Boşanma Davasında Görevli Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme kural olarak Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi bakar.
Boşanma Davasında Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davaları, eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da davadan önce son altı aydan beri eşlerin birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Davacı taraf, kanunun öngördüğü bu seçimlik imkânlar çerçevesinde kendi yerleşim yerinde, davalının yerleşim yerinde veya son altı aydır birlikte ikamet edilen yerdeki mahkemede dava açmayı tercih edebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 168Kaynağı aç
Yetkili mahkemenin belirlenmesinde yalnızca resmî ikametgâh adresi değil, tarafların fiilen ve sürekli yaşadıkları yerleşim yeri de dikkate alınır. Mahkeme tarafların sürekli olarak hangi yerde yaşadığını araştırabilir ve bu durum delillerle ispatlanabilir.
Boşanma davalarında yetki kuralları kanunla sınırlandırılmıştır. Tarafların kendi aralarında yetki sözleşmesi düzenleyerek kanunda öngörülen mahkemeler haricinde başka bir mahkemeyi yetkili kılmaları hukuken mümkün değildir.
Yetki İtirazı ve Usulü
Boşanma davalarında yer yönünden yetki kamu düzenine ilişkin kesin yetki kuralı niteliğinde değildir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 19. maddesi gereğince mahkeme yetkili olup olmadığını ancak kesin yetki hallerinde davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmakla yükümlüdür. Kesin yetkinin bulunmadığı boşanma davalarında ise davalı süresi içinde ve usulüne uygun şekilde itiraz etmediği takdirde davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir ve davaya bakmaya devam eder.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 19Kaynağı aç
Kesin yetkinin bulunmadığı hallerde yetki itirazı ilk itirazlardan sayılır ve mutlaka cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Yetki itirazında bulunan tarafın yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirmesi zorunludur; aksi takdirde yapılan yetki itirazı mahkemece dikkate alınmaz.
Mahkemece yetkisizlik kararı verildiğinde bu kararda yetkili mahkeme de gösterilir. Yetkisizlik kararı kesinleştikten sonra dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi amacıyla iki hafta içinde başvuruda bulunulması gerekir. İki haftalık süre içinde talepte bulunulmazsa dava açılmamış sayılır.
Anlaşmalı Boşanma Davalarında Yetki
Anlaşmalı boşanma davaları bakımından kanunda bağımsız bir özel yetki düzenlemesi veya ayrık bir fıkra yer almamaktadır; Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesi genel yetki çerçevesini belirler. Ancak boşanma davalarında yetki kamu düzenine ilişkin kesin yetki sayılmadığından, eşlerin kanuni yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturulan yer dışındaki bir mahkemede dava açması durumunda davalı usulüne uygun olarak süresi içinde yetki itirazında bulunmazsa davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir ve yargılamayı sürdürür.
Yurt Dışında Yaşayan Eşler ve Yabancı Mahkeme Kararları
Her iki eşin de yurt dışında ikamet ettiği ve Türkiye'de resmî bir yerleşim yerinin bulunmadığı durumlarda boşanma davası Ankara, İstanbul veya İzmir Aile Mahkemelerinde açılabilir. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye'de yerleşim yeri olan eşe karşı açacağı boşanma davası da söz konusu eşin Türkiye'deki yerleşim yerinde bulunan Aile Mahkemesinde açılabilir.
Yurt dışı mahkemelerinden alınan boşanma ilamlarının Türkiye'de geçerli kılınması ve nüfus kütüğüne işlenebilmesi için tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir. Tanıma yabancı mahkeme kararının yalnızca boşanma tespitine dair sonucunu Türkiye'de geçerli hâle getirirken, tenfiz davası kararda yer alan tüm hükümlerin icra edilebilir şekilde uygulanmasını sağlar.
Boşanma Davasında Başvuru Şekli
Boşanma davası doğrudan doğruya e-Devlet sistemi üzerinden açılamaz. Yargısal süreci başlatmak isteyen tarafın dava dilekçesi ve gerekli ek evraklar ile görevli ve yetkili mahkemeye başvurması şarttır.
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Boşanma davası Aile Mahkemesinde, Aile Mahkemesinin bulunmadığı adliyelerde ise Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturulan yer mahkemesidir.
Boşanma davasında yetki sözleşmesi yapılabilir mi?
Hayır, tarafların kendi aralarında sözleşme yaparak kanunda gösterilen mahkemeler haricinde başka bir mahkemeyi yetkili kılmaları hukuken mümkün değildir.
Yetkisiz mahkemede açılan davada yetki itirazı nasıl yapılır?
Yetki itirazı ilk itirazlardan olup davalı tarafça cevap dilekçesi süresi içinde ve yetkili mahkeme açıkça gösterilerek ileri sürülmelidir. Süresinde itiraz edilmezse mahkeme yetkili hâle gelir; yetkisizlik kararı verilirse kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın gönderilmesi talep edilmelidir.
Anlaşmalı boşanma davası istenilen herhangi bir yerde açılabilir mi?
Boşanma davalarında yetki kesin yetki niteliğinde olmadığından, dava başka bir yer mahkemesinde açıldığında davalı süresi içinde yetki itirazında bulunmazsa davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir ve davaya bakmaya devam eder.
Yurt dışında yaşayan eşler Türkiye'de boşanma davasını nerede açar?
Her iki eş de yurt dışında yaşıyor ve Türkiye'de yerleşim yeri bulunmuyorsa dava Ankara, İstanbul veya İzmir Aile Mahkemelerinde açılabilir. Eşlerden biri Türkiye'de ikamet ediyorsa dava o eşin yerleşim yerindeki mahkemede açılabilir.
e-Devlet üzerinden boşanma davası açılabilir mi?
Hayır, boşanma davası doğrudan e-Devlet sistemi üzerinden açılamaz; dava dilekçesi ve evraklarla birlikte görevli ve yetkili mahkemeye usulüne uygun şekilde başvurulmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy