Açık ve Kapalı Cezaevinde Telefon Hakkının Temel Esasları
Ceza infaz kurumlarında telefonla haberleşme hakkının yasal çerçevesi 5275 sayılı Kanun'un 66. maddesiyle belirlenmiştir. Kapalı kurumlarda bulunan hükümlüler, ilgili yönetmelikte yer alan esaslar uyarınca idarenin gözetimindeki ücretli telefon hatlarından yararlanabilir; bu temaslar idarece dinlenir ve teknik kayda alınır. Kanun gereğince bu hak, örgüt mensubu olan ve tehlikeli hâlde bulunan hükümlüler yönünden kısıtlanabilir. Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerindeki hükümlüler ise ücretli telefonlarla sesli veya görüntülü olarak serbestçe görüşebilir; çocuk hükümlülerin telefon kullanımı hiçbir şekilde kısıtlanamaz ve engellenemez. Açık ve kapalı ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde cep telefonu, telsiz veya araç telefonu gibi iletişim aygıtlarının bulundurulması ve kullanılması kesin olarak yasaktır. Telefon konuşmalarının ücreti ise görüşmeyi yapan hükümlü tarafından karşılanır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 66Kaynağı aç
2324 sayılı CEZA İNFAZ KURUMLARININ YÖNETİMİ İLE CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA YÖNETMELİK m. 74Kaynağı aç
Kapalı Kurumlarda Telefon Görüşmesi Yapılabilecek Kişiler ve Başvuru
Kapalı kurumlarda bulunan hükümlüler, durumlarını belgelendirmeleri koşuluyla eşi, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ve vasisi ile telefon görüşmesi gerçekleştirebilirler. Hükümlü bu haktan yararlanabilmek için öncelikle Telefon Görüşme Formu doldurur. İdareye verilen bu formda; görüşme yapılmak istenen kişilerin isimleri, yakınlık dereceleri, sabit, cep veya yurt dışı telefon numaraları ile açık adresleri yer alır ve zorunlu belgeler eklenir. Kurum idaresi formdaki bilgilerin doğruluğunu araştırabilir; formda yer almayan kişilerle telefon görüşmesi yaptırılmaz. Mevzuat gereğince hükümlülere dışarıdan telefon açılmak suretiyle görüşme yaptırılmaz.
Telefon Görüşme Süreleri ve Görüntülü İletişim İmkânı
Telefon görüşmelerinin gün ve saatleri kurumun teknik donanımı, başvuru sırası ile asayiş ve güvenlik koşulları dikkate alınarak yönetim tarafından tayin edilir. Standart sesli görüşmede hükümlü, izin verilen yakınlarıyla haftada bir kez ve tek bir hat üzerinden kesintisiz en fazla on dakika görüşebilir; aranan numaraya ulaşılamaması hâlinde daha önceden beyan edilen diğer numaralardan biri aranabilir. Salgın hastalık, deprem veya afet gibi zorunlu nedenlerde Bakanlık kararıyla haftalık görüşme süresi ve adedi artırılabilir. Görüntülü sisteme sahip kurumlarda haftalık görüşme süresi otuz dakikadır ve bu süre aynı hafta içinde üçe kadar bölünerek kullanılabilir. Haftalık ziyaret hakkından yararlanmayan hükümlülerin bir sonraki haftalık telefon süresine devredilemez nitelikte otuz dakika eklenir ve bu ilave süre için üç görüşme hakkı daha verilir. Çocuk hükümlüler ile altı yaşından küçük çocuğu bulunan kadın hükümlülerde görüntülü görüşme süresi iki kat olarak kullandırılır; ayrıca mensup olunan dinin bayram günlerine mahsus otuz dakikalık ek görüşme imkânı tanınır.
İletişim Usulü, Güvenlik Denetimi ve Dil Kuralları
Ceza infaz kurumu personeli hükümlülere ayrılan telefonları kullanamaz; hükümlüler haberleşme hakları konusunda usulünce bilgilendirilir. Hükümlü konuşmaya kendi kimlik bilgilerini belirterek başlar ve karşı taraftan da adını, soyadını ve aranan telefon numarasını tekrarlamasını ister; görüşmenin bitiminde ilgili form hükümlü ve görevli memurca imzalanır. Konuşmalar esas itibarıyla Türkçe yürütülür; hükümlünün veya muhatabının Türkçe bilmediğini bildirmesi üzerine yabancı dilde görüşmeye izin verilerek kayıt tutulur. Bu kayıtların tetkikinde konuşmanın suç oluşturabilecek faaliyetler için kullanıldığı belirlenirse hükümlünün bir daha aynı şahısla Türkçe dışındaki bir dille konuşmasına izin verilmez. Görüşme sırasında kurum güvenliğini bozan, suç teşkil eden veya suça iştirak riski barındıran durumlar tespit edildiğinde ya da bildirilen numara haricinde başka bir hatta yönlendirme yapıldığı anlaşıldığında görüşme derhâl kesilerek en üst amir tarafından adli veya idari soruşturma işlemleri yürütülür. Ayrıca arama zamanlarında, yemek dağıtım saatlerinde ve asayişi sarsıcı toplu veya bireysel hadiseler esnasında telefon hakkı kullandırılmaz.
Ağırlaştırılmış Müebbet ve Örgütlü Suçlarda Özel Sınırlamalar
Hükümlünün tabi olduğu infaz rejimi ve güvenlik durumu doğrultusunda mevzuatta özel sınırlamalara yer verilmiştir. İdare ve gözlem kurulunca tehlikeli olduğu saptanan hükümlüler, yalnızca eş, çocuk, anne ve babalarıyla, on beş günde bir kez ve on dakikayı geçmeyecek şekilde sadece sesli görüşebilirler. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar, idare ve gözlem kurulunun uygun bulması kaydıyla eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi ile iki haftada bir defa ve azami on dakika yalnızca sesli iletişim kurabilir. Terör örgütü yöneticiliği ile silahlı suç örgütü yöneticiliğinden hüküm giyenler haftada en çok on dakika sesli görüşme yapabilir; söz konusu silahlı örgütlerin yöneticiliğini cezaevi içinden veya dışından talimat ya da mesajla sürdürdüğü anlaşılan hükümlülere idare ve gözlem kurulu kararıyla telefonla görüşme yaptırılmaz. Terör veya suç örgütü mensuplarının görüntülü haberleşme ve süre artırımından faydalanması ise iyileştirme faaliyetlerine katılım ve disiplin durumları çerçevesinde kurul değerlendirmesine tabidir.
Ağır Hastalık, Vefat ve Disiplin Hallerinde Telefon İletişimi
Haberleşme araçlarından yoksun bırakılma, kısıtlama veya hücreye koyma cezalarının infazı süresince idarenin denetimindeki telefonlardan yararlanılamaz. Buna karşılık disiplin yaptırımı bulunsa dahi eş, anne, baba, çocuk veya kardeşlerin vefatı, ağır hastalığı veya afet durumlarında hükümlülerin telefon görüşme hakları hiçbir surette engellenemez. Açık veya kapalı kurumlardaki hükümlüler; eşi, altsoyu, üstsoyu veya kardeşlerinin ölümü, ağır hastalığı, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde idareye ait telefon ve faks donanımından derhâl faydalandırılır. Belirtilen olağanüstü koşullarda yapılan acil telefon görüşmeleri haftalık görüşme hakkından sayılmaz; yapılan temaslar tutanağa bağlanıp özel bir dosyada muhafaza edilir.
Tutukluların Telefon Hakkı ve Müdafi ile İletişim Güvencesi
5275 sayılı Kanun'un 116. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, telefonla haberleşme hakkını düzenleyen kanun hükümleri tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olduğu ölçüde tutuklular hakkında da uygulanabilir. Bununla birlikte 5275 sayılı Kanun'un 114. maddesinin üçüncü fıkrasına göre tutukluların yazılı haberleşmeleri ile telefonla görüşmeleri, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise hâkim veya mahkemesince kısıtlanabilir. Bu adli kısıtlama yetkisine rağmen savunma hakkının korunması amacıyla tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesindeki temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kısıtlama getirilemez.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 114Kaynağı aç
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 116Kaynağı aç
Kapalı cezaevindeki hükümlü telefonla kimlerle görüşebilir?
Kapalı ceza infaz kurumundaki hükümlü, durumunu belgelendirmesi şartıyla eşi, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisiyle telefon görüşmesi yapabilir.
Standart telefon görüşme süresi ne kadardır?
Standart sesli telefon görüşmesi haftada bir kez kesintisiz en fazla on dakikadır; teknik altyapısı bulunan kurumlarda görüntülü görüşme haftalık otuz dakika olarak kullandırılır ve üçe kadar bölünebilir.
Cezaevindeki hükümlü dışarıdan telefonla aranabilir mi?
Hükümlülere dışarıdan telefon açılmak suretiyle görüşme yaptırılmaz; görüşmeler idarenin kontrolündeki ücretli telefonlar üzerinden hükümlü tarafından başlatılır.
Hücre cezası bulunan hükümlü acil durumlarda telefon edebilir mi?
Disiplin cezaları bulunsa dahi anne, baba, eş, çocuk ve kardeşlerin ölümü, ağır hastalığı veya doğal afet hâllerinde telefon hakkı engellenemez ve haftalık haktan düşülmez.
Tutukluların telefon görüşmeleri engellenebilir mi?
Tutukluların telefon görüşmeleri soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise hâkim veya mahkeme kararıyla kısıtlanabilir; ancak müdafi ile haberleşmeye kısıtlama konulamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

