Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin Uygulama Esasları

Yargılama Gideri Olarak Vekalet Ücreti ve Temel Sınırlar

Mahkemelerde, tüm hukuki yardımlarda, uyuşmazlığı sonlandıran her türlü merci kararında ve kanun gereği mahkemelerce karşı tarafa yükletilmesi gereken avukatlık ücretinin tayin ve takdirinde 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uygulanır. Taraflar arasında akdi avukatlık ücreti kararlaştırılmamışsa veya kararlaştırılan ücret geçersiz sayılmışsa, mahkemece dava konusu edilen tutar üzerinden Tarife gereğince hesaplanacak avukatlık ücretinin altında bir ücrete hükmedilemez. Yapılan sözleşmelerde Tarife altında kalan akdi ücretler de Tarife üzerinden yapılmış sayılır.

Akdi ücret, avukat ile müvekkili arasındaki ücret ilişkisidir; mahkemenin karşı tarafa yüklediği vekâlet ücreti ayrı bir kalemdir. Harçlar, bilirkişi ve tebligat giderleri de bunlarla karıştırılmamalıdır. Bir hesap yapılırken talebin türü, kabul ve ret tutarı, karar tarihi ve özel tarife maddesi birlikte belirlenmelidir. Tutarların yalnız “davanın değeri” üzerinden tek oranla hesaplanması her dosyada doğru sonuç vermez.

Yargı yerlerince avukata ait olmak üzere karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, Tarifede yazılı miktardan az ve bu miktarın üç katından çok olamaz. Ücretin belirlenmesinde avukatın emeği, çabası, işin önemi, niteliği ve davanın süresi göz önünde bulundurulur. Avukatlık ücretinin takdirinde ise hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır.

Vekalet Görevinin Kapsamı ve Temsil Durumları

Tarifede yazılı avukatlık ücreti, kesin hüküm elde edilinceye kadar olan dava, iş ve işlemlerin karşılığıdır. Avukat tarafından takip edilen dava veya işle ilgili olarak düzenlenen dilekçe ve yapılan diğer işlemler ayrı bir ücret gerektirmez. Hükümlerin tavzihine ilişkin istemlerin reddi veya kabulü halinde de avukatlık ücretine hükmedilemez. Buna karşılık, icra takipleriyle Yargıtay, Danıştay ve Sayıştayda temyizen ve bölge idare ile bölge adliye mahkemelerinde istinaf başvurusu üzerine görülen işlerin duruşmaları ayrı ücrete tabidir.

Aynı hukuki yardımın birden çok avukat tarafından yapılması durumunda karşı tarafa bir avukatlık ücretinden fazlası yükletilemez. Hangi aşamada olursa olsun dava ve icra takibini kabul eden avukat, Tarife hükümleri ile belirlenen ücretin tamamına hak kazanır.

Davanın Sona Erme Biçimi ve Usul Kararlarında Ücret Esasları

Anlaşmazlık davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse Tarifede belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur. Ancak bu düzenleme, yargı mercileri tarafından hesaplanan akdi avukatlık ücreti sözleşmelerinde uygulanmaz.

Tarifenin 7. maddesinde davanın nakli ve açılmamış sayılması ile görevsizlik veya yetkisizlik sonrası başka mahkemede yargılamaya devam edilmemesi durumları düzenlenir. Ön inceleme tutanağı imzalanmadan önce bu maddede belirlenen yarım ücret, sonrasında tam ücret koşulları incelenir; mahkemeye göre maktu sınır da gözetilir. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra yargılamaya başka mahkemede devam edilip edilmediği hesaba katılmadan kesin bir ücret sonucu kurulmamalıdır.

Davanın dinlenebilmesi adına mevzuatta yer alan dava ön şartının yerine getirilmemesi yahut husumet eksikliği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi halinde, davanın görüldüğü mahkeme için belirlenmiş maktu tutarı aşmamak kaydıyla Tarifenin üçüncü kısmındaki ücrete hükmedilir. Kanuni düzenleme uyarınca tevdi, yeni mahkemelerin faaliyete geçmesi ya da iş bölümü itirazı sebepleriyle verilen gönderme, görevsizlik veya yetkisizlik kararlarında ise taraflar lehine vekalet ücreti takdir edilmez.

Birden fazla davalı aleyhine açılan ve müteselsil borçluluğu da içine alan uyuşmazlıklarda davanın reddedilmesi durumunda, gerekçesi ortak olan davalı vekilleri yararına tek, gerekçesi birbirinden bağımsız olan davalı vekilleri yararına ise her ret sebebi yönünden ayrı ayrı avukatlık ücreti tayin edilir. Yargılama yürütülürken karşılık davanın ikame edilmesi, başka bir uyuşmazlığın mevcut dava ile birleştirilmesi veya davaların ayrılması hallerinde de her bir dosya için bağımsız ücrete karar verilir.

Dava Türlerine Göre Avukatlık Ücreti

TBB’nin yayımladığı işlenmiş tarife metninde 10. maddenin ikinci fıkrasının 8 Ocak 2026 tarihli değişiklikle kaldırıldığı belirtilir. Bu nedenle manevi tazminatın kısmen reddinde, davalı lehine ücreti davacı lehine ücrete bağlayan eski sınır güncel kural gibi uygulanmamalıdır. Maddi tazminat yönünden 13. maddedeki özel hükümler ise ayrı değerlendirilir. Hüküm tarihinde yürürlükteki metin esas alınmalıdır.

Kısmi dava, belirsiz alacak ve tespit davalarında mahkemenin belirlediği dava değeri ücret hesabında önemlidir. Tarifenin 22. maddesindeki seri dava indirimi kademelidir: ilk on dosyada tam ücret, sonraki kırk dosyada tam ücretin yüzde ellisi, sonraki elli dosyada yüzde kırkı ve yüzü aşan dosyalarda yüzde yirmi beşi uygulanır. Elli dosyaya ulaşılması ilk on dosyanın da yarım ücretle hesaplanacağı anlamına gelmez. Duruşmalı işlerde bütün duruşmaların aynı gün ve aynı mahkemede yapılması koşulu ayrıca aranır.

Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddinde Tarifenin 13. maddesindeki özel sınır; tamamen reddinde ise mahkemeye göre maktu ücret düzenlemesi incelenir. Manevi tazminatın tamamen reddinde 10. maddenin üçüncü fıkrası uygulanır. Manevi tazminat başka parasal taleplerle birlikte ileri sürülmüşse vekâlet ücreti ayrı kalem olarak değerlendirilir. Manevi tazminatın kısmen reddi için yürürlükten kaldırılmış 10. maddenin ikinci fıkrasındaki eski sınır kullanılmamalıdır.

İcra Takipleri, İdari Yargı ve Özel Usuller

İcra takiplerinde borçlu ödeme süresi içerisinde borcunu öderse Tarifeye göre belirlenecek avukatlık ücretinin dörtte üçü takdir edilir; bu kural maktu ücreti gerektiren işlerde de tatbik edilir. İcrada borçlu aleyhine aciz belgesi alınması takibi sonuçlandıran işlemlerden sayılır ve bu halde avukata tam ücret ödenir.

Hakem heyeti sürecinde elde bulunmasına karşın tüketici hakem heyetine sunulmamış bir bilgi veya belgenin sonradan mahkemeye ibraz edilmesiyle kararın bozulması veya iptali sağlansa dahi tüketici aleyhine avukatlık ücreti kararlaştırılamaz. Kötü niyet taşıyan davalılar veya geçerli hiçbir hakka dayanmaksızın dava ikame eden taraflar ise dava masraflarının yanı sıra karşı vekil ile müvekkili arasında akdedilen vekalet ücretinin tamamı yahut bir bölümünü ödemekle yükümlü kılınabilir.

Danıştay nezdinde ilk derecede veya temyizen duruşmalı yürütülen dosyalarda, idari ve vergi dava daireleri ile kurullarında, ayrıca bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde ilk savunma süresi dolana dek feragat, kabul, davanın konusuz kalması veya diğer sebeplerle uyuşmazlığın sonlanması yahut davanın reddedilmesi hallerinde Tarifede belirlenen ücretin yarısına, diğer aşamalarda ise bütününe hükmedilir. Ancak dava dilekçelerinin görevli merciye sevk edilmesi yahut dilekçenin reddedilmesi işlemlerinde karşı tarafa avukatlık ücreti takdir olunmaz.

Dava şartı arabuluculuk sürecinde anlaşma belgesinin imzalanması durumunda konusu para olan yahut parayla tayini mümkün uyuşmazlıklarda Tarifenin üçüncü kısmı üzerinden belirlenen tutarın, konusu para ile ölçülemeyen uyuşmazlıklarda ise davanın görüldüğü mahkemenin maktu tutarının dörtte bir fazlası vekalet ücreti olarak öngörülür. Arabuluculuk müzakerelerinin anlaşmazlıkla sonuçlanması ve tarafın aynı avukat aracılığıyla mahkemeye başvurması halinde ise müvekkilin avukatına ödeyeceği asgari ücretten, süreç kapsamında karşılanan maktu ücret düşülerek hesaplama yapılır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy