Belediye Encümen Kararlarının İptali Davası ve Şartları

Belediye encümeni, belediye tüzel kişiliğinin yönetim organı vasfıyla idari işlerin yürütülmesinde görev alan ve belediye meclisine görüş bildiren bir organdır. Belediye encümeni kararları; kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak idari makam tarafından tek yanlı iradeyle tesis edildiğinden idari işlem niteliğindedir. Bu kararların hukuka aykırılığı sebebiyle ortadan kaldırılması talebiyle açılan davaların hukuki niteliği idari işlemin iptali davasıdır.

Belediye Encümeninin Görev ve Yetkileri

5393 sayılı Belediye Kanunu m. 34 çerçevesinde belediye encümeninin görev ve yetkileri düzenlenmiştir. Bu kapsamda encümen; belediye meclisine farklı alanlarda görüş sunmak, kanunlarda öngörülen idari cezaları karara bağlamak, umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini tespit etmek, kanunla belirlenmiş uyuşmazlıkları çözümlemek ve meclisin taşınmaz satımı, trampası veya tahsisine ilişkin kararlarını icra etmekle yetkilidir.

Encümen Kararlarının İptal Sebepleri

Belediye encümeni kararlarının iptali, ancak kararın hukuka aykırı olması durumunda mümkündür ve hukuka aykırılık dışındaki bir nedenle iptal talep edilemez. Kararı tesis eden organın yetkisiz bulunması, şekil unsurunda sakatlık görülmesi, kararın konusunun imkânsız olması veya kararın dayandığı yasal sebebin mevzuata aykırılık teşkil etmesi iptal sebepleri arasında yer alır. Örneğin belediye encümenince kabul edilen parselasyon işlemleri mülkiyet hakkına ölçüsüz müdahale teşkil ettiği takdirde bu işlemlere karşı iptal davası açılabilir.

Davada Taraf Ehliyeti ve Husumet

Belediye encümeni kararından etkilenen her ilgili kişi idari yargıda iptal davası açma hakkına sahiptir. Belediye encümeninin müstakil bir tüzel kişiliği bulunmadığından, açılacak iptal davasında davalı taraf belediye başkanlığıdır.

İdareye Başvuru Yolu ve Dava Açma Süresi

Belediye encümeni kararlarına karşı, kararın ilgilisine tebliğ edilmesinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir ve bu 60 günlük süre hak düşürücü niteliktedir. İlgililer dava açmadan önce doğrudan yargı yoluna başvurabileceği gibi idareye itiraz yolunu da tercih edebilir; idareye başvurulmuş olması dava açmak için zorunlu bir dava şartı değildir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 11 uyarınca ilgililer, idari dava açmadan önce dava açma süresi içinde işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem tesisini üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan talep edebilir. Bu başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. İdari makama yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddi veya reddedilmiş sayılması durumunda dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş olan süre hesaba katılır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Yargılama Usulü

Belediye encümeni kararlarına karşı açılan iptal davalarında görevli yargı yeri idari yargı olup uyuşmazlık idare mahkemelerinde görülür. Davada genel yetkili mahkeme, kararı alan belediye encümeninin bulunduğu yer idare mahkemesidir; ancak encümen kararının bir taşınmaza ilişkin bulunması halinde yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. İdare mahkemesi ilk incelemeyi tarafların sunduğu dilekçeler üzerinden yürütür ve hâkim inceleme yaparken tarafların sunduğu delillerle bağlı değildir. Mahkeme inceleme neticesinde encümen kararını hukuka aykırı bulursa kararın iptaline, hukuka uygun bulursa davanın reddine hükmeder; bu kararlara karşı kanun yoluna başvurulabilir.

Yürütmenin Durdurulması Talebi ve Şartları

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/1 uyarınca yetkili yargı yerlerinde dava açılması, dava konusu encümen kararının icrasını kendiliğinden durdurmaz. Kararın uygulanması sebebiyle giderilmesi güç ya da imkânsız neticelerin belirmesi ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması koşullarının bir arada gerçekleştiği hallerde, davalı idarenin savunması alındıktan veya tanınan cevap süresi dolduktan sonra gerekçeli olarak yürütmenin durdurulması kararı verilebilir. Yıkım işlemi gibi tatbik edildiğinde geri dönüşü mümkün olmayan zararlar doğurabilecek durumlarda bu hukuki koruma öne çıkar. Verilecek kararlarda idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı düştüğü ve meydana gelebilecek telafisi güç zararların neler olduğu somut biçimde gösterilmelidir; yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin iptali talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu öne sürülerek bu tedbir kararı tesis edilemez.

Uygulanmakla etkisi tükenecek nitelikteki idari işlemlerin yürütülmesi, idarenin savunması alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir; ancak kamu görevlilerinin atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirmeleri bu kapsamda sayılmaz. Dava dilekçesi ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmasına gerek olmaksızın talep reddedilebilir. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda tebliğ süreleri kısaltılabileceği gibi tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. Bu kararlar teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden ise teminat alınmaz.

Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir; itiraz mercileri dosyanın gelişinden itibaren yedi gün içinde kesin karar verir. Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır; bu kararlar on beş gün içinde yazılıp imzalanır. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy