Kuruma uyuşturucu sokmanın cezai çerçevesi
Avukatın infaz kurumuna veya tutukevine uyuşturucu sokması için kanunda ayrı bir izin yoktur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 297. maddesinin birinci fıkrası, bu kuruma silah, uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da elektronik haberleşme aracı sokan veya bulunduran kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır. Metin faili belirli bir meslek grubuyla sınırlamaz; avukat da bu genel fail tanımının dışına çıkarılmaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 297Kaynağı aç
Aynı fıkraya göre suçun konusunu oluşturan eşyanın temin edilmesi veya bulundurulması ayrı bir suç oluşturuyorsa, fikri içtima hükümlerine göre belirlenecek ceza yarı oranında artırılır. Hangi uyuşturucu fiilinin ayrıca suç sayılacağı ve cezaların somut olayda nasıl birleşeceği bu hükümde ayrıca örneklenmez.
Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesinin üçüncü fıkrası ise uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satma, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme veya bulundurma fiillerini on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adli para cezasına bağlar. Bu fıkra infaz kurumuna sokmayı ve avukat sıfatını ayrıca saymaz. Bu nedenle her kuruma sokma fiilinin kendiliğinden 188. maddenin üçüncü fıkrasına girdiği sonucu çıkarılamaz. 297. maddedeki artırım, eşyanın temini veya bulundurulmasının ayrı suç oluşturması haline bağlıdır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 188Kaynağı aç
297. maddenin ikinci fıkrası, birinci fıkranın dışında bırakılan bazı eşyaların kuruma sokulması, bulundurulması veya kullanılması için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörür. 188. maddede tanımlanan suçların saklı tutulması, bu fıkranın bütününe değil yeşil reçeteye tabi ilaçlara ilişkin bende aittir. Uyuşturucu veya uyarıcı maddeler birinci fıkrada ayrıca düzenlenir.
Türk Ceza Kanunu'nun 297. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen bir katlık ceza artırımı yalnızca hükümlü veya tutukluların muhafazasıyla görevli kişilere ilişkindir; avukat bu görevli grubunda sayılmaz. Kanunun 188. maddesinde düzenlenen yarı oranındaki ceza artırımı da hekimlik, eczacılık veya ecza ticareti gibi sınırlı olarak sayılan sağlık mesleklerine yöneliktir ve avukatları kapsamaz. Bununla birlikte, cezai artırımların dışında kalınması fiilin mesleki yaptırım doğurmayacağı anlamına gelmez; Avukatlık Kanunu hükümleri uyarınca kınama veya işten çıkarma gibi disiplin cezaları ayrıca gündeme gelebilir.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 135Kaynağı aç
Hükümlü veya tutukluya özgü indirim
297. maddenin birinci veya ikinci fıkrasındaki eşyayı yanında bulunduran ya da kullanan hükümlü veya tutuklu, eşyayı kimden ve ne suretle elde ettiğini bildirirse verilecek ceza yarı oranında indirilir. İndirim metinde yalnızca bu hükümlü veya tutukluya yöneliktir; eşyayı kuruma sokan avukata uygulanacağı yazılmaz.
Avukatlık disiplin cezalarının genel düzeni
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 134. maddesi, avukatlık onur ve unvanına, savunma hakkının gerektirdiği saygı ve güvene veya özen ve doğruluk yükümlülüklerine uymayan hal ve hareket tespit edilirse, ihlalin niteliğine ve eylemin ağırlık derecesine göre kanunda yazılı disiplin cezalarından birinin verileceğini düzenler. Madde cezaevine madde sokulmasını ayrıca saymaz ve belirli bir ceza türünü kendiliğinden sonuç olarak göstermez.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 134Kaynağı aç
135. maddeye göre disiplin cezaları uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarmadır. Kınama halleri arasında, avukatın kendisinin ve mesleğin itibarını veya toplumun mesleğe güvenini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunması ile avukatlıkla birleşmeyen veya mesleğin onuruyla bağdaşması mümkün olmayan işlerle uğraşması yer alır. Bu bentler geneldir; cezaevine uyuşturucu sokmayı ayrıca tanımlamaz.
Para cezası verilecek haller arasında, avukatın görevini savsaklayarak veya kötüye kullanarak müvekkilinin zararına kendisine ya da başkasına menfaat sağlaması bulunur. Bent, menfaat sağlama şartını müvekkilin zararına olma koşuluna bağlar. Her görevi kötüye kullanma fiilinin para cezası gerektirdiği bu metinden çıkmaz.
İşten çıkarma, avukatın veya avukatlık ortaklığının üç aydan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere mesleki faaliyetten yasaklanmasıdır. Metin bu süre sınırını koyar; somut olayda hangi sürenin uygulanacağını belirlemez.
Meslekten çıkarma ve mesleğe kabul şartları
Meslekten çıkarma, avukatlık ruhsatnamesinin geri alınması, avukatın adının baro levhasından silinmesi ve avukatlık unvanının kaldırılmasıdır. Avukatlık ortaklığı bakımından bu ceza, baro avukatlık ortaklığı sicilinden silinmedir.
135. maddenin beşinci fıkrası, meslekten çıkarmayı 5. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen suçlardan veya 56. maddede düzenlenen suçtan mahkûm olmaya bağlar. Genel bir meslek ihlalinin tespiti, bu bentte meslekten çıkarma gerekçesi olarak yazılmaz. 134. maddedeki genel disiplin kuralı, bu özel mahkûmiyet şartının yerine geçmez.
Avukatlık Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre, kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olunması mesleğe kabul isteminin reddini gerektirir. Düzenlemede ayrıca anayasal düzene ve devlet güvenliğine yönelik suçlar ile rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik ve kaçakçılık gibi belirli suçlardan mahkûmiyet aranmıştır. Kasıtlı suçlarda iki yılı aşan ceza mahkûmiyeti mesleğe kabul engeli oluşturduğundan, somut fiile bağlanan hapis cezasının süresi bu sınır bakımından önem taşır.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 5Kaynağı aç
Birinci fıkranın (a) bendinde sayılan yüz kızartıcı suçlardan biriyle hüküm giyenler, cezaları ertelenmiş, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa da avukatlığa kabul edilmez. Metin yüz kızartıcı suçu ayrıca tanımlamaz; bentteki bütün mahkûmiyetlerin bu kapsama girdiği sonucu kesinleştirilemez. Bu hüküm mesleğe kabule ilişkindir.
Aday hakkında birinci fıkranın (a) bendindeki cezalardan birini gerektiren suç nedeniyle kamu davası açılmışsa, avukatlığa alınma istemi hakkındaki karar kovuşturmanın sonuna kadar bekletilebilir. İstemin her halde geri çevrilmesi gerekiyorsa sonuç beklenmeden karar verilir. Bekletme zorunlu değil, karara bağlanabilir niteliktedir ve kabul istemine ilişkindir.
Disiplin cezasında derece değişikliği
136. maddeye göre hakkında herhangi bir disiplin cezası verilen avukat, cezanın kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl içinde yeni bir disiplin fiili işlerse, bu fiil için kanunda öngörülen cezanın bir derece ağırı uygulanır. Meslekten çıkarmayı gerektiren haller hariç, ilk defa disiplin cezası gerektiren fiilde bir derece hafif ceza uygulanabilir. Hakkında verilen cezanın kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçenler bakımından da bu hüküm geçerlidir. Metin uygulanabilir der; indirimi zorunlu kılmaz.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 136Kaynağı aç
İlk defa verilen uyarma cezasının kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde işten çıkarma cezasını gerektiren fiil işlenirse, meslekten çıkarma yerine işten çıkarma cezasının üst haddi uygulanır. Buna karşılık bir defa işten çıkarma cezası alan avukat, cezanın kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde en az kınama cezasını gerektiren bir fiil işlerse meslekten çıkarılır.
Sık sorulan sorular
İnfaz kurumuna uyuşturucu sokmanın cezası nedir?
Türk Ceza Kanunu'nun 297. maddesinin birinci fıkrasına göre infaz kurumuna veya tutukevine uyuşturucu ya da uyarıcı madde sokan veya bulunduran kişi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Eşyanın temini veya bulundurulması ayrıca suç oluşturuyorsa, fikri içtima hükümlerine göre belirlenen ceza yarı oranında artırılır.
Bu suçta avukata özel ceza artırımı var mıdır?
297. maddedeki bir kat artırım, hükümlü veya tutukluların muhafazasıyla görevli kişilere özgüdür. 188. maddedeki yarı oranındaki artırım ise metinde sayılan sağlık, laboratuvar ve ecza mesleklerine özgüdür. Avukat iki listede de yer almaz.
Yeşil reçeteli ilaç aynı cezaya mı tabidir?
Yeşil reçeteye tabi ilaçlar 297. maddenin ikinci fıkrasında düzenlenir. 188. maddedeki suçların saklı tutulması bu bende ilişkindir. İkinci fıkradaki fiiller için öngörülen ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir; uyuşturucu veya uyarıcı maddeler ise birinci fıkrada ayrı düzenlenir.
Avukat her halde meslekten çıkarılır mı?
Hayır. Meslekten çıkarma, 135. maddede 5. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen suçlardan veya 56. maddedeki suçtan mahkûm olmaya bağlanır. Genel meslek ihlalinin tespiti bu bentte ayrı bir meslekten çıkarma yolu olarak yazılmaz.
Hükümlü bildirim yaparsa cezası azalır mı?
Yasak eşyayı yanında bulunduran veya kullanan hükümlü ya da tutuklu, eşyayı kimden ve ne suretle elde ettiğini bildirirse 297. madde kapsamındaki cezası yarı oranında indirilir. Bu indirim metinde hükümlü veya tutukluya yöneliktir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

