Beyan ve Tekeffül Sigortasının Tanımı ve Niteliği
Beyan ve tekeffül sigortası, pay devir sözleşmesi tahtındaki beyan ve tekeffüllerin ihlal edilmesi durumunda doğacak tazminatı teminat altına alan bir güvence mekanizmasıdır. Pay devir işlemlerinde satıcı taraf, sözleşme kapsamında üstlendiği beyan ve tekeffüllerden ötürü hukuken sorumlu olduğundan, bu sigorta sözleşmedeki ihlal rizikolarının karşılanmasına hizmet eder. Tarihsel kökeni bakımından bu sigorta türünün 1980'li yıllarda Londra'da vergisel konular çerçevesinde veya 1990'lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri'nde satıcı tarafın sorumluluğunu sınırlamaya yönelik olarak ortaya çıktığı kabul edilmektedir.
Pay Devir Sözleşmelerinde Beyan ve Tekeffül Türleri
Şirket devirlerinde yer verilen beyan ve tekeffüller genel ve özel olmak üzere iki temel kategoriye ayrılır. Genel beyan ve tekeffüller; devredilen payların usulüne uygun ihraç edilmesi, pay senetlerinin usulünce çıkarılmış olması ve payların her türlü takyidattan ari bulunması gibi şirketin temel hukuki yapısına ilişkindir. Özel beyan ve tekeffüller ise şirketin faaliyet alanına ve somut özelliklerine göre her işleme özgü biçimde oluşturulur. Bu çerçevede en sık ihlal edilen ve sigorta tazminatı talebine yol açan konuların başında finansal ve vergisel bilgiler ile mevzuata uyum taahhütleri gelmektedir.
Teminat Dışı Haller ve Muafiyet Şartları
Beyan ve tekeffül sigortası poliçelerinde sigorta korumasının sınırları belirli istisnalarla belirlenir. Alıcı tarafından bilinen veya inceleme raporları ile veri odasında yer alan hususlar, çevreye ilişkin konular, rüşvet ve yolsuzluk iddiaları, geleceğe yönelik taahhüt ve garantiler ile satıcının kastı veya hilesinden kaynaklanan ihlaller genel olarak teminat kapsamı dışında tutulur. Bunun yanı sıra poliçede bir muafiyet miktarı kararlaştırılmışsa tazminat ödemesi yapılabilmesi için doğan zararın bu muafiyet tutarını aşması gerekir. Zararın belirlenen muafiyet miktarını aşamaması halinde, meydana gelen zarara pay devir sözleşmesi uyarınca belirlenen taraf katlanır.
Mevzuat Açısından Düzenleme ve Uygulama Esasları
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 5 uyarınca sigorta ve reasürans şirketlerinin faaliyet gösterebilmeleri için faaliyette bulunmak istedikleri her branşta ruhsat almaları zorunludur ve ruhsat almadıkları branşlarda sigortacılık faaliyeti icra etmeleri hukuken mümkün değildir. Sigorta Branşlarına İlişkin Tebliğ kapsamında beyan ve tekeffül sigortası müstakil bir branş olarak sayılmamıştır. Bu durum sebebiyle Türkiye'deki sigorta şirketlerinin genellikle bu alanda poliçe sağlamadığı görülmekle birlikte, söz konusu teminatın genel sorumluluk sigortası gibi daha genel başlıklar altında sunulabileceğine yönelik değerlendirmeler de mevcuttur.
Sıkça Sorulan Sorular
Beyan ve tekeffül sigortasında hangi durumlar teminat dışı kalır?
Alıcı tarafından bilinen veya veri odasında ve inceleme raporlarında yer alan durumlar, çevre konuları, rüşvet ve yolsuzluk hususları, geleceğe yönelik garantiler ile satıcının kastı veya hilesinden kaynaklanan ihlaller teminat kapsamı dışında bırakılmaktadır.
Poliçede öngörülen muafiyet tutarı aşılmazsa ne olur?
Tazminat ödenebilmesi için zararın muafiyet tutarını aşması gerekir; aşılmadığı takdirde doğan zarara pay devir sözleşmesinde kararlaştırılan taraf katlanır.
Beyan ve tekeffül sigortasında en sık karşılaşılan ihlaller nelerdir?
Şirket devirlerinde en sık ihlal edilen ve sigorta tazminatı talebine yol açan konular finansal ve vergisel bilgiler ile mevzuata uyum taahhütleridir.
Türkiye'de sigorta şirketleri bu branşta doğrudan poliçe düzenleyebilir mi?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 5 gereğince şirketlerin faaliyet gösterdikleri branşta ruhsat alması zorunludur; Sigorta Branşlarına İlişkin Tebliğ'de bu sigorta müstakil bir branş olarak yer almadığından poliçe üretimi sınırlı kalmakta veya genel sorumluluk sigortası çatısı altında değerlendirilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy