7578 sayılı Kanunla 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeye göre işçilerin ve 657 sayılı Kanun kapsamındaki memurların analık izni, doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftadır; çoğul gebelikte toplam 26 hafta olur. Hekim onayı ve çalışanın isteğiyle doğuma 2 hafta kalıncaya kadar çalışılabilir; fiilen çalışılan doğum öncesi süreler doğum sonrasına eklenir. Evlat edinmede öngörülen 8 haftalık izin bu değişiklikle 16 haftaya çıkmamıştır. Eski izin dönemleri ile 7578 sayılı Kanunun geçici 1. maddesindeki ilave izin koşulları ayrıca değerlendirilir.
7578 sayılı Kanun, Madde 2Kaynağı aç
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, uygulandığı kurumlarda görev yapan memurun hizmete giriş koşullarını, niteliklerini, atanmasını ve yetişmesini, ilerleme ile yükselmesini, ödevlerini, haklarını, yükümlülük ve sorumluluklarını, aylık ve ödeneklerini ve bunlara bağlı özlük işlemlerini düzenler. Sözleşmeli ve geçici personel bakımından uygulama, kanunda ayrıca gösterilen özel hükümlerle sınırlıdır. Anayasa Mahkemesi üyeleri ve yedek üyeleri ile raportörler, hâkimlik ve savcılık mesleklerinde veya bu mesleklerden sayılan görevlerde bulunanlar, Danıştay ve Sayıştay meslek mensupları ile Sayıştay savcı ve yardımcıları kendi özel kanunlarına tabidir. Maddede istisna listesi bununla bitmez.
Kapsam ve istihdam şekilleri
Kanun; genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, bunların kurduğu birlikler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile kanunlarla kurulan fonlar, kefalet sandıkları ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır. Kanundaki Devlet memuru deyimi, belediyeler ve il özel idareleri ile bunların kurduğu birliklerin memurlarını da kapsar.
Kamu hizmeti dört elden yürütülür: memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçi. Kanuna tabi kurumlar bu dört biçimin dışında personel çalıştıramaz. Kuruluş biçimi ne olursa olsun, Devlet veya başka bir kamu tüzel kişisi tarafından genel idare esaslarıyla yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetini yapmak üzere görevlendirilen kişi, bu kanunun uygulanmasında memur kabul edilir. Sürekli veya geçici işçi statüsündekiler bu kanun hükümlerinin dışında kalır.
4. maddenin (B) fıkrasındaki sözleşmeli personel, zaruri ve istisnai hâllere özgü olmak üzere özel meslek bilgisi ve ihtisası gerektiren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. Aynı fıkrada mali yıl sınırının uygulanmadığı ayrıca düzenlenen hâller vardır. Bu fıkrada tanımlanan kapsamda istihdam edilen sözleşmeli personelden aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar, sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talep ederse bulundukları yerde aynı unvanlı memur kadrosuna atanır. Bu personel, can güvenliği ve sağlık sebepleri hariç üç yıl başka yere atanamaz ve aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar.
Sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılması ile disipline aykırı fiil ve hâllerde verilecek disiplin cezaları, disiplin cezası vermeye yetkili merciler, disiplin kurulları ve disipline dair diğer hususlarda Devlet memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır.
Temel ilkeler, ödevler ve yasaklar
Temel ilkeler sınıflandırma, kariyer ve liyakattır. Liyakat, kamu hizmeti görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi ve görevin sona erdirilmesini bu sisteme dayandırmayı ve sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında memurları güvenliğe sahip kılmayı öngörür. Kanunda öngörülen yönetmelikler Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulur.
Memurlar Anayasa ve kanunlara sadakatle bağlı kalmak zorundadır. Asli memurluğa atandıktan sonra en geç bir ay içinde kurumlarınca düzenlenecek merasimle yetkili amirlerin huzurunda yemin eder ve yemin belgesini imzalar. Siyasi partiye üye olamazlar; herhangi bir siyasi parti, kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef tutan davranışta bulunamazlar. Görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi ayrım yapamazlar.
Memur, Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya yönetmeliğe aykırı gördüğü emri yerine getirmez ve aykırılığı emri verene bildirir. Amir emrinde ısrar eder ve emri yazıyla yenilerse memur bu emri yapmak zorundadır; sorumluluk emri verendedir. Konusu suç teşkil eden emir hiçbir suretle yerine getirilmez ve yerine getiren kişi sorumluluktan kurtulamaz. Acele hâllerde kamu düzeni ve güvenliği için kanunla gösterilen istisnalar saklıdır.
Memurun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğramışsa zararın ilgili memur tarafından rayiç bedel üzerinden ödenmesi esastır. Kişiler, kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili zararları nedeniyle görevli personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açar. Kanunlarda yazılı hâller dışında memurluğa son verilemez; aylık ve başka haklar elinden alınamaz. Memurlar, Anayasa ve özel kanunda belirtilen hükümler uyarınca sendika ve üst kuruluş kurabilir ve bunlara üye olabilir. Görevle ilgili veya görev sırasında işlenen suçlarda soruşturma, kovuşturma ve dava açılması özel hükümlere tabidir.
Kamu hizmetlerini aksatacak şekilde memurluktan kasıtlı olarak birlikte çekilme, göreve gelmeme, işi yavaşlatma veya aksatma yasaktır. Greve karar verme, grev tertipleme, ilan etme ve bu yolda propaganda yasaktır. Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek faaliyette bulunamaz ve ticaret ile sanayi müesseselerinde görev alamaz. Kurum iştirakinde temsil, belirli kooperatif ve yardım sandığı görevleri ile özel kanunlardaki görevler bu yasağın istisnasıdır. Memurlar ayrıca kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin öngördüğü kılık ve kıyafet kurallarına uymak zorundadır.
Kadrolar, giriş şartları ve adaylık
Kadrosuz memur çalıştırılamaz; kadrolar Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde gösterildiği şekilde düzenlenir. Kanuna tabi kurumlarda sınıflar dışında memurluk kadrosu ihdas edilemez. Hiçbir memur, sınıfının dışında ve sınıfı içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz. Beş ve daha aşağı derecelerdeki kadrolara, derece yükselmesi için gerekli nitelikleri haiz memur bulunmaması hâlinde, öğrenim durumuna göre yükselinebilecek derece aşılmamak ve karşılık gösterilecek kadro derecesi kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmamak kaydıyla aynı sınıftan atama mümkündür. Ek göstergeler, ilgililer belirtilen sınıf ve görevde bulundukça ödemeye esas alınır ve terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz.
Devlet memuru olabilmek için kural olarak on sekiz yaşın tamamlanması gerekir. Meslek veya sanat okulunu bitiren kişi, en az on beş yaşını doldurmuş ve kazai rüşt kararı almışsa atanabilir. 40. madde bu kararı Türk Medeni Kanununun 12. maddesine bağlar. Öğrenim bakımından genel eşik ortaokulu bitirmektir. Ortaokul mezunu istekli bulunmazsa ilkokulu bitirenlerin alınması caizdir. Belirli görev veya dereceler için daha yüksek öğrenim, belirli bir okul, meslek içi eğitim ya da yabancı dil şartı konulabilir.
Girişte Türk vatandaşı olmak, 40. maddedeki yaş ve 41. maddedeki öğrenim şartını taşımak ve kamu haklarından mahrum bulunmamak gerekir. Ayrıca belirtilen mahkûmiyet yasağı, askerlik durumu ve görevi sürekli yapmaya engel akıl hastalığının bulunmaması aranır. Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha uzun hapis cezası ile, affa uğramış olsa bile metinde sayılan suçlardan mahkûmiyet, Türk Ceza Kanununun 53. maddesindeki süreler dolmuş olsa bile memurluğa girişi engeller. Özel şart, hizmet görülecek sınıf için 36 ve 41. maddelerde gösterilen öğretim kurumundan diploma almak ve kurumun özel kanun veya diğer mevzuatındaki şartları taşımaktır.
Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı hariç, personel atamasına lüzum gördükleri boş kadroların sayı, sınıf ve derecelerini Devlet Personel Başkanlığına bildirir. Boş kadrolar başvuru süresinin bitiminden en az on beş gün önce, sınıf, derece, kurum ve yer, sayı, genel ve özel şartlar, son başvuru tarihi, merciler, sınav yeri ve zamanı belirtilerek duyurulur. Duyuru, Resmî Gazete, internet haber sitesi, radyo, televizyon, ülke çapında tirajı yüksek gazeteler ve Basın İlan Kurumu İlan Portalından asgari biri ile uygun görülecek diğer araçlarla yapılır. İlan edilen şartları taşımayanlar sınava katılamaz ve bu husus başvurulan merci tarafından yazıyla bildirilir.
Devlet memuru olarak atanacakların, sınavsız girilebilecek görevler genel yönetmelikle ayrılmak üzere, Devlet memurluğu sınavına girip kazanmaları şarttır. Sınav sonuçları başarı sırasına göre ilan edilir, yazıyla bildirilir ve müteakip sınav tarihine kadar geçerlidir. Kurumlar, bu kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda yüzde üç oranında engelli çalıştırmak zorundadır. Hesapta yurt dışı teşkilat hariç toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır. Engelli açığı bulunan kurumlar, ertesi yıl alacakları engellilere ilişkin taleplerini her yıl Ekim ayının sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirir.
Sınavda başarılı olanlardan başarı sırası ve ilan edilen kadro sayısı kadar memur adayı atanır. Adaylık bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz ve bu süre içinde başka kuruma nakil yapılamaz. Adaylar önce temel eğitime, sonra sınıflarıyla ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulur. Devlet memuru olarak atanabilmeleri için bu eğitim ve stajda başarılı olmaları şarttır. Temel ve hazırlayıcı eğitim aynı kurumda yapılır. Adaylıkta eğitim veya stajın herhangi birinde başarısız olanlar, birden fazla uyarma ve/veya kınama alanlar ile aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların teklif ve onayla ilişikleri kesilir. Bu maddeye göre ilişiği kesilenler, sağlık nedenleri hariç, üç yıl Devlet memurluğuna alınmaz.
Adaylıkta eğitimde başarılı olanlar, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla onay tarihinden geçerli olarak asli memurluğa atanır. Asli memurluğa geçme tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez. Aday memurlara asaletleri tasdik edilinceye kadar kademe ilerlemesi uygulanmaz. Asıl memurluğa atananların adaylıkta geçirdikleri süreler kademe ve derece yükselmelerinde değerlendirilir. 57. madde, 26.01.2026 tarihli 7573 sayılı kanunla yürürlükten kaldırılmış madde olarak gösterilir.
İstisnai görevler ve işe başlama
59. maddede sayılan kadrolara memur, atanma, sınav, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi kurallarına bağlı olmaksızın, o kadro için ayrılmış derece aylığıyla atanabilir. Bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve başka memurluğa naklen geçişte hiçbir sınıf yönünden kazanılmış hak oluşturmaz. Emeklilik kıdemi işlemeye devam eder. İstisnai memurluklara 48. maddedeki genel şartları taşıyanlardan atama yapılabilir. Kuruluş kanunları veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeki özel hükümler saklıdır. Bu yolla atananlara, atanma, sınav, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi dışında kanunun bütün hükümleri uygulanır. İstisnai bir memuriyet kadrosuna atananlar, atandıkları kadronun derece aylığının ilk kademesini kazanılmış hak olarak elde ettikleri tarihten itibaren kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi hükümlerine tabi olur.
Bakan müşaviri, bakanın görev süresiyle sınırlı çalışır. Bakanın görevi bitince müşavirin görevi de biter ve süre dolmadan da görevden alınabilir. Bakan müşavirliğine açıktan atananlardan görevi sona erenlerin veya görevden alınanların memuriyetle ilişikleri kesilir. Bu atama başka kadro, pozisyon, görev veya kamudaki başka statü için kazanılmış hak oluşturmaz. Kamu görevlisi iken bakan müşavirliğine atananlar ise görevleri sona erdiğinde veya görevden alındıklarında, yönetici kadro, pozisyon ve görevler hariç önceki kadro veya pozisyonlarına en geç bir ay içinde atanır.
Aynı yerdeki göreve atananlar tebliğ gününü, başka yerdeki göreve atananlar tebliğden itibaren on beş gün içinde hareket ederek belli yol süresini izleyen iş günü içinde işe başlamak zorundadır. Savaş ve olağanüstü hâllerde süre Cumhurbaşkanı kararıyla kısaltılabilir. İlk veya yeniden atananlardan, belgeyle ispatlı zorlayıcı sebep olmaksızın bu sürede işe başlamayanların ataması iptal edilir ve bir yıl Devlet memuru olarak istihdam edilemezler. Zorlayıcı sebeple göreve başlamama iki ayı aşarsa atama, atamaya yetkili makamca iptal edilir. Başka yerdeki göreve süresinde başlamayanlara, ayrılış ile başlayış arasında aylık verilmemek şartıyla on gün daha verilebilir; bu sürede de başlamayanlar çekilmiş sayılır.
İlerleme, sınıf değiştirme ve nakil
Kademe ilerlemesi için bulunulan kademede en az bir yıl çalışmış olmak ve o derecede ilerleyecek bir kademenin bulunması gerekir. Şartları taşıyan memurlar hak ettikleri tarihten geçerli olarak ve başka işlem gerekmeksizin bir ileri kademeye ilerlemiş sayılır. Sonradan haksız olduğu anlaşılan ilerleme o tarihten geçerli iptal edilir. Son sekiz yılda disiplin cezası almayan memura, aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır. Ayrıca 72. madde uyarınca belirli bir süre görev yapmak üzere mecburi olarak sürekli görevle atanan ve kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunan memurlara, bu yörelerde fiilen çalışılan her iki yıl için bir ek kademe ilerlemesi verilir. Yıllık izinde geçen süre fiilen çalışma sayılır; iki yıldan az süre dikkate alınmaz.
Derece yükselmesi için üst dereceden boş kadro, derece içinde en az üç yıl ve bu derecenin üçüncü kademesinde bir yıl bulunma ile kadronun öngördüğü nitelikler şarttır. (d) alt bendi mülgadır. Üst derecede kadro olmadığı için yükselemeyen memurun kazanılmış hak aylığı, öğrenimine göre yükselebileceği dereceyi aşmamak şartıyla işgal ettiği kadronun üst derecesine yükseltilir. Eğitim ve öğretim hizmetleri ile sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfları bu kolaylığın dışındadır. Diğer sınıfların birinci ila dördüncü derecelerindeki kadrolara, bentte aranan hizmet yılı ve yükseköğrenim şartları varsa alt dereceden atama, derece yükselmesindeki süre şartı aranmadan yapılabilir. Bu yolla atananların kadro aylıkları başka göreve atanmada kazanılmış hak sayılmaz.
Öğrenim, hizmet sınıfı ve görev unvanı itibarıyla azami derecenin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yılda disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları, kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir. Memurken giriş öğreniminin bir üst derecesini tamamlayanlar, o üst öğrenim için 36. maddedeki giriş derecesinde boş kadro varsa ve 68. maddedeki saklı hükümler korunmak üzere, derece yükselmesinde süre kaydı aranmadan atanabilir. Eşit dereceler arasında veya derece yükselmesiyle sınıf değiştirmek, geçilecek sınıf ve görev için kanunda, kuruluş kanununda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde belirtilen niteliklere sahip olmak şartıyla caizdir.
Kurumlar arası nakil, kurumların muvafakatiyle kazanılmış hak derecesi üzerinden veya 68. maddedeki esaslarla derece yükselmesi suretiyle mümkündür. Kazanılmış hak derecesinin altındaki kadroya atanmak için derece farkının üçten çok olmaması ve memurun isteği şarttır. Aynı kurumun başka yerlerindeki aynı sınıftan memurlar karşılıklı yer değiştirme isteyebilir; isteğin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlıdır. Yer değiştirme suretiyle atamada memur eşin isteği hâlinde ataması 74 ve 76. maddeler çerçevesinde yapılır. Uygun teşkilat veya münhal görev yoksa ve talep varsa eşin görev süresiyle sınırlı izin verilebilir. Bu süre memuriyet boyunca hiçbir surette dört yılı geçemez.
Çalışma, izin, çekilme ve sona erme
Haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir ve bu süre Cumartesi ile Pazar tatil olacak şekilde düzenlenir. Kurum ve hizmet özelliğine göre farklı süre tespit edilebilir. Günlük başlama, bitiş ve öğle dinlenmesi merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valilerce belirlenir. Engelliler için farklı belirleme yapılabilir. Kadın memurlara, tabip raporunda belirtilmesi hâlinde hamileliğin yirmi dördüncü haftasından önce ve her hâlde bu haftadan itibaren ve doğumdan sonraki iki yıl süreyle gece nöbeti ve gece vardiyası verilemez. Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti veya gece vardiyası verilemez.
Yıllık izin, hizmeti bir yıldan on yıla kadar ve on yıl dâhil olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için otuz gündür. Zorunlu hâllerde gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir. İzin, amirin uygun bulduğu zamanda toplu veya kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ve önceki yıl dışındaki kullanılmayan izinler düşer.
Kadın memura doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra yirmi dört hafta olmak üzere toplam yirmi dört hafta analık izni verilir. Çoğul gebelikte doğum öncesi sekiz haftalık süreye iki hafta eklenir. Eşin doğumunda isteğe bağlı on gün babalık izni verilir. Memurun veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâlinde isteğe bağlı yedi gün izin verilir. Belirtilen hâller dışında yetkili amir, bir yıl içinde toplam on gün mazeret izni verebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç aynı usulle on gün daha verilebilir; bu ikinci süre yıllık izinden düşülür.
Kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıkta on sekiz aya, diğer hastalıklarda on iki aya kadar aylık ve özlük hakları korunarak hastalık izni verilir. Ağır kaza veya uzun süren hastalıkta izin, bakmakla yükümlü olunan ya da refakat edilmediğinde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuk veya kardeşle sınırlıdır. Sağlık kurulu raporu şartıyla bu kişilere üç aya kadar izin verilir ve süre bir katına kadar uzatılabilir. Doğum sonrası veya eşin doğumu bakımından öngörülen başlangıçtan itibaren istek üzerine yirmi dört aya kadar aylıksız izin verilir. Beş hizmet yılını tamamlayan memura, memuriyeti boyunca en fazla iki defada ve toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir. Aylıksız iznin bitiminde veya mazeretin kalkmasını izleyen on gün içinde göreve dönmeyenler çekilmiş sayılır.
Memur, kurumuna yazılı başvurarak çekilme isteğinde bulunabilir. Kabul edilen mazeret olmaksızın kesintisiz on gün görevi terk, yazılı başvuru şartı aranmaksızın çekilme isteği sayılır. Devir ve teslimle yükümlü çekilen memur, bu işlemler bitene kadar görevini bırakamaz. Olağanüstü hâl, seferberlik, savaş veya genel hayata etkili afet hâllerinde memur, çekilme isteği kabul edilmedikçe ya da yerine atanan işe başlamadıkça görevini bırakamaz. Çekilme ve çekilmiş sayılma hâllerinde yeniden atanma, ayrılışın türüne göre altı ay, bir yıl, üç yıl veya hiçbir surette yasağıyla sınırlandırılmıştır. Memurluk; çıkarma, memurluk şartını sonradan taşımama veya kaybetme, çekilme, emeklilik ya da ölüm hâllerinde sona erer.
Disiplin ve görevden uzaklaştırma
Disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarmadır. Uyarma, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir. Aylıktan kesme, brüt aylıktan 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Devlet memurluğundan çıkarma, bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır. Disiplin cezasını gerektiren fiilin, cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır.
Uyarma, kınama ve aylıktan kesmeyi disiplin amiri verir. Kademe ilerlemesinin durdurulması, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir veya ilgili hâlde vali tarafından verilir. Çıkarma cezası yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir. Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında, öğrenmeden itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ceza yetkisi zamanaşımına uğrar. Çıkarmada bu süre, altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmamasına bağlanmıştır. Fiilin işlenmesinden itibaren iki yıllık süre ayrıca düzenlenmiştir. Disiplin amiri, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren on beş gün içinde uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezasını vermek zorundadır.
Savunması alınmadan Devlet memuruna disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun vereceği süre yedi günden az olamaz. Bu süre içinde veya belirtilen tarihte savunmasını yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Aynı olaydan dolayı ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Mahkûmiyet olup olmaması disiplin cezasını engellemez. Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır. Aylıktan kesme izleyen ay başında uygulanır.
Çıkarma dışındaki cezalar özlük dosyasına işlenir. Uyarma ve kınamanın uygulanmasından beş, diğer cezaların uygulanmasından on yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak silinme istenebilir. Silme, süre içindeki davranışların isteği haklı kılmasına bağlıdır. Uyarma, kınama ve aylıktan kesmeye disiplin kuruluna, kademe durdurmaya yüksek disiplin kuruluna tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir. İtiraz mercii otuz gün içinde karar verir. Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu ayrıca belirtilmiştir.
Görevden uzaklaştırma, görevi başında kalmasında sakınca görülen memur hakkında hizmetin gerektirdiği ihtiyati bir tedbirdir ve soruşturmanın her aşamasında alınabilir. Uzaklaştırmayı izleyen on iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Görevden uzaklaştırılan, tutuklanan veya gözaltına alınan memura bu sürede aylığının üçte ikisi ödenir ve sosyal haklardan yararlanması sürer. Disiplin kovuşturması nedeniyle uzaklaştırma en çok üç ay sürebilir. Süre sonunda karar verilmezse memur görevine başlatılır.
Aylık, sosyal yardım ve mecburi hizmet
Birinci maddenin birinci fıkrası kapsamındaki memurlar, aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu kanuna tabidir. Gösterge tablosundaki bir derecenin birinci kademe göstergesine karşılık gelen miktar o derecenin ilk, son kademe göstergesine karşılık gelen miktar ise en yüksek kademe aylığını gösterir. Sınıf gösterge tablosundaki rakamların o yıl genel bütçe kanunundaki katsayı ile çarpılması, derece ve kademelerdeki aylık tutarını gösterir. Aylık ve ek gösterge ile kıdem aylığı göstergelerinin tutara çevrilmesinde aylık katsayısı ve taban aylık katsayısı, üçer veya altışar aylık dönemler için Genel Bütçe Kanunu ile tespit olunur. Katsayı değişikliği aylıkta artış veya eksiliş sayılmaz.
Memur aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emeklilik ve ölümde o aya ait peşin aylık geri alınmaz. Açıktan aday veya asıl memur atananlar göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanır. İlk aylık gün hesabıyla ay sonunda ödenir. Kademe ilerlemesinde hak edilen tarihi izleyen ay başından, derece değişikliğinde kural olarak göreve başlanan tarihi izleyen ay başından itibaren yeni aylık alınır. Başka yere nakledilip 62. maddedeki sürede işe başlayanlar ile yer değiştirme suretiyle başka kuruma atananların aylığı, işe başladıkları tarihi izleyen ay başından yeni yerde ödenir.
Evli memura, menfaat karşılığı çalışmayan veya sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, her çocuk için 250 gösterge rakamının aylık katsayı ile çarpımı üzerinden aile yardımı ödenir. 0-6 yaşta 72. ay dâhil bir kat artırımlı uygulanır. Eş yardımı evlenme, çocuk yardımı doğum tarihini izleyen ay başında kazanılır. Evlenen, 25 yaşını dolduran, menfaat karşılığı çalışan veya burs alan ya da Devletçe okutulan çocuklara aile yardımı verilmez. Evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malul olduğu sağlık kurulu raporuyla tespit edilenlerde 25 yaş sınırı uygulanmaz.
Memur olmayan eş ile aile yardımına müstahak çocuğun ölümünde ek gösterge dâhil en yüksek Devlet memuru aylığı tutarında ölüm yardımı verilir. Memurun ölümünde, sağlığında bildirdiği kimseye, bildiri yoksa eş ve çocuklara, bunlar yoksa ana ve babaya, bunlar da yoksa kardeşlere ek gösterge dâhil en yüksek Devlet memuru aylığının iki katı ödenir. Bu yardım vergi ve kesintiye tabi değildir, ödeme emri aranmaz ve borç için haczedilemez. Yurt dışı sürekli görevde 156. maddedeki katsayı uygulanmaz.
Kurumlar belirli sınıflardaki memurluklara eleman yetiştirmek için kendi bünyelerinde mesleki öğretim ve eğitim yapabilir, yurt içindeki veya dış memleketlerdeki öğrenim kurumlarında öğrenci okutup ihtisas yaptırabilir. Okutulacak öğrenciler yarışma sınavıyla seçilir. Öğrenimi sırasında Devlet hesabına okuma hakkını kaybeden veya öğrenim kurumunu terk edenlerden kurumlarınca yapılmış masraflar faiziyle tahsil edilir. Belirtilen istisna dışındaki alanlarda Devlet hesabına yurt içinde okutulanlar öğrenim süreleri kadar, yurt dışında öğrenimini bitirenler öğrenim sürelerinin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdür. Yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere üç ay ve daha uzun süreyle dış memleketlere gönderilen memurlara, gönderilme şekline bakılmaksızın yurt dışında kaldıkları sürenin iki katı mecburi hizmet yüklenir.
Mecburi hizmet yükümlüleri, yetiştirme, eğitim veya staj sürelerinin bitiminden itibaren en çok iki ay içinde kurumlarına başvurmak zorundadır. Başvuru tarihinden itibaren en geç üç ay içinde göreve atanmayanların yükümlülüğü kalkar. Kendi kusuruyla bu durumu oluşturan memur doğan zararı tazmin eder. Başvurmayanlar veya atanma belgelerini tamamlamayanlar, yol giderleri dâhil kurumlarınca yapılan bütün giderleri yüzde elli fazlasıyla ödemek zorundadır.
Hangi sözleşmeli personel memur kadrosuna geçebilir?
4. maddenin (B) fıkrasında tanımlanan kapsamda istihdam edilen sözleşmeli personelden aynı kurumda üç yıl çalışanlar, sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talep ederse bulundukları yerde aynı unvanlı memur kadrosuna atanır. Bu sonuç bütün sözleşmeli personele değil, fıkradaki kapsama uygulanır. Atanan personel, can güvenliği ve sağlık sebepleri hariç üç yıl başka yere atanamaz ve aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar.
Adaylık süresi ne kadardır?
Aday olarak atanan Devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz. Bu süre içinde başka kuruma nakil yapılamaz. Asli memurluğa geçiş, eğitimde başarı, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla olur. Geçiş tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez.
Disiplin cezası savunmasız verilebilir mi?
Hayır. Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma için verilecek süre yedi günden az olamaz. Bu süre içinde veya belirtilen tarihte savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Ceza mahkemesinde kovuşturma başlaması disiplin kovuşturmasını geciktirmez.
Yıllık izin kaç gündür?
Hizmeti bir yıldan on yıla kadar ve on yıl dâhil olanlar için yıllık izin yirmi gün, on yıldan fazla olanlar için otuz gündür. İzin amirin uygun bulacağı zamanda toplu veya kısım kısım kullanılabilir. Cari yıl ve önceki yıl dışındaki kullanılmayan izinler düşer.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

