Aile içi şiddete maruz kalan kişiler, yardım almak ve şikâyette bulunmak üzere en yakın polis merkezine veya cumhuriyet savcılığına başvurabilir; acil hallerde ise polis ya da jandarma birimlerinden derhal koruma talep edebilir. Şiddet olgusu yalnızca fiziki müdahalelerle sınırlı olmayıp bağırmak, tehdit etmek, ekonomik kısıtlamalar uygulamak, psikolojik baskı kurmak ve cinsel şiddet eylemlerinde bulunmak da şiddet kapsamındadır. Aile bireyleri veya yakın akrabalar arasında gerçekleşen her türlü kötü muamele ev içi şiddet kabul edilir ve bu korumadan yararlanabilmek için şiddet uygulayan kişiyle aynı ikamette birlikte yaşama şartı aranmaz.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Tedbir Başvurusu ve İspat Kriteri
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrası uyarınca tedbir kararları; ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilebilir. Bu başvurular en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden yapılabilir. Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrasına göre koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararları ise Kanun'un amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokmayacak biçimde geciktirilmeksizin karara bağlanır. Ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında yürütülen tüm işlemler ilgililer için ücretsizdir.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
Talep Edilebilecek Koruyucu ve Önleyici Tedbirler
Şiddet mağdurları yetkili mercilere müracaat ederek konut ya da iş yerinin değiştirilmesi veya güvenli bir yere yerleştirilme biçimindeki koruyucu tedbirleri talep edebilir. Bunun yanı sıra şiddet uygulayan kişinin mağdura yaklaşmasının yasaklanması ve telefon gibi iletişim vasıtalarıyla rahatsız etmesinin menedilmesi yönünde önleyici tedbirler alınabilir. 6284 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrası gereğince tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay süre için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılması halinde resen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, tedbirin kaldırılmasına ya da aynen devamına karar verilebilir.
Tebligat Usulü, Kimlik Gizliliği ve Kişisel Eşyaların Teslimi
6284 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 4. fıkrasına göre tedbir kararları korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir. Tedbir talebinin reddine dair karar yalnızca korunan kişiye bildirilir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk birimince verilen tedbir kararı şiddet uygulayana bir tutanakla derhal tebliğ edilir. Tebliğ ve tefhim işlemlerinde, tedbir kararına aykırılık halinde şiddet uygulayan hakkında zorlama hapsi uygulanacağı ihtarı yapılır.
Gerekli bulunması halinde, tedbir kararıyla birlikte talep üzerine veya resen korunan kişinin ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri, kimliğini ortaya çıkarabilecek verileri ve adresleri tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur ve tebligatlar için ayrı bir adres tespit edilir. Bu bilgileri hukuka aykırı şekilde başkasına veren, ifşa eden veya açıklayanlar hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri tatbik edilir. Ayrıca talep edilmesi durumunda korunan kişilere kişisel eşya ve belgelerinin kolluk marifetiyle teslim edilmesi sağlanır.
Tedbir Kararlarına Aykırılık ve Zorlama Hapsi Yaptırımı
Hakkında tedbir kararı tesis edilen şiddet uygulayanın yükümlülüklere uymaması halinde, gerçekleşen eylem bir suç teşkil etse dahi ihlalin ağırlığı ve niteliği değerlendirilerek hâkim tarafından üç günden on güne kadar zorlama hapsi kararı verilebilir. Tedbir gereklerinin yeniden ihlali durumunda zorlama hapsi müddeti on beş günden otuz güne kadar belirlenir; bununla birlikte infaz edilecek toplam süre altı ayı aşamaz. Söz konusu yaptırım kararları cumhuriyet başsavcılığı marifetiyle uygulanır ve ilgili idari mercilere bildirilir.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 13Kaynağı aç
Geçici Maddi Destek, Sağlık Güvencesi ve Sosyal Haklar
Şiddet mağdurlarına yönelik geçici maddi destek imkanı sunulmaktadır. Bu destek Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri, aile mahkemeleri veya kaymakamlıklardan talep edilebilir ve yapılan yardım tutarı daha sonra şiddet uygulayan kişiden tahsil edilir. Sağlık güvencesi bulunmayan ya da prim borcu nedeniyle sağlık hizmetinden faydalanamayan şiddet mağdurlarına koruma kararı verildiğinde, devlet tarafından sağlık sigortası sağlanır.
Boşanma Davası Şartı Aranmaksızın Velayet ve Nafaka
Şiddet mağdurunun hukuki himaye talep edebilmesi için taraflar arasında evlilik birliğini sonlandırmaya yönelik açılmış bir dava bulunması gerekmez. Boşanma süreci başlatılmamış olsa dahi mahkemeden müşterek çocukların geçici velayetinin verilmesi istenebilir. Bununla beraber mağdur, hem kendi hem de çocuklarının geçimini temin edebilmek adına nafaka talebinde bulunabilir.
Cezai Sorumluluk ve Şikâyetten Vazgeçmenin Etkisi
Kasten bir kimsenin bedenine acı verilmesi ya da sağlığının bozulması hallerinde bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası uygulanır. Fiilin basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek nitelikte olması durumunda mağdurun şikâyeti aranarak altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmedilir; mağdurun kadın olması halinde alt sınır dokuz aydan az olamaz. Eylemin eşe, kardeşe veya çocuğa karşı yönelmesi durumunda ise şikâyetten vazgeçilmiş olsa bile kamu davasının düşürülmeyip resen sürdürüleceği kuralı geçerlidir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 86Kaynağı aç
Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri
Şiddete uğrayan kişiler uğradıkları zararların giderilmesi amacıyla fail aleyhine tazminat davası açabilir. Bu kapsamda tedavi masrafları ve çalışamamaktan kaynaklanan gelir kayıpları için maddi tazminat istenebileceği gibi, maruz kalınan korku, elem ve psikolojik sarsıntı nedeniyle manevi tazminat davası ikame edilebilir.
Başvuru ve Destek Alınabilecek Kurumlar
Şiddet tehlikesi altındaki bireyler acil durumlar haricinde çok yönlü danışmanlık ve destek hizmeti alabilir. Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), ALO 183 Sosyal Destek Hattı, barolar bünyesindeki kadın hakları merkezleri ile alanda çalışan sivil toplum kuruluşları koruma, psikolojik ve sosyal destek mekanizmalarını yürütmektedir.
Aile içi şiddet tedbirlerinden yararlanmak için faille aynı evde yaşamak zorunlu mudur?
Hayır, şiddet uygulayan kişiyle aynı evde yaşama zorunluluğu bulunmamaktadır; aile bireyleri veya yakın akrabalar arasındaki her türlü kötü muamele ev içi şiddet sayılır.
6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbir için delil sunmak gerekir mi?
6284 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrasına göre koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz.
Verilen tedbir kararı en fazla ne kadar süre için geçerli olur?
Tedbir kararları ilk defasında en çok altı ay süreyle verilebilir; şiddet tehlikesinin sürmesi halinde ilgililerin talebiyle veya resen süre uzatılabilir ya da değiştirilebilir.
Tedbir kararına uymayan şiddet uygulayana hangi yaptırım uygulanır?
Tedbir kararının gereklerine aykırı hareket eden şiddet uygulayan hakkında ilk ihlalde hâkim kararıyla üç günden on güne, tekrarlarında ise on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi verilir; toplam süre altı ayı geçemez.
Boşanma davası açılmadan nafaka ve geçici velayet talep edilebilir mi?
Evet, boşanma davası açılmamış olsa dahi mahkemeden müşterek çocukların geçici velayeti ve geçimi temin etmek üzere nafaka talep edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy