7201 sayılı Tebligat Kanunu’nda tebligat usulü

7201 sayılı Tebligat Kanunu, kapsadığı tebligatın Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü veya memur aracılığıyla ve Kanun hükümlerine göre yapılmasını öngörür. Başka bir kanunda özel hüküm bulunması, gecikmesinde zarar umulan işler ya da aynı yerdeki ilgili daire ve müesseseler arasındaki veya bu yerlerdeki kişilere yapılacak tebligat, kendi memurları veya mahalli mülkiye amirinin emriyle zabıta aracılığıyla yaptırılır. Zor kullanma, hazırlık tahkikatı ve ikinci baptaki özel hükümler saklıdır.

Tebligatın türü ve gönderilme yolu

Kazai tebligatı düzenleyen fasıl hükümleri, adli ve idari yargı mercilerince yapılacak tebligat işlerinde uygulanır. Kazai ve mali tebligatın dışında kalan tebligat idari tebligattır. Mali tebliğler, kendi kanunlarında açıklık bulunmayan hallerde bu Kanunun genel hükümlerine göre yapılır.

Tebligat uçakla, postada kullanılan diğer seri veya hususi araçlarla ya da muhtelif işaretli telgrafla da yaptırılabilir. Aracı ilgili talep edebilir veya merci kendiliğinden seçer. Adli ve idari yargı mercileri ile diğer adalet daireleri, işin niteliğine göre kendi memurları aracılığıyla tebligat yapılmasına kendiliğinden veya talep üzerine karar verebilir.

Tebliğ olunacak her evrak, biri dosyaya konulmak ve diğeri ilgililere verilmek üzere gerekli sayıda nüshadan oluşur. Nüshalarda iş sahibi veya vekilinin imzası bulunur. Birinci maddede gösterilen mercilerden çıkacak tebliğ evrakı, tebliğ mazbatalı kapalı zarf içinde gönderilir; bazı davetiyeler zarfa konulmadan da gönderilebilir.

Tebliği çıkaracak merciin belirlediği mehil içinde gerekli masrafı vermeyen kişi talebinden vazgeçmiş sayılır. Zaruri sebeple bu mehle uyulamazsa yeni bir mehil verilir. Verilen süreye rağmen ödenmeyen tebligat gideri dava dilekçesinin tebliğine ilişkinse Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409. maddesi uyarınca işlem yapılır.

Elektronik tebligat

7/a maddesinin birinci fıkrasında belirtilen gerçek ve tüzel kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Bu fıkranın dışında kalan gerçek veya tüzel kişiye talebi üzerine elektronik tebligat adresi verilirse, bu kişiye de tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu olur.

Zorunlu bir sebeple elektronik yol kullanılamazsa Kanundaki diğer tebligat usulleri uygulanır. Bu kapsamdaki elektronik işlemler, PTT'nin kurup işlettiği Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yürür. Ayrıntılı uygulama usulü yönetmeliğe bırakılmıştır.

Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Adres, vekil ve temsilci

Tebligat, tebliğ yapılacak kişiye bilinen en son adresinde yapılır. Muhatabın başvurusu veya kabulü şartıyla her yerde tebligat yapılması mümkündür. Bilinen son adres tebligata elverişli değilse veya bu adreste tebligat yapılamazsa, adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen en son adres kabul edilir ve tebligat oraya yapılır.

Vekil aracılığıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır. Birden çok vekil varsa bunlardan birine yapılması yeterlidir. Tebligat birden fazla vekile yapılmışsa bunlardan ilkine yapılan tebliğ tarihi asıl tebliğ tarihi sayılır. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun kararların sanıklara tebliğine ilişkin hükümleri saklıdır. Avukatın takip ettiği işlerde büroda yapılacak tebligat, resmi çalışma gün ve saatleri içinde yapılır.

Kanuni temsilcisi bulunan veya bulunması gereken kişiye tebligat, kanunlara göre bizzat kendisine yapılması gerekmedikçe temsilciye yapılır. Tüzel kişilere tebligat yetkili temsilcilerine, birden fazla ise yalnız birine yapılır. Ticari işlemlere ilişkin uyuşmazlıkta ticari temsilciye yapılan tebligat geçerlidir.

Tüzel kişi adına tebellüğ edecek kişi iş yerinde bulunmaz veya evrakı alamayacak durumdaysa, tebligat orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerden birine yapılır.

Muhatabın bulunmadığı hâllerde tebligat

Astsubaylar hariç erata yapılacak tebligat, kıta komutanı ve müessese amiri gibi en yakın üste yapılır. Birlik veya müessesede tebligat gereken diğer asker kişilerde nöbetçi amir veya subay muhatabı buldurur; bulunamazsa tebligat kendilerine yapılır. Sefer halindeki birlik veya müesseseye mensup asker kişilere tebligat, bağlı bulundukları kuvvet komutanlığı aracılığıyla yapılır.

Muhatap adresinde bulunmazsa tebligat, kendisiyle aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır. Mesleğini belirli yerde sürekli sürdüren kişi orada yoksa tebligat aynı yerdeki daimi memur veya müstahdemlerinden birine yapılır. Mesleğini evinde sürdüren kişinin böyle bir memuru yoksa tebligat aynı konutta oturanlara veya hizmetçiye yapılır.

Otel, hastane, fabrika ve okul gibi serbestçe girilemeyen yerlerde idareci veya kısım amiri tebliğin yapılmasını sağlar. Bu hemen mümkün olmazsa tebligat kendilerine yapılır. Tutuklu ve hükümlülere ait tebligatın yapılmasını bulundukları kurumun müdür veya memuru sağlar.

Kanunda sayılan kişiler muhatabın geçici olarak başka yere gittiğini bildirirse durum yazılır ve evrak kendilerine verilir. Bu kişiler tebliğ evrakını kabule mecburdur. Beyanın imzadan kaçınılması veya evrakın kabul edilmemesi halinde 21. madde uygulanır.

Yirminci maddedeki tebligat, evrakın 13, 14, 16, 17 ve 18. maddelerde yazılı kişilere verildiği tarihte yapılmış sayılır. İhbarname kapıya yapıştırılmışsa bu tarihten itibaren on beş gün sonra yapılmış sayılır. Buna karşılık 21. maddenin birinci fıkrasındaki bulunmama veya tebellüğden kaçınma işleminde ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır.

Muhatap veya tebligat yapılabilecek kişiler adreste yoksa ya da tebellüğden kaçınırsa evrak muhtar, ihtiyar heyeti üyesi veya zabıtaya teslim edilir ve ihbarname kapıya yapıştırılır. Muhtar, ihtiyar heyeti üyeleri ile zabıta amir ve memurları kendilerine teslim edilen evrakı kabule mecburdur. Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi ise, muhatap o adreste hiç oturmamış veya adresten sürekli ayrılmış olsa da evrak muhtar, ihtiyar heyeti üyesi ya da zabıta amir veya memuruna imza karşılığında teslim edilir. Teslim alanın adresini içeren ihbarname binanın kapısına yapıştırılır ve yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

Muhatap yerine kendisine tebligat yapılacak kişinin görünüşüne göre on sekiz yaşından küçük olmaması ve açıkça ehliyetsiz bulunmaması gerekir. Tebellüğ edebilecek kişi aynı davada hasım ise muhatap adına kendisine tebligat yapılamaz.

Tutanak, imza ve tebliğin sonucu

Tebliğ bir mazbata ile belgelenir. Tebliğ zamanında yapılmaz veya tebliğ mazbatası belirli zamanda gelmezse ilgili merci durumu mahalli PTT merkezine bildirir ve sonuç ilgili mercie bildirilir.

İmza atamayacak kişiye komşulardan biri huzurunda sol elinin başparmağı bastırılarak tebligat yapılır. Bu mümkün değilse maddede belirtilen başka parmak kullanılır. Okuryazar bir komşu bulunmaz veya bulunan komşu imzadan kaçınırsa, tebliğ sırasında hazır bulunmak üzere muhtar, ihtiyar heyeti üyesi ya da zabıta memuru çağrılır.

Tebligat usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliğden haberdar olmuşsa tebligat geçerlidir ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi sayılır. Resmi ve adli tatil günlerinde de tebligat yapılabilir. Tebligata ilişkin kararlar belirli bir duruşma beklenmeden verilir.

Yurt dışı ve ilan yoluyla tebligat

Yabancı ülkedeki tebligat o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır. Anlaşma veya kanun uygunsa Türkiye'nin siyasi memuru veya konsolosu bu yolu ister. Evrakın bakanlık ve temsilcilik yoluyla gönderilmesine ilişkin ayrı usul aynı maddede düzenlenmiştir.

Yabancı ülkedeki Türk vatandaşına tebligat Türkiye büyükelçiliği veya konsolosluğu aracılığıyla da yapılabilir. Bildirimde, otuz gün içinde başvurulmazsa tebliğin yapılmış sayılacağı ihtarı bulunur. Başvuruda evrakın alınmasından kaçınılırsa tebligat tutanak tarihinde yapılmış sayılır. Bildirimin muhataba tebliğ edildiği belgelenirse ve otuz gün içinde başvuru olmazsa tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır.

Yabancı ülkede resmi görevle bulunan Türk memuruna tebligat Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla yapılır. Asker kişilere tebligat bağlı bulundukları kuvvet komutanlıkları veya Jandarma Genel Komutanlığı aracılığıyla yapılır.

Adresi meçhul olanlara tebligat ilanla yapılır. Önceki maddelere göre tebligat yapılamayan ve konutu, meskeni veya iş yeri bulunamayan kişinin adresi meçhul sayılır. Adres ayrıca resmi veya özel kurumlara sorulur ve zabıtayla araştırılır. Yabancı ülkede oturana ilanen tebligat gerekiyorsa tebliğ olunacak evrak ile ilan suretleri, bilinen adrese ayrıca iadeli taahhütlü mektupla gönderilir ve posta makbuzu dosyaya konulur.

İlan gerekçeli kararla, ilgilinin öğrenmesine en emin biçimde ulaşacağı umulan gazetede ve elektronik ortamda yapılır. Tebliği çıkaran merciin bulunduğu yerde yayımlanan gazete varsa ilan orada da yapılır. Evrak ve ilan sureti mercide görülebilecek yere asılır. İkinci ilan arasındaki süre bir haftadan az olamaz.

İlanda ilgili kişilerin adı ve soyadı, işi, konutu, meskeni veya iş yeri, tebliğ olunacak evrakın özeti, tebliğin konusu ve sebebi ile ilanı veren merci yazılır. Davet varsa yeri, nedeni, günü ve saati de gösterilir. İlanen tebliğ son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır. Merci daha uzun süre belirleyebilir; bu süre on beş günü geçemez.

Adres değişikliği ve özel tebligat işleri

Kendisine usulüne uygun tebligat yapılan kişi adresini değiştirirse yenisini hemen tebliği yaptırmış olan yargı merciine bildirmek zorundadır. Sonraki tebligatlar yeni adrese yapılır. Yeni adres bildirilmez ve adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi de tespit edilemezse, tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır. Asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır ve sonraki eski adres tebligatları yapılmış sayılır.

Tüzel kişilerde daha önce tebligat yapılmamış olsa bile resmi kayıt adresi esas alınır. Yurt dışındaki adresine daha önce tebligat yapılmış Türk vatandaşı adres değişikliğini bildirmez ve yerleşim yeri adresi bulunamazsa, 25/a maddesine göre gönderilen bildirimin adrese ulaştığının belgelendiği tarihten itibaren otuz gün sonra tebligat yapılmış sayılır.

Duruşmada sıfatı tespit edilen avukat katibi veya stajyerine sonraki duruşmanın gün ve saatinin bildirilmesi avukata tebliğ hükmündedir. Vekille takip edilen davalarda vekiller makbuz karşılığında birbirine tebligat yapabilir. Birden fazla kişiyi temsil edene kural olarak bir nüsha verilir; yalnız evrakı tebellüğ etmek üzere vekil olana temsil ettiği kişi sayısı kadar nüsha verilir.

Cumhuriyet başsavcılığına tebligat, tebliğ olunacak varakanın aslının gösterilmesiyle yapılır. Süre başlangıcı olacaksa gösterildiği gün asıl üzerine işaret konularak imzalanır. Gümrük ve inhisar işlerinde kendi kanunları imkân verdiğinde, işlemin geçtiği yerde hazır bulunan ilgiliye memur aracılığıyla tebligat yapılır.

Tapuda kayıtlı taşınmazların hak sahipleri ile miras, istimlak, cebri icra veya mahkeme ilamı ile iktisapta bulunan hak sahipleri, adreslerini ve değişiklik halinde yenisini bulundukları yerin tapu idaresine bildirmek zorundadır. Davetiye veya tebliğ evrakı bu suretle bilinen son adrese gönderilir. Adres bildirmezlerse adres kayıt sistemindeki adresleri tebligat adresi kabul edilir.

Divanı Muhasebatça yapılacak tebligat, merkez teşkilatında görevli kişilere bağlı oldukları daireler, bunların dışında kalanlara mahalli mülkiye amiri aracılığıyla yaptırılır. Adres tespit edilemez veya tebellüğden kaçınılırsa tebligat Kanunun genel hükümlerine göre yapılır. Kanunun uygulanmasında görevli memur, hizmetli, muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin işlediği veya kendilerine karşı işlenen suçlarda Türk Ceza Kanununun kamu görevlisine ilişkin hükümleri uygulanır. Disiplin cezası bu takibata engel değildir.

Kat Mülkiyeti Kanununun uygulandığı hallerde, ortak taşınmazda oturmayan her bağımsız bölüm sahibi, apartman yönetimi ve ortak giderlerle ilgili tebligat bakımından geçerli olmak üzere Türkiye'deki bir adresini yöneticiye yazılı bildirmek zorundadır. Bu konudaki tebligatlar bildirilen adrese yapılır. Adres bildirilmez veya yazılı adrese tebligat yapılamazsa sonraki tebligatlar bağımsız bölümde fiilen oturana yapılır ve bir örneği apartman girişindeki ilan tahtasına asılır. Fiilen oturana bu şekilde yapılan tebligat bağımsız bölüm sahibine yapılmış sayılır. Bağımsız bölümde fiilen oturan yoksa ilan tahtasına asılan örnek bağımsız bölüm sahibine yapılmış sayılır.

Kanunun uygulama usul ve esasları, ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yönetmelik yürürlüğe girene kadar Tebligat Tüzüğünün Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam eder. Kanun, yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer ve hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür. Müstacel hallerde tebligatı düzenleyen 42. madde mülga olarak gösterilmiştir.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy