Boşanma Davasında Görevli Mahkeme
Boşanma davalarına bakmakla görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin kurulmadığı yargı çevrelerinde ise boşanma davaları Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır ve dava bu mahkemece Aile Mahkemesi sıfatıyla karara bağlanır.
Boşanma Davasında Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesi uyarınca boşanma veya ayrılık davaları, eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Davacı eş, kanunun tanıdığı bu seçimlik yetki çerçevesinde davasını yönelteceği yeri serbestçe belirleyebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 168Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 19. maddesi gereğince yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Kanun gereğince ticari ve sınai kuruluşlara ilişkin istisnalar haricinde bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 19Kaynağı aç
Yetki İtirazı ve İleri Sürülme Süreci
Boşanma davalarında kanunun çizdiği yetki kuralları kamu düzenine ilişkin kesin yetki niteliği taşımamaktadır. Karşı taraf yetki itirazında bulunmadığı sürece dava açılan mahkemede görülebilir. Yetki itirazının davaya cevap süresi içinde ilk itiraz olarak sunulması ile ilk duruşmada ileri sürülmesi yaklaşımları bir arada bulunmaktadır. İtiraz üzerine mahkemenin yetkisizlik kararı vererek dosyayı yetkili mahkemeye göndermesi veya sürecin davanın reddedilerek yeniden açılmasına sebep olması söz konusu olabilir.
Anlaşmalı boşanma davalarında yetki sorunu bulunmadığı ve tarafların Türkiye'nin herhangi bir yerinde bulunan Aile Mahkemelerinde dava açabileceği ileri sürülmektedir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetkisizlik veya Görevsizlik Kararı Sonrası Usul
Mahkemece görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, kararın kesinleşmesinden veya kesin nitelikteyse tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkemeye başvurularak dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi talep edilmelidir. Bu süre içinde talepte bulunulmadığı takdirde dava açılmamış sayılır ve mahkemece bu konuda kendiliğinden karar verilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 20Kaynağı aç
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine bu yeni mahkemece hükmedilir. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemişse, talep üzerine davanın ilk açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ederek davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 331Kaynağı aç
Yabancılık Unsuru İçeren Boşanma Davalarında Milletlerarası Yetki
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 27. maddesi gereğince, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları belirler. Dolayısıyla yabancılık unsuru taşıyan boşanma uyuşmazlıklarında da Türk mahkemelerinin yetkisi iç hukuktaki yerleşim yeri ve son birlikte oturulan yer esaslarına göre şekillenir.
Eşlerin her ikisinin de yurt dışında ikamet ettiği ve Türkiye'de resmi bir yerleşim yerinin bulunmadığı hallerde davanın Türkiye'deki son yerleşim yeri veya nüfusa kayıtlı bulunulan yer mahkemesinde açılabileceği yönünde değerlendirmeler bulunurken; Ankara, İstanbul veya İzmir Aile Mahkemelerinden birinde açılabileceği de belirtilmektedir.
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Boşanma davası Aile Mahkemesinde açılır; Aile Mahkemesinin kurulmadığı yerlerde ise dava Asliye Hukuk Mahkemesinde Aile Mahkemesi sıfatıyla görülür.
Eşler farklı şehirlerde yaşıyorsa boşanma davası nerede açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesi uyarınca dava, eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir.
Yetkisiz mahkemede açılan boşanma davası reddedilir mi?
Boşanma davalarında yetki kamu düzeninden sayılmadığı için karşı tarafça yetki itirazında bulunulmadığı sürece dava açılan mahkemede devam edebilir. Yetki itirazının cevap süresinde veya ilk duruşmada yapılmasına ilişkin farklı yaklaşımlar bulunmakla birlikte, itirazın kabulü hâlinde dosyanın yetkisizlik kararıyla yetkili mahkemeye gönderilmesi veya sürecin davanın reddedilerek yeniden açılmasına yol açması söz konusu olabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy