Tüketicinin satın aldığı mal veya hizmetin hiç teslim edilmemesi, geç teslim edilmesi ya da ayıplı çıkması durumunda, finansmanı sağlayan bankanın sorumluluğu kredinin bağlı kredi niteliği taşıyıp taşımadığına göre belirlenir. Kredi verenin tüketici kredisini belirli bir mal veya hizmetin temini ya da belirli bir satıcı ile sözleşme yapılması şartına bağladığı hallerde, sözleşmeye aykırılık meydana gelirse kredi veren kuruluş tüketiciye karşı satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olur.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/25922, K. 2015/18106Kaynağı aç
Bağlı Kredinin Tanımı ve Kapsamı
Kredi veren kuruluşun sağladığı finansmanın bağlı kredi kabul edilebilmesi için kredinin belirli bir marka, mal veya hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi koşuluyla verilmesi zorunludur. Tüketiciye serbest kullanım amacıyla tahsis edilen ve bu şartları taşımayan genel nitelikli tüketici kredileri bağlı kredi kapsamında değerlendirilemez.
Bir kredinin bağlı kredi olup olmadığının tespitinde taraflar arasındaki fiili ve hukuki ilişki incelenir. Taşınmaz satış vaadi ve borçlanma sözleşmesinde bankanın açıkça finansman sağlayan kurum olarak gösterilmesi, satıcı ile banka arasında tüketicilerin projeden kredi talep etmesi halinde bankaya yönlendirileceğine ve satıcının bu kredilere teminat vereceğine ilişkin protokol akdedilmesi ve tanıtım broşürlerinde bankanın unvan veya logosunun yer alması durumunda Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin E. 2014/25922, K. 2015/18106 sayılı kararında belirtildiği üzere kredinin bağlı kredi olduğu kabul edilir. Bununla birlikte konut projesini yürüten satıcı şirketin, tüketicinin kullandığı kredi sözleşmesine kefil sıfatıyla imza atması da tahsis edilen finansmanın bağlı kredi niteliğini ortaya koyar.
Sözleşmeye Aykırılık Halinde Bankanın Sorumluluk Sınırı
Taşınmaz veya herhangi bir malın hiç teslim edilmemesi durumunda, bağlı kredi kullandıran banka doğan zarardan ötürü satıcı şirketle birlikte müteselsilen sorumludur. Satıcıya ödenen satış bedelinin iadesi talebinde bankaya da başvurulabilir. Ancak bağlı kredi ilişkisinde kredi verenin sorumluluğu sınırsız değildir; Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin E. 2014/25922, K. 2015/18106 sayılı ilamı gereğince bankanın müteselsil sorumluluğu yalnızca kullandırdığı kredi miktarı ile sınırlıdır.
Ayıplı ifa hallerinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca bağlı kredi veren, ayıplı maldan ve tüketicinin yasal seçimlik haklarından ötürü satıcı, üretici, bayi ve ithalatçıyla birlikte zincirleme biçimde sorumluluk taşır. Satılan mal veya hizmetin ayıplı olduğunun banka tarafından bilinmemesi müteselsil sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Tazminat Taleplerinde Sorumluluğun Ayrımı
Bağlı konut finansmanı sözleşmelerinde teslim edilen bağımsız bölümdeki eksik ifalar ile gecikmeden kaynaklanan dolaylı zararlar sorumluluk bakımından farklı değerlendirilir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 30. maddesi çerçevesinde Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin E. 2015/17885, K. 2017/3902 sayılı kararında açıklandığı üzere, banka eksik iş bedelinden sorumlu tutulabilirken teslimin gecikmesi nedeniyle oluşan kira kaybı zararından sorumlu tutulamaz.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/17885, K. 2017/3902Kaynağı aç
Yargılama Usulünde Kredinin Niteliğinin Tespiti
Tüketici uyuşmazlıklarında mahkemece öncelikle kullanılan kredinin türü ve hukuki niteliği üzerinde durulmalı, sözleşme hükümleri ve taraflar arasındaki bağlar incelenerek kredinin bağlı kredi vasfı taşıyıp taşımadığı araştırılmalıdır. Kredinin bağlı kredi olduğunun anlaşılması durumunda bankanın sorumluluğunun kapsamı yasal çerçeve ve kullandırılan kredi tutarı gözetilerek somut biçimde belirlenmelidir.
Bağlı kredi veren banka satıcının teslim etmediği konuttan sorumlu mudur?
Evet, taşınmazın hiç teslim edilmemesi halinde bağlı kredi veren banka, satıcı ile birlikte tüketiciye karşı müteselsilen sorumludur; ancak bankanın bu sorumluluğu kullandırdığı kredi miktarı ile sınırlıdır.
Banka gecikme nedeniyle oluşan kira kaybından sorumlu tutulabilir mi?
Hayır, bağlı kredi ilişkisinde banka eksik iş bedelinden sorumlu tutulabilse de teslimin gecikmesinden kaynaklanan kira kaybı zararından sorumlu tutulamaz.
Kredinin bağlı kredi sayılması için hangi şartlar aranır?
Kredinin belirli bir marka, mal veya hizmetin temini ya da belirli bir satıcı ile sözleşme yapılması koşuluyla kullandırılması gerekir; protokoller, tanıtım broşürleri veya satıcının kefaleti bu bağı teyit eden unsurlardır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

