Zorunlu Trafik Sigortasında Zararın Karşılanması ve Rücu Halleri
Zorunlu Trafik Sigortası, trafik kazasında zarar gören yaya, motosikletli veya araçtaki yolcu gibi üçüncü kişilere poliçe limitleri dahilinde doğrudan ödeme yapmakla yükümlüdür. Sigortacının zarar görene karşı ileri süremeyeceği defiler kuralı uyarınca hak sahiplerine yapılacak bu tazminat ödemesi geciktirilemez.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4 maddesi gereğince, alkollü içki veya uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanılması sırasında meydana gelen zararlar sigorta şirketi bakımından rücu konusudur. Bunun yanında sürücü belgesi olmadan veya geri alınmış ehliyetle araç kullanılması, kasti veya ağır kusurlu hareketler, istiap haddinin aşılması ve kazanın ardından olay yerinin terk edilmesi de sigortacının rücu edebileceği haller arasında sayılmıştır.
Kaza mahallinin zorunlu haller dışında izinsiz terk edilmesi hem idari yaptırım doğurur hem de Zorunlu Trafik Sigortası kapsamında sigorta şirketinin rücu riskini artırır.
Sigorta rücu uyuşmazlıklarında alkolün kazaya etkisi bilirkişi raporlarıyla incelenir. Yargı kararlarında sırf alkol tespitinin ötesinde alkol ile kaza arasında illiyet bağı, yani alkolün kazayı bizzat doğurmuş olması aranabilmekte olup her dosyada sonuç kendiliğinden oluşmaz; teknik inceleme raporları belirleyici kabul edilir.
Trafik Kazalarında Maddi Tazminat Talepleri ve Başvuru Yolları
Trafik kazasında yaralanan kişi; tedavi masraflarını, istirahatli kaldığı günlere ilişkin geçici iş göremezlik tazminatını ve vücudunda kalıcı iz veya işlev kaybı oluşması halinde sürekli iş göremezlik yani maluliyet tazminatını belgeleriyle talep edebilir. Zarar gören kişiler bu talepleri için ikamet ettikleri yerdeki mahkemeye ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapabilir.
Alkol Yasakları, Yasal Promil Sınırları ve Ölçüm Usulü
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 48Kaynağı aç
Trafik mevzuatında hususi otomobiller için 0,50 promil sınırı öngörülmüştür. Hususi otomobil dışındaki araçları kullanan sürücüler bakımından ise idari yaptırımlarda promil alt sınırı 0,21 olarak belirlenmiş olup kazaya sebebiyet verilmesi durumunda cezai hükümler bakımından 0,20 promil eşiği düzenlenmiştir.
Yaralanmalı veya ölümlü ya da kolluk görevlilerinin müdahil olduğu maddi hasarlı bir trafik kazasına karışılması durumunda sürücülerin teknik cihazla veya test kitiyle alkol muayenesine tabi tutulması zorunludur. Kazada kişinin hayatını kaybetmesi veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar ağır yaralanmış olması halinde ise alkol tespiti için kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır.
Teknik cihaz ile yapılan ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen sürücüler en yakın adli tıp kurumuna, adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek vücutlarından kan, tükürük veya idrar örnekleri alınır; bu işleme 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 75 inci maddesi hükümleri, beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır.
Alkolmetre ile nefes ölçümünde, ağız içindeki kalıntıların ölçümü yapay şekilde yükseltebileceği değerlendirilerek en az yaklaşık yirmi dakikalık arınma gözetimi yapılması gerektiği savunulmakta; bu süre beklenmeksizin gerçekleştirilen ölçümler tartışmalı görülerek usul itirazına konu edilebilmektedir.
İdari Yaptırımlar, Sürücü Belgesinin Geri Alınması ve İade Koşulları
Yapılan tespit neticesinde hususi otomobillerde 0,50 promilin, diğer araçlarda 0,21 promil alt sınırının üzerinde alkollü araç kullandığı saptanan sürücülere idari para cezası verilir ve sürücü belgesi 6 ay süreyle geri alınır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle belgesi geri alınan sürücüye, son ihlal tarihinden geriye doğru 5 yıl içinde ikinci defasında idari para cezası verilerek belgesi 2 yıl süreyle, üç veya daha fazla yakalanmada ise idari para cezası verilerek sürücü belgesi her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.
Uyuşturucu maddelerin veya kandaki alkol miktarının kolluk tarafından tespit edilmesi amacıyla yapılan ölçüme katılmayan sürücülere idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri 5 yıl süreyle geri alınır. Alkolmetreye üflemeyi reddetmek başlı başına idari yaptırım ve sürücü belgesine el koyma sebebidir; sürücünün kan testi talep etmiş olması dahi cihaz ölçümünü reddetmiş olmanın bağımsız yaptırımını ortadan kaldırmaz.
Alkollü araç kullanımı sebebiyle son ihlalden geriye doğru 5 yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücüler sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine, üç veya daha fazla geri alınanlar ise psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulur. Kanun hükümlerine göre geçici olarak geri alınan sürücü belgelerinin ilgilisine iade edilebilmesi için 2918 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Alkol Etkisinde Güvenli Araç Sevk Edememe ve Cezai Sorumluluk
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre; alkol, uyuşturucu madde ya da farklı bir sebepten ötürü aracı güvenli biçimde sevk ve idare etme yeteneğini kaybetmesine karşın taşıt kullanmayı sürdüren kişilere altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 179Kaynağı aç
2918 sayılı Kanun'un 48 inci maddesi uyarınca, 1,00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır. Hususi otomobil sürücülerinin 0,50 promil, diğer araç sürücülerinin ise 0,20 promil üzerinde alkollü olarak trafik kazasına sebebiyet vermeleri halinde de Türk Ceza Kanunu hükümleri tatbik edilir.
Ceza muhakemesinde 5271 sayılı Kanun'un 298 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında; temyiz süresinin geçirilmesi, kararın temyiz denetimine tabi olmaması, başvuranın buna yetkisinin bulunmaması veya dilekçede temyiz gerekçesi gösterilmemesi hallerinde Yargıtay temyiz istemini reddeder.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 298Kaynağı aç
Sigorta şirketi alkollü sürücünün verdiği zararı zarar görene öder mi?
Zorunlu Trafik Sigortası zarar görene poliçe limitleri dahilinde doğrudan ödeme yapmakla yükümlüdür ve kanundaki zarar görene karşı ileri sürülemeyecek defiler kuralı gereğince bu ödemeyi geciktiremez.
Alkolmetreye üflemeyi reddetmenin yaptırımı nedir?
Teknik cihazla ölçüm yaptırmayan sürücülere idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi 5 yıl süreyle geri alınır. Yaralanmalı, ölümlü veya kollukça müdahil olunan kazalarda ölçüme itiraz eden ya da müsaade etmeyen sürücüler ise kan, tükürük veya idrar örneği alınmak üzere sağlık kuruluşuna götürülür.
Alkollü araç kullananların sürücü belgeleri ne kadar süreyle geri alınır?
Yasal sınır üzerinde alkollü araç kullanan sürücülerin belgeleri ilk yakalamada 6 ay, son ihlalden geriye doğru 5 yıl içinde ikinci defasında 2 yıl, üçüncü ve daha sonraki yakalamalarda ise her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.
Nefes ölçümünden önce bekleme süresine uyulmaması ne doğurur?
Ağız içi alkol kalıntısının ölçüm sonucunu yapay olarak yükseltebileceği gerekçesiyle yaklaşık 20 dakikalık arınma gözetimi yapılması gerektiği savunulmakta olup bu süre beklenmeden yapılan ölçümler tartışmalı kabul edilerek usul itirazına konu olabilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy