Apostil, bir hukuki işlemi veya durumu belirten belgenin başka bir ülkede yasal olarak kullanılabilmesi için gereken resmi belge onay sistemidir. Apostil şerhi Lahey Konferansı üye veya taraf devletlerinde geçerlidir. Türkiye bu konferansa taraftır; dolayısıyla bir yabancı ülkede yapılmış hukuki işlemin Türkiye'de kullanılabilmesi için apostil belgesine bağlanması gerekir.
Apostil Şerhinin Hukuki Niteliği ve Geçerlilik Kapsamı
İlgili evrakın sıhhati, yetkili yerel makam veya kuruluş tarafından yürütülen tasdik süreciyle doğrulanır. Bu işlem, belgenin onaylandığı devlette yasal nitelik kazanmasını temin eder. Apostil şerhinin tatbikiyle birlikte evrak, tanzim edildiği devlete bakılmaksızın Lahey Konferansı bünyesindeki üye yahut taraf ülkelerde geçerlilik kazanır. Taraf ülkelerden temin edilen apostil belgesi, diğer taraf devletlerin kendi ulusal mevzuatlarında öngörülen usul işlemlerinin ikmal edilmesinin ardından o ülkede hüküm doğurur.
Apostil Belgesinde Yer Alan Unsurlar
Apostil şerhinde yer alması gereken zorunlu kayıtlar kanunen belirlenmiştir. Bu kapsamda metinde; evrakın tanzim edildiği memleket, imzayı atan şahsın adı ile unvanı ve tatbik edilen resmi mührün ait olduğu merci gösterilir. Ayrıca işlemin yapıldığı mahal ve tarih, tasdiki gerçekleştiren makamın kimliği, kaşesi veya mührü ile imzası ve işlem için verilen apostil numarası şerhte yer alır.
Türkiye'de Apostil Şerhi Vermeye Yetkili Makamlar
Türkiye'de apostil tasdik işlemini yapma yetkisi, tasdik edilecek belgenin idari veya adli niteliğine göre belirlenmiştir. İdari belgeler yönünden apostil tasdik işlemi valilikler ve kaymakamlıklar tarafından yerine getirilir. Adli belgeler bakımından ise apostil tasdikini yapma yetkisi Ağır Ceza Mahkemesi kuruluşu olan merkezlerdeki Adalet Komisyonu Başkanlıklarına aittir.
Tanıma ve Tenfiz Davalarında Apostil Şerhinin Rolü
Yabancı ülkede boşanmış kişilerin boşanmanın hüküm ve sonuç doğurması adına Aile Mahkemelerinde tanıma ve tenfiz davası açmak istemeleri durumunda, gerek yabancı ülke vatandaşları gerekse Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları apostil belgelerini mahkemeye ibraz etmek zorundadır. Apostil belgesinde aranan unsurların eksik olması durumunda mahkeme nezdinde tanıma ve tenfiz sağlanamaz.
Apostil Şerhi Kapsamı Dışında Kalan Belgeler
Belirli nitelikteki evraklar apostil düzenlemesinden yararlanamaz. Diplomasi veya konsolosluk belgeleri ile ticaret veya gümrük işlemleriyle ilgili resmi belgeler apostil işlemine tabi değildir.
Apostil şerhi hangi ülkelerde geçerlidir?
Apostil şerhi Lahey Konferansı üye veya taraf devletlerinde geçerlidir; Türkiye de bu konferansın tarafıdır.
Apostil belgesi taraf ülkelerde nasıl hüküm ifade eder?
Taraf ülkelerden birinden alınan apostil belgesi, diğer taraf ülkelerin iç hukuklarına göre yapılacak işlemlerin ardından o ülkede hüküm ifade eder.
Apostil belgesinde hangi bilgilerin bulunması gerekir?
Apostil belgesinde belgenin düzenlendiği ülkenin adı, imzalayanın adı ve sıfatı, mührün ait olduğu makam, tasdik yeri ve tarihi, düzenleyen makamın bilgileri ile apostil numarası bulunur.
Türkiye'de apostil tasdiki nereden alınır?
İdari belgeler için valilikler ve kaymakamlıklardan, adli belgeler için Ağır Ceza Mahkemesi kuruluşu olan merkezlerdeki Adalet Komisyonu Başkanlıklarından alınır.
Hangi evraklar apostil şerhi işlemine tabi değildir?
Diplomasi veya konsolosluk belgeleri ile ticaret veya gümrük işlemlerine ilişkin belgeler apostil işlemine tabi tutulmaz.
Yabancı boşanma kararında apostil unsurları eksikse ne olur?
Apostil belgesinde bulunması gereken unsurların eksik olması halinde Aile Mahkemelerinde tanıma ve tenfiz sağlanamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy