Abonelik sözleşmesi, tüketicinin belirli bir mal veya hizmeti sürekli ya da düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan hukuki ilişkidir. Yazılı veya mesafeli kurulan abonelik sözleşmelerinin bir nüshasının kâğıt üzerinde ya da kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesi kanunen zorunludur. Tüketiciler, hizmetin ayıplı olması, sözleşme şartlarının tek taraflı değiştirilmesi veya kanundan doğan cayma hakkı gibi durumlarda herhangi bir taahhüt cezası ödemeksizin sözleşmeyi feshetme hakkına sahiptir.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 52Kaynağı aç
Cezai Şart Ödemeksizin Fesih Halleri
Operatör veya sağlayıcının taahhüt ettiği internet hızını sürekli olarak sunamaması, sık sık kesinti yaşanması veya GSM hattının yerleşim yerinde çekmemesi ayıplı hizmet niteliği taşır. Tüketici bu aksaklığı belgelendirip sağlayıcıya süre tanımasına karşın sorun giderilmezse taahhüt cezası ödemeden sözleşmeden dönebilir. Bununla birlikte sağlayıcının taahhüt devam ederken tek taraflı fiyat artışı ya da tarife değişikliği yapması durumunda da tüketicinin herhangi bir cayma bedeli ödemeksizin sözleşmeyi feshetme imkânı bulunmaktadır.
Süresi belirli olmayan, diğer bir ifadeyle taahhütsüz abonelik sözleşmelerinde tüketici hiçbir cezai şart veya cayma bedeline katlanmaksızın dilediği her an fesih bildiriminde bulunabilir. Ayrıca süresi bir yıldan az olan belirli süreli abonelik sözleşmelerinde satıcı veya sağlayıcı tarafından sözleşme koşullarında değişiklik yapılması hâlinde de tüketici sözleşmeyi tek taraflı feshedebilmektedir.
Belirli Süreli Sözleşmeler ve Uzama Yasağı
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca, belirli süreli abonelik sözleşmelerine sözleşmenin belirlenen süre kadar kendiliğinden uzayacağına dair hüküm konulması yasaktır. Söz konusu abonelikler, yalnızca sözleşmenin kurulmasından sonra ve sona ereceği tarihe kadar tüketicinin açık talepte bulunması veya onay vermesi hâlinde uzatılabilir.
Fesih Usulü ve Sağlayıcının Yükümlülükleri
Abonelik sözleşmesinde fesih bildiriminin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile satıcı ya da sağlayıcıya yöneltilmesi hukuken yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, fesih işlemleri için sözleşmenin kurulmasını sağlayan yöntemden daha ağır koşullar öngören bir usul belirleyemez. Aynı zamanda fesih bildirim ve taleplerini yerine getirmek amacıyla gerekli tedbirleri almak ve kesintisiz açık uygun bir sistem kurmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin fesih isteğini ilgili mevzuatta öngörülen süreler içinde yerine getirmekle yükümlüdür. Aboneliğin bu süreler içerisinde sona erdirilmediği hâllerde, sürenin dolmasından itibaren mal veya hizmetten fiilen yararlanılmış olsa dahi tüketiciden herhangi bir kullanım bedeli talep edilemez. Ayrıca satıcı veya sağlayıcı, fesih bildiriminin hüküm ifade etmesinden itibaren on beş gün içinde tüketici tarafından peşin ödenmiş olan ücretin bakiye kısmını kesinti yapmaksızın iade etmek zorundadır.
Erken Fesihte Cayma Bedeli Hesabı
Taahhütlü bir abonelik haklı neden olmaksızın süresinden önce feshedildiğinde talep edilecek cayma bedeli serbestçe belirlenemez. Kanun gereğince bu bedel hesaplanırken, o ana kadar tüketiciye sağlanan indirimlerin toplam tutarı ile taahhüdün kalan süresi boyunca ödenmesi gereken tutar karşılaştırılır ve tüketici lehine olan daha düşük tutar esas alınır.
Genel İşlem Koşulları ve Haksız Şart Denetimi
Sözleşmeyi hazırlayan tarafın sunduğu genel işlem koşullarının karşı tarafın aleyhine olan hükümler içermesi hâlinde, bu koşulların geçerli sayılması düzenleyenin açık bilgi vermesine, içeriğini öğrenme imkânı tanımasına ve karşı tarafın kabulüne bağlıdır; aksi durumda bu şartlar yazılmamış sayılır. Türk Borçlar Kanunu kapsamında dürüstlük kuralına aykırı şekilde karşı tarafın aleyhine veya durumunu ağırlaştırıcı genel işlem şartı konulamaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 21Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 25Kaynağı aç
Kurumsal Abonelikler ve İcra Takiplerine İtiraz
6502 sayılı Kanun yalnızca ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişileri tüketici saymaktadır. Bu nedenle şirket adına düzenlenen kurumsal abonelik uyuşmazlıklarında Tüketici Hakem Heyetine başvurulamamakta, uyuşmazlıklar genel hükümler çerçevesinde çözümlenmektedir.
Abonelik sözleşmelerinden doğan cayma bedeli veya hizmet alacakları için ilamsız icra takibi başlatılması durumunda, borçluya ödeme emri tebliğ edilir. Tebligatın tebliğ alındığı günü izleyen yedi gün içinde icra dairesine borca ve tüm ferilerine yazılı olarak itiraz edilmesi gerekir. Süresi içinde yapılan geçerli itiraz, icra takibini kendiliğinden durdurur.
Mesafeli aboneliklerde cayma süresi kaç gündür?
Uzaktan veya internet üzerinden kurulan abonelik sözleşmelerinde tüketici, sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren ilk 14 gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkını kullanabilir.
Abonelik alacaklarında genel zamanaşımı süresi ne kadardır?
Türk Borçlar Kanunu kapsamındaki genel kural gereğince abonelik sözleşmelerinden kaynaklanan hizmet, cayma bedeli ve fesih alacaklarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır.
Abonelik sözleşmesinin zorunlu unsurları nasıl belirlenir?
Abonelik sözleşmesinin zorunlu içeriği, tüketici ile satıcı ve sağlayıcının hak ve yükümlülükleri ile uygulamaya ilişkin diğer usul ve esaslar ilgili yönetmelikle düzenlenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy