Belediye Cezasına Karşı Başvuru ve İptal

Belediye tarafından uygulanan her idari yaptırım kendiliğinden idare mahkemesinde iptal davasının konusu değildir. İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, başka kanunda aksine hüküm bulunmuyorsa, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Aynı kişi hakkında ve aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür.

Sulh ceza mahkemesine başvuru

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin birinci fıkrası, idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararını birlikte ele alır. Başvuru süresi, kararın tebliğ veya tefhim tarihinden başlar ve en geç on beş gündür. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir.

Kanun yolu hükümlerinin uygulanması, Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki şarta bağlıdır. Bu hükümler, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanır. Belediye işleminin dayandığı özel kanunda farklı bir kanun yolu varsa on beş günlük genel yol her işleme ayrıca taşınamaz.

Aynı fıkranın (b) bendi farklı bir kapsam kurar. Kanun yolu hükümleri dışında kalan genel hükümler, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesini gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır. Böylece kanun yoluna ilişkin şart ile diğer genel hükümlerin uygulama alanı birbirinden ayrılır.

Mücbir sebep ve yerine getirme

On beş günlük sürenin mücbir sebep nedeniyle geçirilmesi, ikinci bir başvuru imkânı doğurabilir. Bu halde karara karşı, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvurulabilir. Hüküm, yedi günlük süreyi sebebin ortadan kalkmasına bağlar.

Mücbir sebebe dayanan başvuru, idari yaptırım kararının kesinleşmesini engellemez. Mahkeme bununla birlikte yerine getirmeyi durdurabilir. Durdurma, başvurunun zorunlu sonucu olarak değil, mahkemeye bırakılan bir yetki olarak düzenlenmiştir.

Dilekçenin şekli ve gösterilecek hususlar

Başvuru, bizzat kanuni temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçeyle yapılır. Dilekçe iki nüsha olarak düzenlenir. Başvurunun kim tarafından ve hangi biçimde yapılacağı bu hükümle belirlenmiştir.

Dilekçede idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ile karara karşı ileri sürülen deliller açıkça gösterilir. Süresinde başvurulmasını engelleyen mücbir sebep varsa bu sebep de dayanaklarıyla belirtilir. Böylece hem yaptırım kararı hem de varsa süre engeli başvuru belgesinde somutlaştırılır.

Mahkeme kararı ve bağlı kanun yolu

İdari yaptırım kararını mahkeme vermişse bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir. Bu halde 27. maddenin ilk fıkralarındaki sulh ceza mahkemesine başvuru, mahkeme tarafından verilen yaptırım kararı için ayrıca işletilmez.

Soruşturma konusu fiilin suç değil kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmiş olabilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edilmişse, idari yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir. İnceleme, iki başvuruyu ayrı mercilerde çoğaltmadan aynı itiraz merciinde toplanır.

Kovuşturma konusu fiil kabahat sayılarak idari yaptırım kararı verilmişse benzer bir bağlantı kurulur. Fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen beraat kararına kanun yoluna gidildiğinde, idari yaptırım kararına itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.

İptal talebinin birlikte görüleceği hal

5326 sayılı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası, idari yaptırıma karşı iptal davasını genel ve bağımsız bir yol olarak düzenlemez. Şart, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında ve aynı kişiyle ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olmasıdır.

Şart gerçekleşirse hukuka aykırılık iddiaları, işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür. Bu görülme, yaptırımın verildiği işlemde ve aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararların da bulunmasına bağlıdır.

Birden fazla kabahatte uygulanacak yaptırım

Bir fiille birden fazla kabahat işlenmesi, her kabahat için otomatik olarak ayrı idari para cezası verileceği anlamına gelmez. İlgili tanımlarda yalnız idari para cezası öngörülmüşse en ağır idari para cezası verilir.

Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idari para cezasından başka idari yaptırımlar da öngörülmüşse değerlendirme değişir. Bu diğer yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir. Para cezası yönünden en ağır ceza ölçüsü, diğer yaptırımların ayrıca uygulanmasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi farklı bir sonuç doğurur. Bu durumda her kabahat için ayrı idari para cezası verilir. Buna karşılık kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idari yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır. Tekrarlanan fiil ile kesintisiz süren fiil aynı hukuki sonuçta birleştirilmez.

Suç ve kabahatin aynı fiilde birleşmesi

Fiil hem kabahat hem suç olarak tanımlanmışsa uygulanacak yaptırım suç nedeniyledir. Suç nedeniyle yaptırım uygulanamayan hallerde kabahat nedeniyle yaptırım uygulanır.

Sağlığa elverişli gürültünün ceza hükmü

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 183. maddesi, ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli biçimde gürültüye neden olan kişi için ceza öngörür. Ceza, iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hüküm, yükümlülüğe aykırılık ile sağlığın zarar görmesine elverişliliği birlikte arar.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy