Avukatlık Sözleşmesi Esasları ve Kanuni Şartları

Avukatlık Sözleşmesinin Niteliği ve Geçerlilik Şartları

Avukatlık sözleşmesi, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 163. maddesi uyarınca taraflarca serbestçe düzenlenir. Sözleşmenin geçerli olabilmesi için belirli bir hukuki yardımı ve belirli bir meblağı ya da değeri kapsaması zorunludur. Yazılı şekilde yapılmayan anlaşmalar genel hükümlere göre ispatlanır; ayrıca kanuna aykırı nitelik taşımayan şarta bağlı sözleşmeler de geçerlidir.

Avukatlık sözleşmesinde kararlaştırılan vekâlet ücreti yalnızca üstlenilen işe özgüdür. Bu işle bağlantılı olsa dahi sonradan karşılık dava açılması veya işle ilgili diğer uyuşmazlıkların ortaya çıkması halinde avukata ayrıca ücret ödenmesi gerekir.

Avukatlık sözleşmesi, avukatın üstlendiği görevi kanunlar ve meslek kuralları çerçevesinde titizlikle takip etmesi ve müvekkilinin haklarını en üst düzeyde savunması yükümlülüğünü kapsar. Bu sözleşme kapsamında avukat, davanın kazanılacağı veya alacağın kesinlikle tahsil edileceği yönünde bir garanti vermez.

Vekâlet Ücretine İlişkin Kanuni Sınırlar ve Karşı Yan Ücreti

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi uyarınca avukatlık asgari ücret tarifesinin altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava üstlenilmesi durumunda ise bu hususun ilgili baro yönetim kuruluna bildirilmesi zorunludur. Dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın yüzde yirmi beşini aşmamak şartıyla nisbi avukatlık ücreti belirlenebilmektedir; ancak bu kapsamdaki sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve hakların bir kısmının aynen avukata ait olacağı yönünde hüküm içeremez.

Avukatlık Kanunu'nda yer alan ücret tavanını aşan sözleşmeler, tavan miktarında geçerliliğini sürdürür. İfa edilmiş bulunan bir sözleşmenin geçersizliği sonradan ileri sürülemez. Yokluk durumları hariç olmak üzere, avukatlık sözleşmesindeki tek bir hükmün geçersiz sayılması sözleşmenin tamamının geçersizliği sonucunu doğurmaz.

Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yargılama veya takip neticesinde tarifeye dayanılarak karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti kanunen avukata aittir. Karşı tarafa hükmedilen bu yasal vekâlet ücreti, iş sahibinin kendi borçları nedeniyle haczedilemez, takas ve mahsup işlemlerine konu edilemez.

İşin Takibi, Tevkil Yetkisi ve Tarafların Sorumlulukları

Avukatlık Kanunu'nun 171. maddesinin birinci fıkrası uyarınca avukat, üzerine aldığı işi kanun hükümleri çerçevesinde ve taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmasa dahi sonuna kadar takip etmekle yükümlüdür. Avukat bu görevi bizzat ifa edebileceği gibi gözetimi altındaki başka meslektaşlarıyla iş birliği yaparak da yürütebilir ve bu nedenle iş sahibinden ek bir vekâlet ücreti talep edemez.

Avukatlık Kanunu'nun 56. maddesinin beşinci fıkrası doğrultusunda tevkil yetkisini haiz olan avukatlar veya avukatlık ortaklıkları, başka bir avukata veya avukatlık ortaklığına vekâletname yerine geçen yetki belgesi düzenleyebilir ve bu işlem sebebiyle ek ücret isteyemez. Kanunun 171. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca vekâletnamede başkasını tevkil yetkisi tanınmışsa, yazılı sözleşmede aksine açık bir hüküm bulunmadıkça iş başka bir avukatla birlikte veya tamamen başka bir avukata verilerek takip ettirilebilir.

Avukatlık Kanunu'nun 171. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, işin başka bir avukatla ortaklaşa görülmesi ya da bütünüyle devredilmesi hallerinde asıl avukatın müvekkiline karşı sorumluluğu sürmektedir. Söz konusu takip sürecinde görev üstlenen meslektaşların kusurlarından ve meydana getirdikleri zararlardan ötürü, avukat iş sahibine karşı bizzat sorumlu olduğu gibi diğer vekille birlikte müteselsilen de sorumlu tutulur.

Yargılama ve takip masraflarının zamanında karşılanması iş sahibinin yükümlülüğündedir. Masrafların zamanında karşılanmaması sebebiyle doğan zararlardan iş sahibi sorumlu tutulur; söz konusu giderlerin zamanında avukata tevdi edildiğini ispatlama yükü de iş sahibine aittir.

İş sahibinin birden çok kişi olması durumunda, sözleşmeyi birlikte imzalayan taraflar vekâlet ücretinin ve giderlerin ödenmesinden avukata karşı müteselsilen sorumludur. Ayrıca sözleşmede kararlaştırılan adres kanuni tebligat adresi niteliğinde olup adres değişikliklerinin diğer tarafa yazılı olarak bildirilmesi gerekir; bildirim yapılmaması sebebiyle tebligatın ulaşmamasından bildirmeyen taraf sorumludur.

Başka Avukata Vekâlet Verilmesi ve Sözleşmenin Sona Ermesi

Avukatlık Kanunu'nun 172. maddesi gereğince iş sahibi, ilk vekâlet ilişkisi kurduğu avukatının yazılı muvafakatini almadan aynı iş için başka bir avukata vekâlet veremez ve işin savunmasına katamaz. İş sahibi, ilk avukatının muvafakatini kendisine iletilecek bir yazı ile en az bir haftalık süre tanıyarak talep etmek zorundadır. Avukat bu süre içerisinde cevap vermezse muvafakat etmiş sayılır. İlk avukatın muvafakat etmemesi halinde vekâlet akdi kendiliğinden sona erer ve iş sahibi avukata sözleşmede kararlaştırılan ücretin tamamını ödemekle yükümlü hale gelir. İlk avukatın muvafakati ile işin başka avukatlarca takibi halinde ise iş sahibi ilk avukatın ücretinden kısıntı yapamaz ve avukatların sorumluluğu hakkında Kanunun 171. maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır.

İş sahibinin uyuşmazlığı sulh, feragat veya arabuluculuk yoluyla dava dışında sonlandırmak istemesi halinde bu durumu avukata yazılı olarak bildirmesi zorunludur. İş sahibinin işten feragat etmesi, avukata işi takip etme imkânı tanımaması, sözleşmesel taahhütlerini yerine getirmemesi veya sözleşmeyi süresinden önce tek taraflı olarak feshetmesi durumlarında avukat ücretin tamamını talep etme hakkı kazanır.

Avukatın üstlendiği işi haklı bir neden olmaksızın takipten vazgeçmesi veya vekâletten istifa etmesi halinde avukat herhangi bir ücret talep edemez. Bu durumda avukat, peşin olarak tahsil ettiği ücreti, harcanmamış olan gider avansını ve müvekkili tarafından tevdi edilen belgeleri geri vermekle yükümlüdür.

Sözleşmede hüküm bulunmayan tüm hallerde sırasıyla Avukatlık Kanunu'nun avukatlık sözleşmesine ilişkin 163 ve devamı maddeleri, ilgili yönetmelikler ve Borçlar Kanunu'nun vekâlete ilişkin genel hükümleri tamamlayıcı olarak uygulanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy