Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat ve Belirlenmesi

Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminatın Şartları

Türk Medeni Kanunu m. 174/1 uyarınca evliliğin boşanmayla sonuçlanması sebebiyle mevcut veya beklenen menfaatleri zarara uğrayan kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu olan diğer eşten uygun bir maddi tazminat talebinde bulunabilir. Boşanmaya yol açan hadiselerde eşlerin eşit derecede kusurlu bulunması yahut tazminat talep eden tarafın daha ağır kusura sahip olması halinde maddi tazminat istemi mahkemece reddedilir. Evlilik birliği esnasında mesleki kariyerini terk eden eşin, boşanmayla zedelenen menfaatlerinin telafisi amacıyla lehine maddi tazminata hükmedilmesi mümkündür.

Türk Medeni Kanunu m. 174/2 hükmü gereğince, boşanmaya vücut veren fiiller sebebiyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu diğer taraftan manevi tazminat niteliğinde uygun bir meblağın ödenmesini talep edebilir. Bu doğrultuda, ortak yaşam sürerken eşlerden birinin aldatma fiiliyle diğer eşin kişilik değerlerine saldırıda bulunması halinde, mağdur olan taraf yararına manevi tazminata hükmedilmektedir.

Tazminat Talebinde Taleple Bağlılık ve Yıpranma Tazminatı

Hâkim, tarafların dilekçelerinde belirttikleri talep sonuçlarıyla bağlıdır; talep edilmeyen bir tazminata kendiliğinden hükmedemeyeceği gibi talep edilen miktarın fazlasına da karar veremez. Koşullara göre istem sonucundan daha az bir miktara hükmedilmesi olanak dahilindedir. Ayrıca yürürlükteki mevzuatta evlilikte yıpranma payı veya yıpranma tazminatı ismi altında düzenlenmiş bağımsız bir tazminat türü ve matematiksel formülü bulunmamaktadır.

Tazminatın Toptan veya İrat Biçiminde Ödenmesi

Türk Medeni Kanunu m. 176/1 uyarınca maddi tazminatın tek seferde toptan yahut durumun icaplarına göre belirli aralıklarla irat şeklinde ödenmesine karar verilebilir. Buna karşılık Türk Medeni Kanunu m. 176/2 uyarınca manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilemez. Toptan ödenmesi kararlaştırılan maddi tazminatta ise sonradan miktarın değiştirilmesi talep edilemez.

Türk Medeni Kanunu m. 176/4 gereğince eşlerin mali durumlarının değişmesi yahut hakkaniyetin zorunlu kıldığı durumlarda, irat şeklinde ödenen maddi tazminatın artırılmasına ya da eksiltilmesine hükmedilebilir. Aynı kanunun 176/5 maddesi kapsamında hâkim, taraflardan birinin talebi üzerine, irat şeklindeki ödemenin ilerleyen yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik şartlarına göre hangi oranda veya miktarda ödeneceğini de peşinen karara bağlayabilir.

İrat Şeklindeki Maddi Tazminatın Sona Ermesi ve Kaldırılması

Türk Medeni Kanunu m. 176/3 uyarınca periyodik ödeme şeklinde bağlanan maddi tazminat, alacaklının başka biriyle nikâhlanması yahut taraflardan birinin vefatı durumunda herhangi bir yargı kararına gerek olmaksızın kendiliğinden son bulur. Buna karşılık hak sahibinin resmi evlilik yapmaksızın fiili birliktelik kurması, yoksulluk durumunun sona ermesi veya haysiyetsiz bir yaşam tarzı benimsemesi hallerinde ödemenin iptali mahkeme kararıyla gerçekleştirilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Zamanaşımı Süresi

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 2/1 uyarınca dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı ve şahıs varlığı haklarına ilişkin uyuşmazlıklarda aksine bir yasal düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Ancak boşanma davası ve buna bağlı maddi tazminat istemlerinde görevli mahkeme kural olarak özel nitelikli aile mahkemeleridir. Türk Medeni Kanunu m. 168 doğrultusunda yetkili yargı yeri, eşlerden birinin yerleşim yeri veya tarafların davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Evliliğin boşanmayla sona ermesinden kaynaklanan dava hakları ise Türk Medeni Kanunu m. 178 uyarınca boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy