Araştırma Görevliliğinde 50/d ve 33/a Kadro Geçişi

Araştırma Görevliliği Statüleri ve Temel Ayrım

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 50/d maddesi uyarınca lisansüstü öğretim yapan öğrenciler burslardan yararlanabilecekleri gibi her defasında bir yıl için araştırma görevlisi kadrosuna atanabilirler. Bu kapsamdaki kadronun yüksek lisansta en çok üç yıl, doktorada en çok altı ila yedi yıl süreyle ve eğitimle sınırlı olduğu; 33/a kadrosunun ise eğitim tamamlansa dahi sürebildiği ve performansa göre yenilenebildiği belirtilmektedir. Lisansüstü eğitimin tamamlanması 50/d kadrosunu kendiliğinden 33/a kadrosuna dönüştürmez; statünün değişebilmesi için idarenin aktif bir işlem tesis etmesi gerekir.

2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi kapsamındaki araştırma görevlisi kadrolarına başvurabilmek için giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olma şartı aranır. Bu kadrolara atamalar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, bölüm başkanı, dekan veya enstitü, yüksekokul ya da konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektör onayıyla en çok üç yıl süreyle yapılır. Atanma süresinin bitiminde görev kendiliğinden sona erer ve ilgililer aynı usul takip edilerek yeniden atanabilirler. Lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri bakımından ise üç yıllık azami atama süresi kuralı uygulanmaz.

Geçici 84. Madde Kapsamında Atanma Şartları ve İstisnalar

2547 sayılı Kanun'un Geçici 84. maddesi, 7437 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler çerçevesinde geçici statüde istihdam edilen personelin 33/a kadrosuna aktarılmasını hükme bağlamıştır. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği 9 Şubat 2023 tarihinde 50/d fıkrası kapsamında fiilen görevde bulunan, tezli yüksek lisans veya doktora ya da sanatta yeterlik eğitimine devam eden yahut bu öğrenimlerini tamamlamış araştırma görevlileri bu imkandan yararlanabilir. Yürürlük tarihinde 50/d kadrosunda bulunmayan veya bu tarihten önce ilişiği kesilenler kapsam dışındadır. Hak sahibi personelin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde (en geç 9 Ağustos 2023 tarihine kadar) görev yaptıkları üniversiteye yazılı olarak talepte bulunmuş olmaları gerekir.

Geçici Madde 84 uyarınca atama yapılabilmesi için araştırma görevlilerinin 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinde öngörülen şartları taşımaları zorunludur. Kanun koyucu geçiş hakkını yalnızca tezli yüksek lisans ve doktora ya da sanatta yeterlik programlarında eğitim gören veya bu eğitimleri tamamlayanlarla sınırlandırmıştır. Tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar ile bu alanlardaki uzmanlık eğitimlerini bitirmiş olanlar geçici madde kapsamındaki atama hakkından açıkça hariç tutulmuştur. Geçici 84. maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Yükseköğretim Kuruluna aittir.

Başvuru Prosedürü ve Kurum İçi Atama İlkeleri

Kadro aktarımı süreci, araştırma görevlisinin kadrosunun bulunduğu birime vereceği yazılı dilekçeyle başlar. Başvuru dilekçesine güncel öğrenim belgesi, akademik faaliyet raporu ve varsa dil puanı belgesi eklenir. İlgili birim yönetim kurulu kararının ardından dosya rektörlük makamına sunulur ve rektör onayı ile işlem tesis edilir. Kadro aktarımı aynı kurum içerisindeki bir statü değişikliği olduğundan kurumlar arası muvafakat prosedürü aranmaz.

Üniversitelerin kadro aktarımına ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu, idarenin kadro veya ihtiyaç bulunmadığı gibi soyut gerekçelerle geçişi engelleyemeyeceği değerlendirilmektedir. 2547 sayılı Kanun hükümleri vakıf üniversitelerini de kapsamakla birlikte, bu kurumlardaki sözleşme yapısının devlet üniversitelerinden farklılık gösterebileceği belirtilmektedir. Öte yandan başka bir üniversiteye geçiş halinde 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi devreye girebilmektedir; bu kapsamda öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla geçici tahsis edilen kadrolarda eğitim tamamlanınca ilgililer kadrolarıyla kendi üniversitelerine dönerler. Söz konusu mecburi hizmet eş durumu ve sağlık mazeretleri hariç başka kurumlarda yerine getirilemez; özel kanunlarla düzenlenen mecburi hizmet çalışmaları ise bu kuralın dışındadır.

Başvurunun Reddi ve İdari Dava Süreci

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlemin yapılması istemiyle idareye başvurabilirler. Yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; bu aşamadan itibaren dava açma süresi içinde yetkili mahkemede dava açılabilir. İdarece verilen cevap kesin değilse ilgili kişi bu cevabı ret sayarak dava açabileceği gibi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçmemek kaydıyla kesin cevabı da bekleyebilir. Dava açılmaması veya süreden reddi hallerinde otuz günün bitmesinden sonra idarece tebliğ edilen cevaba karşı da altmış gün içinde dava açılabilir.

2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca özel kanunlarında ayrı süre bulunmayan hallerde idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür. Başvurunun açıkça reddedilmesi durumunda ret kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılması gerekir. 50/d'den 33/a'ya geçiş taleplerinin reddi işlemine karşı açılacak iptal davalarında görevli mahkeme idare mahkemesi, yetkili mahkeme ise ilgilinin kadrosunun bulunduğu üniversitenin yerleşim yerindeki idare mahkemesidir.

Açılacak iptal davasında yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Yürütmenin durdurulması kararı verildiğinde ilgilinin statüsü korunarak özlük haklarının devamı sağlanır. Kadroya aktarımı hukuka aykırı şekilde engellenen veya geciktirilen araştırma görevlileri, iptal davasıyla birlikte veya bağımsız bir tam yargı davası ikame ederek yoksun kaldıkları maaş ve yan ödeme farklarını hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte talep edebilirler.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy