Mahkemelerde, tüm hukuki yardımlarda, taraflar arasındaki uyuşmazlığı sonlandıran her türlü merci kararlarında ve kanun gereği karşı tarafa yükletilmesi gereken vekalet ücretinin tayininde 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uygulanır. Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır. Tarifede açıkça düzenlenmemiş hukuki yardımlar için ise işin niteliği göz önünde tutularak Tarifedeki benzeri işlere göre ücret tayin edilir.
Akdi Avukatlık Ücreti ve Kötü Niyetli Dava Açılması
Taraflar arasında akdi avukatlık ücreti kararlaştırılmamışsa veya kararlaştırılan ücret geçersiz sayılmışsa mahkemelerce dava konusu edilen tutar üzerinden Tarife uyarınca hesaplanacak vekalet ücretinin altında bir ücrete hükmedilemez. Bu Tarife hükümleri altında kararlaştırılan akdi avukatlık ücretleri ise Tarife hükümleri üzerinden yapılmış sayılır.
Kötü niyetli davalı veya hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan taraf, yargılama giderlerinden başka, diğer tarafın vekiliyle aralarında kararlaştırılan vekalet ücretinin tamamı veya bir kısmını ödemeye mahkum edilebilir. Vekalet ücretinin miktarı hakkında uyuşmazlık çıkması veya mahkemece miktarın fahiş bulunması halinde, bu miktar doğrudan mahkeme tarafından Avukatlık Kanunu ve Tarife esas alınarak takdir olunur.
Vekalet Ücretinin Kapsamı ve Temsil Esasları
Tarife kapsamında belirlenen vekalet ücreti, uyuşmazlık hakkında kesin hüküm verilinceye kadar gerçekleştirilen tüm dava ve takip işlemlerini kapsar. Dava sürecinde sunulan dilekçeler ve yürütülen sair usul işlemleri ile kararların tavzihine yönelik başvuruların kabulü ya da reddi ek vekalet ücreti doğurmaz. Diğer yandan icra takipleri ile bölge idare ve bölge adliye mahkemelerindeki istinaf duruşmaları ve Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay nezdindeki temyiz duruşmaları müstakil ücrete tabidir.
Dava veya icra takibini hangi safhada devralırsa alsın avukat, Tarifede öngörülen ücretin tamamına hak kazanır. Bir tarafın birden fazla avukatla temsil edilmesi halinde aleyhine karar verilen tarafa yalnızca tek bir vekalet ücreti yüklenebilir. Yargı mercileri tarafından takdir edilecek vekalet ücreti Tarifedeki tutarın altında kalamayacağı gibi bu miktarın üç katını da aşamaz; bu takdirde avukatın sarf ettiği emek ve çaba, uyuşmazlığın niteliği ve önemi ile yargılamanın süresi dikkate alınır.
Uyuşmazlığın Çözüm Şekline Göre Vekalet Ücreti
Anlaşmazlık davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse Tarifede belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur. Bu kural, yargı mercileri tarafından hesaplanan akdi avukatlık ücreti sözleşmelerinde uygulanmaz.
Yetkisizlik veya görevsizlik gerekçesiyle dilekçenin reddine, davanın başka bir mercie nakline ya da davanın açılmamış sayılmasına ön inceleme tutanağının imzasından önce karar verilmesi durumunda Tarifede öngörülen ücretin yarısına, tutanak imzalandıktan sonra karar verilirse tamamına hükmolunur. Şu kadar ki hükmolunacak ücret, davanın görüldüğü mahkeme bakımından Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemez. Kanun gereğince gönderme kararı verilmesi, yeni mahkemelerin kurulması yahut iş bölümü itirazı sebebiyle tesis edilen gönderme, yetkisizlik veya görevsizlik hallerinde ise vekalet ücretine hükmedilmez.
Özel Usul Durumları ve Kararlar
Davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet sebebiyle davanın reddine karar verildiği hallerde, davanın görüldüğü mahkeme esas alınarak Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları aşmamak kaydıyla üçüncü kısımda yazılı vekalet ücretine hükmolunur. Kısmi, belirsiz alacak veya tespit davalarında dava değerinin mahkemece saptanmasının ardından davacı takibatını bu değere göre sürdürmese dahi yasal vekalet ücreti belirlenen dava değerine göre hesaplanır. Hükmedilen nisbi avukatlık ücreti kabul veya reddedilen miktarı geçemez.
Birden çok davalı aleyhine açılan davaların reddi halinde, müteselsil sorumluluk dahil olmak üzere ret gerekçesi ortak olan davalı vekilleri yararına tek, ret gerekçeleri ayrı olan davalı vekilleri yararına ise her ret sebebi için ayrı ayrı vekalet ücretine karar verilir. Takip edilen bir davanın seyri sırasında karşı dava açılması, başka bir davanın bu davayla birleştirilmesi veya davaların ayrılması hallerinde her bir dava yönünden müstakil ücrete hükmedilir.
Manevi tazminat davalarının kısmen reddi halinde karşı taraf vekili yararına hükmedilecek ücret davacı vekili lehine belirlenen ücreti aşamaz; davanın tamamının reddi durumunda ise maktu ücrete hükmedilir. Manevi tazminat davasının maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması halinde manevi tazminat vekalet ücreti ayrı bir kalem olarak hükme bağlanır. Tüketici hakem heyetlerinin tüketici lehine verdiği kararlara karşı açılan itiraz davalarında kararın iptali durumunda tüketici aleyhine nisbi tarife üzerinden vekalet ücretine hükmolunur.
İdari Yargıda Vekalet Ücreti
Bölge idare, idare ve vergi mahkemeleri ile Danıştay nezdinde ilk derece sıfatıyla veya duruşmalı temyiz yoluyla incelenen dava ve işlerde, idari ve vergi dava daireleri genel kurulları ile dava dairelerinde ilk savunma süresinin bitimine kadar anlaşmazlığın feragat ya da kabulle ortadan kalkması veya bu gerekçelerle davanın reddi halinde Tarifede öngörülen ücretin yarısına, diğer hallerde tamamına hükmedilir. Dava dilekçelerinin görevli mercie gönderilmesine veya dilekçenin reddine karar verilmesi hallerinde ise vekalet ücreti doğmaz.
Dava devam ederken dosyayı üstlenen avukat vekalet ücretinin ne kadarına hak kazanır?
Hangi aşamada olursa olsun dava ve icra takibini kabul eden avukat, Tarife hükümleriyle belirlenen ücretin tamamına hak kazanır.
Hükmün tavzihi taleplerinde vekalet ücretine hükmedilir mi?
Hükümlerin tavzihine ilişkin taleplerin kabulü veya reddi halinde avukatlık ücretine hükmedilmez.
Birden fazla davalı aleyhine açılan dava reddedilirse vekalet ücreti nasıl belirlenir?
Davalıların ortak bir ret sebebine dayanması durumunda vekilleri lehine tek bir vekalet ücreti takdir edilirken, ret gerekçelerinin her bir davalı yönünden farklı olması halinde her ret sebebi için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilir.
Avukatlık ücretinin takdirinde hangi tarihteki tarife esas alınır?
Avukatlık ücretinin takdirinde hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır.
Hakkı olmaksızın dava açan tarafa karşı tarafın akdi avukatlık ücreti yükletilebilir mi?
Kötü niyetli davalı veya hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan taraf yargılama giderlerinden başka diğer tarafın vekiliyle kararlaştırdığı vekalet ücretinin tamamı veya bir kısmını ödemeye mahkum edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy