5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 40. maddesi, hükümlünün bir aydan üç aya kadar süreyle ceza infaz kurumunun kültürel ve spor etkinliklerine katılmaktan yoksun bırakılmasını düzenlemektedir. Bu ceza, kurumun en üst amiri tarafından verilir ve uygulanır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 40Kaynağı aç
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 47Kaynağı aç
Hangi Eylemler Bu Cezayı Doğurur
Kanunun 40. maddesinin ikinci fıkrası bu cezayı gerektiren eylemleri sıralamıştır: idarenin izni olmaksızın yasak yerlere girmek (a), eğitim yerini terk etmek (b), eğitimi savsaklamak (c), olumsuz davranışa yönelik gruplaşmaya neden olmak veya bu amaca yönelik gruba katılmak (d), kurum görevlilerine karşı uygunsuz söz sarf etmek ya da davranışta bulunmak (e), çıkar sağlamak amacıyla hükümlülere veya kurum görevlilerine eşya vermek ya da satmak (f) ve açlık grevi yapmak (g).
Cezayı Kim Verir ve Hangi Usul İzlenir
5275 sayılı Kanun'un 47. maddesinin birinci fıkrası uyarınca uyarma, kınama ve bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezaları kurumun en üst amiri tarafından verilir ve uygulanır. Daha ağır disiplin cezaları ise aynı kanunun 47. maddesinin beşinci fıkrası kapsamında disiplin kurulunca karara bağlanır.
Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Haklarında disiplin soruşturması açılan hükümlülere, yüklenen eylemin niteliği ve sonuçları ile üç gün içinde savunmalarını vermeleri, aksi hâlde bu haklarından vazgeçmiş sayılacakları yazılı olarak bildirilir.
Disiplin kuruluna sevk gerektiren diğer cezalar bakımından soruşturma en geç on beş gün içinde tamamlanır. Firar hâlinde bu süre hükümlünün yakalandığının öğrenildiği tarihte işlemeye başlar. Eylemin ve soruşturmanın niteliğine göre infaz hâkiminin yazılı onayıyla bu süre yedi güne kadar uzatılabilir.
Cezanın Kaldırılması
5275 sayılı Kanun'un 48. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uyarma ve kınama ile bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezaları, disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda kurum en üst amiri tarafından kaldırılabilir. Daha ağır disiplin cezalarının kaldırılması ise kurumun en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulu kararıyla gerçekleşir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 48Kaynağı aç
Çocuklar için ayrı bir düzenleme getirilmiştir. Çocuğun bulunduğu kurumun disiplin kurulu, kurum kurallarına uyum, iyileştirme programında ilerleme veya cezayla amaçlanan sonucun gerçekleşmesi hâlinde, süre koşulu aranmaksızın her zaman disiplin cezasını kaldırabilir.
Tekerrür Hâlinde Bir Üst Ceza
5275 sayılı Kanun'un 48. maddesinin ikinci fıkrası, bir eylemden dolayı verilen disiplin cezası kesinleştikten sonra bu cezanın infazı tamamlanıp kaldırılması için öngörülen süreler geçmeden yeniden disiplin cezasını gerektiren bir eylemde bulunulması hâlinde her defasında bir üst cezanın uygulanacağını düzenlemektedir. Aynı maddenin birinci fıkrası ise Anayasa Mahkemesi'nin 3 Ekim 2013 tarihli E.: 2013/28, K.: 2013/106 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; iptalin tekerrür düzenlemesinin geri kalan hükümleri üzerindeki tam kapsamı bu makalede bağımsız olarak değerlendirilememiştir.
Disiplin Cezasının Koşullu Salıverilmeye Etkisi
Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılamaz. Ancak bu bekleme süresi hiçbir koşulda hükümlünün hakederek salıverme tarihini aşamaz. Bu kural 5275 sayılı Kanun'un 48. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde düzenlenmiştir.
İnfaz Hâkimliğine Şikâyet ve İtiraz Yolu
Disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine şikâyette bulunulabilir. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca infaz hâkimi, hükümlünün savunmasını aldıktan ve talep edilen delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte ya da avukatı aracılığıyla yapabilir.
4675 sayılı İNFAZ HAKİMLİĞİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
İnfaz hâkiminin kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. İtiraz hakkında kural olarak duruşma yapılmaksızın karar verilir; ancak merci gerekli gördüğünde Cumhuriyet savcısını ve ardından müdafi ya da vekili dinleyebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 271Kaynağı aç
İtirazı inceleyen ağır ceza mahkemesi itirazı yerinde bulursa, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 271. maddesinin ikinci fıkrası gereğince yalnızca itirazı kabul etmekle yetinmeyip aynı zamanda itirazın konusu hakkında da karar vermek zorundadır. Merciin itiraz üzerine verdiği kararlar kural olarak kesindir; ancak ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararlarına karşı ayrıca itiraz yoluna gidilebilir. Bu kesinlik kuralının infaz hâkimliği itiraz kararlarına uygulanma biçimi kanunda ayrıca ele alınmamıştır.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2016/5978, K. 2017/101Kaynağı aç
Kanun Yararına Bozma
5271 sayılı Kanun'un 309. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca, kanun yararına bozma incelemesi sonucunda Yargıtay ceza dairesi hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiren bir durumla karşılaşırsa doğrudan cezanın kaldırılmasına; daha hafif bir ceza verilmesini gerektiren bir durumla karşılaşırsa o hafif cezaya hükmeder.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 309Kaynağı aç
Sık Sorulan Sorular
Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezası kaç ay sürebilir?
Bu ceza bir aydan üç aya kadar uygulanabilir. Alt ve üst sınırlar 5275 sayılı Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrasında belirtilmiştir.
Bu ceza için disiplin kurulu kararı şart mı?
5275 sayılı Kanun'un 47. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu ceza kurumun en üst amiri tarafından verilir; aynı maddenin yapısı gereği disiplin kurulunun ayrıca karar alması bu ceza türü bakımından öngörülmemiştir.
Savunma alınmadan bu ceza verilebilir mi?
Hayır. 5275 sayılı Kanun'un 47. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Hükümlüye yüklenen eylemin niteliği ve sonuçları yazılı olarak bildirilir; üç gün içinde savunma yapmaması hâlinde bu hakkından vazgeçmiş sayılır.
Açlık grevi yapmak bu cezayı gerektiriyor mu?
Evet. 5275 sayılı Kanun'un 40. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi, açlık grevi yapmayı bu cezayı gerektiren eylemler arasında açıkça saymaktadır.
Bu ceza ne zaman kaldırılabilir?
5275 sayılı Kanun'un 48. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşullarının birlikte sağlanması durumunda kurum en üst amiri bu cezayı kaldırabilir.
Disiplin cezasına itiraz edilirse infaz hâkimi nasıl karar verir?
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca infaz hâkimi, hükümlünün savunmasını aldıktan ve delilleri değerlendirdikten sonra karar verir. Hükümlü bu süreçte hazır bulunmak ve vekaletname ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte ya da avukatı aracılığıyla savunma yapabilir.
İnfaz hâkiminin kararına itiraz için süre nedir?
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır.
Disiplin cezası koşullu salıverilmeyi etkiler mi?
Evet. Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadan koşullu salıverilme işlemi yapılamaz. Ancak bu bekleme süresi, hakederek salıverme tarihini aşamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

