Avukatlık Mesleğinin Niteliği ve Temel Görevleri
Avukatlık, kamu hizmeti niteliği taşıyan serbest bir meslektir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 1. maddesi gereğince avukat, yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder. Bu mesleki konum uyarınca avukatın iki temel görevi bulunmaktadır: Temsil ettiği tarafın hak ve menfaatlerini korumak ile yargılama faaliyetlerinde hukukun uygulanmasına ve adaletin tecellisine katkı sunmak.
Avukat, vekili olduğu davaların duruşmalarına bizzat katılmak, iddia ve savunmaları yürütmek, adliyedeki ve resmi kurumlardaki iş ve dosyaları takip etmek, uyuşmazlığın çözümü için gerekli bilgi ve belgeleri derleyip hazırlamakla yükümlüdür.
Avukat Olma Koşulları ve Yaş Sınırı
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, Türkiye'deki bir hukuk fakültesinden mezun bulunmak, yasal avukatlık stajını tamamlamak ve kanunda sayılan engelleri taşımamak gerekir. Avukatlık mesleğine kabul bakımından kanunda herhangi bir yaş sınırı öngörülmemiştir; kanuni koşulları yerine getiren yurttaşlar her yaşta mesleğe kabul isteminde bulunabilir.
Avukatlık Stajı ve Baro Levhasına Kayıt
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 15. maddesi doğrultusunda avukatlık stajı toplam bir yıl sürer. Bu stajın ilk altı ayı adliyede, kalan altı ayı ise meslekte en az beş yıllık kıdeme sahip bir avukatın yanında hukuk bürosunda icra edilir. Stajını başarıyla tamamlayan kişinin avukatlık faaliyetini fiilen yürütebilmesi için bağlı bulunduğu ilin baro levhasına kayıt yaptırması zorunludur.
Avukatlığa Kabulde Cezai ve Hukuki Engeller
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesindeki süreler dolmuş olsa bile; kasten işlenen bir fiil sebebiyle iki yılı aşan süreyle hapis cezasına çarptırılanların başvurusu reddolunur. Bunun yanı sıra Devletin güvenliğine veya Anayasal düzene ve işleyişine yönelik suçlar ile rüşvet, zimmet, irtikâp, dolandırıcılık, hırsızlık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, kaçakçılık, ihaleye ya da edimin ifasına fesat karıştırma ve suç kaynaklı malvarlığı değerlerini aklama suçlarından hüküm giyilmesi kabule engeldir. Maddenin ikinci fıkrası gereğince, sayılan bu yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar yönünden cezanın ertelenmesi, adli para cezasına çevrilmesi ya da affa uğramış bulunması dahi mesleğe kabule imkân vermez.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 5Kaynağı aç
Kanunun 5. maddesi uyarınca ayrıca kesinleşmiş disiplin kararıyla hâkim, memur veya avukat olma niteliğini kaybetmiş bulunanlar, avukatlıkla birleşemeyen bir işle uğraşanlar, mahkeme kararıyla kısıtlananlar ile mesleği sürekli yapmaya engel vücut veya akıl maluliyeti bulunanlar mesleğe kabul edilmez. İflas edip itibarı iade edilmemiş olanlar mesleğe alınmazken, taksiratlı ve hileli müflisler itibarları iade edilse dahi avukatlığa kabul olunamaz. Hakkında aciz vesikası verilmiş olup bunu kaldırmamış bulunmak da kabul engeli teşkil eder.
Aday hakkında mesleğe kabule engel nitelikteki cezalardan birini gerektiren bir fiilden dolayı kamu davası açılmışsa, kabul istemi hakkındaki karar ceza kovuşturmasının sonuna kadar bekletilebilir. Buna karşın, kovuşturmanın neticesi ne olursa olsun adayın isteminin reddini gerektiren diğer hallerde sonuç beklenmeksizin karar oluşturulur.
Sır Saklama Borcu ve Branşlaşma Esası
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca avukat, mesleki faaliyeti kapsamında müvekkili hakkında edindiği bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür. Bu sır saklama yükümlülüğü çerçevesinde avukat, gerekli gördüğü hallerde müvekkili aleyhine tanıklıktan çekilme yetkisine sahiptir. Öte yandan avukatlık mesleğinde resmi bir branşlaşma veya uzmanlaşma zorunluluğu öngörülmemiştir. Stajını bitirip baro levhasına yazılan her avukat mevzuat dahilinde dilediği alandaki uyuşmazlıkları ve davaları üstlenebilir.
Avukat olabilmek için bir yaş sınırı var mıdır?
Avukatlık Kanunu'nda mesleğe kabul için herhangi bir yaş sınırı öngörülmemiştir; aranan kanuni mezuniyet, staj ve kabul koşullarını sağlayan yurttaşlar her yaşta mesleğe adım atabilir.
Avukatlık stajı ne kadar sürer?
Avukatlık stajı toplam bir yıl sürer; bu sürenin altı ayı adliyede, diğer altı ayı ise en az beş yıllık kıdeme sahip bir avukatın yanında tamamlanır.
Avukatlıkta ceza veya boşanma gibi alanlarda branşlaşma zorunlu mudur?
Avukatlık mevzuatında resmi bir branşlaşma veya belirli alanlarda uzmanlaşma zorunluluğu bulunmamaktadır; yasal koşulları sağlayıp levhaya kayıtlı olan her avukat her çeşit davaya bakabilir.
Hakkında ceza davası açılan adayın avukatlığa kabulü bekletilebilir mi?
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 5/3 uyarınca mesleğe kabule engel suçlardan dolayı kamu davası açılmışsa kabul istemi kovuşturma sonuna kadar bekletilebilir; ancak sonucu ne olursa olsun ret gerektiren durumlarda ceza kovuşturması beklenmeden karar verilir.
Affa uğrayan suçlar avukatlığa kabulü engeller mi?
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 5/2 uyarınca kanunda sayılan yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanların cezası affa uğramış, ertelenmiş veya paraya çevrilmiş olsa dahi mesleğe kabulleri mümkün değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy