5737 Sayılı Vakıflar Kanunu’nun Temel Hükümleri

by Avukat Erdal Ersoy
5737 Sayılı Vakıflar Kanunu'nun Temel Hükümleri

5737 sayılı Vakıflar Kanunu, vakıfların yönetimi, faaliyetleri ve denetimi ile yurt içinde ve yurt dışında bulunan taşınır ve taşınmaz vakıf kültür varlıklarının tescili, korunması, onarımı ve yaşatılmasına ilişkin usul ve esasları belirler. Kapsam; mazbut, mülhak ve yeni vakıflar, cemaat ve esnaf vakıfları ile Vakıflar Genel Müdürlüğüdür. Milletlerarası mütekabiliyet ilkesi saklı tutulmuştur.

Tüzel kişilik, tanımlar ve kuruluş

Vakıflar özel hukuk tüzel kişisidir. Kanundaki tanımlar mazbut, mülhak, cemaat, esnaf ve yeni vakıf ile vakfiye, 1936 Beyannamesi, vakıf senedi, hayrat, akar, mukataalı ve icareteynli vakıf, taviz bedeli, galle fazlası ve intifa hakkını ayrı ayrı açıklar. Mazbut vakıf hem bu Kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilip temsil edilecek vakıfları hem de mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yürürlüğünden önce kurulmuş ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince Genel Müdürlükçe yönetilen vakıfları kapsar.

Yeni vakıflar Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulur ve faaliyet gösterir. Kuruluşta amaca göre ayrılacak asgari mal varlığını her yıl Meclis belirler. Yabancılar Türkiye'de, hukuki ve fiili mütekabiliyet esasına göre yeni vakıf kurabilir. Yeni vakıflar, senetlerindeki amacı gerçekleştirmek için Genel Müdürlüğe beyanda bulunarak tüzel kişiliği bulunmayan şube ve temsilcilik açabilir; beyannamenin usulü yönetmeliğe bırakılmıştır.

Yönetim biçimleri ve organ boşluğu

Mazbut vakıfları Genel Müdürlük yönetir ve temsil eder. Mülhak vakıflar, Anayasaya aykırı olmayan vakfiye şartlarına göre Meclisçe atanan yöneticiler eliyle yönetilir. Cemaat vakıflarının yöneticilerini mensuplar kendi aralarından seçer. Esnaf vakıflarını esnafın seçtiği kurul yönetir. Yeni vakıfların yönetim organı vakıf senedine göre oluşur ve bu organda görev alanların çoğunluğunun Türkiye'de yerleşik olması gerekir.

Mülhak vakıfta vakfiye şartlarını henüz taşımayanlar şartı sağlayıncaya, küçükler ve kısıtlılar fiil ehliyetini kazanıncaya ve boşalan yöneticilik yeniden dolduruluncaya kadar işler Genel Müdürlük tarafından temsilen yürütülür. On yıl yönetici atanamayan veya yönetim organı oluşturulamayan mülhak vakıflar mahkeme kararıyla Genel Müdürlükçe yönetilir ve temsil edilir. Mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara yeniden yönetici seçimi veya ataması yapılamaz.

Yeni vakfın organındaki eksilmede üye öncelikle vakıf senedindeki hükme göre belirlenir. Senette hüküm yoksa senedi değiştirmeye yetkili organın, bu organ da yoksa icraya yetkili organın kararı ve Genel Müdürlüğün görüşü alınarak mahkeme yeni üyeyi seçer.

Yöneticilik engeli, görevden alma ve sorumluluk

Hırsızlık, nitelikli hırsızlık, yağma, nitelikli yağma, dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık, zimmet, rüşvet, sahtecilik ve hileli iflas suçlarından mahkûm olanlar vakıf yöneticisi olamaz. Aynı engel; ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık ve Devletin güvenliğine karşı suçlar bakımından da geçerlidir. Seçildikten sonra verilen mahkûmiyet yöneticiliği sona erdirir.

Yöneticiler vakfın amacına ve mevzuata uymak zorundadır. Kanunda sayılan aykırılıklarda Meclis kararına dayanılarak Denetim Makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesi yöneticiyi görevden alabilir. Telafisi imkânsız sonuç doğurabilecek hâllerde, dava bitinceye kadar Meclis kararı üzerine yönetimin geçici uzaklaştırılması ve kayyım yönetimi ihtiyati tedbir olarak istenebilir. Mahkeme kararı olmadan uzaklaştırma yapılamaz.

Görevden alınan yönetici Meclis üyesi olamaz ve beş yıl aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamaz. Onuncu maddedeki (c) ve (e) bentlerinde bu yasak bütün vakıflara yayılır; varsa başka yöneticilik de sona erer. Aynı maddenin (f) bendi 12 Temmuz 2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunla mülga gösterilmiştir. Yönetimde görev alanlar ve vakıf çalışanları, kusurlu fiilleriyle vakfa verdikleri zarardan sorumludur.

Malvarlığı işlemleri ve tescil

Vakıflar mal edinebilir ve malları üzerinde tasarrufta bulunabilir. Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait akar mallar ile hakların daha yararlı olanlarla değiştirilmesi, paraya çevrilmesi veya değerlendirilmesi Meclisin yetkisindedir.

Mülhak, cemaat, esnaf ve yeni vakıflarda başlangıçta özgülenen mal ve haklar, yönetimin başvurusu, haklı sebep, Denetim Makamının görüşü ve mahkeme kararıyla değiştirilebilir veya paraya çevrilebilir. Sonradan edinilenler ise ekspertiz raporuna dayanan yetkili organ kararıyla aynı işlemlere konu olabilir. Yöneticiler, edinilen veya değiştirilen taşınmazı tapuya tescilden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğe bildirir. Kurucularının çoğunluğu yabancı olan vakıfların taşınmaz edinmesinde 2644 sayılı Kanunun 35. maddesi uygulanır.

Mazbut vakıfların tescilsiz hayrat taşınmazları Genel Müdürlüğün istemiyle ilgili vakıflar adına tescil edilir. Mazbut ve mülhak vakıflara ait akar taşınmazların satış ve taviz bedelleriyle satın alınan, trampayla edinilen veya yeniden yaptırılan taşınmazlar, vakıfları adına hisseleri oranında kaydedilir. Vakıfların malları üzerinde zilyetlik yoluyla kazanma hükümleri uygulanmaz.

Hayrat taşınmazlar ve vakfiye şartları

Hayrat taşınmazlar haczedilemez ve rehnedilemez; bu taşınmazlarda mülkiyet ve irtifak hakkı için kazandırıcı zamanaşımı işlemez. Kısmen veya tamamen hayrat olarak kullanılması mümkün olmayan taşınmazlar ile tahsis edildikleri amaca göre kullanılmaları kanunlara veya kamu düzenine aykırı yahut tahsis amacına uygunluğunu kaybetmiş taşınmazlar, Meclis kararıyla başka hayrata dönüştürülebilir, akara devredilebilir veya paraya çevrilebilir. Elde edilen para aynı yöntemle başka hayrata tahsis edilir. Mülhak vakıfta işlem, yönetici talebi üzerine Meclis kararıyla yapılır. Aynı vakıf içindeki dönüştürme veya devirde bedel ödenmez.

Mazbut hayrat taşınmazlara öncelikle vakfiye doğrultusunda işlev verilir. Değerlendirilemeyenler, asli niteliğine uygun biçimde kullanılıncaya kadar kiralanabilir. Onarım ve restorasyon karşılığı tahsis, vakfiyesinde yazılı hizmetlerde kullanılmak üzere ve Genel Müdürlüğün denetiminde, kamu kurum ve kuruluşlarına, benzer amaçlı vakıflara veya kamu yararına çalışan derneklere yapılabilir. Tahsis edilen taşınmaz ticari faaliyette kullanılamaz; aykırı kullanım tespit edilirse Genel Müdürlüğün talebi üzerine bulunduğu yerin mülki amirliğince tahliye edilir. Mülhak hayratın tahsisinde Genel Müdürlüğün görüşü alınır.

Cemaat vakfına ait olup kısmen veya tamamen hayrat olarak kullanılmayan taşınmaz, yönetim talebi ve Meclis kararıyla aynı cemaatin başka vakfına tahsis edilebilir veya akara dönüştürülebilir. Vakfiye şartının yerine getirilmesi fiilen veya hukuken imkânsızsa, vakfedenin iradesine aykırı olmamak şartıyla şartı değiştirmeye ve hayır şartındaki parasal değeri güncel gelire uyarlamaya Meclis yetkilidir. Mazbut vakıflarda teklif Genel Müdürlükten, mülhak, cemaat ve esnaf vakıflarında yöneticilerden gelir.

İcareteyn, mukataa ve taviz bedeli

İcareteynli veya mukataalı taşınmazı tasarruf eden ya da malik mirasçı bırakmadan ölür, kaybolur, terk eder veya mübadil durumuna düşerse mülkiyet vakfı adına tescil edilir. Tapuda icareteyn ve mukataalı vakıf şerhi bulunan taşınmazlar, kural olarak işlem tarihindeki emlak vergisi değerinin yüzde onu oranında taviz bedeli alınarak serbest tasarrufa bırakılır. Mukataalı hayrata tahsis edilmeyen miri araziler ile aşar ve rüsumu vakfedilen taşınmazlar bu kuralın dışındadır.

Taviz bedelinin hesabında ortaklığın giderilmesi veya cebri icra yoluyla satışta satış bedeli, kamulaştırmada ise kamulaştırma bedeli esas alınır. Taviz bedelinin tamamı vakfı adına ödenmeden temliki tasarruflar tescil edilmez. Vakıf şerhlerinde diğer kanunlardaki zamanaşımı ve hak düşürücü süre hükümleri uygulanmaz; aynı sonuç devam eden vakıf şerhi davaları için de geçerlidir.

Taviz bedeli tebligattan sonra altmış gün içinde peşin ödenebilir, eşdeğer taşınmazla takas edilebilir veya yarısı peşin ve kalanı bir yılda beş eşit taksit hâlinde ödenebilir. Taksitli ödemede birinci derece ve sırada ipotek kurulur; bir taksidin gecikmesi kalan borcu muaccel kılar. Tahakkuk eden bedel tebligata rağmen ödenmezse 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammıyla tahsil edilerek vakfı adına gelir kaydedilir.

Kira, sigorta, imar ve orman

Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait taşınmazlarda kira süresi en çok üç yıldır. Bağlı olunan bakanın onayıyla süre on yıla, onarım veya inşa karşılığında Genel Müdürün onayıyla yirmi yıla ve Meclis kararıyla kırk dokuz yıla kadar çıkarılabilir. Bu süreye ilişkin birinci fıkra 28 Kasım 2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunla değişik gösterilmiştir.

Onarımı planlanan vakıf kültür varlıkları ve yatırım yapılacak taşınmazlar, süre bitiminden bir ay önce bildirim yapılması şartıyla, kira süresi sonunda Genel Müdürlüğün talebi üzerine mülki amirlikçe tahliye edilir. Kiralanan veya tahsis edilen Genel Müdürlük ve mazbut vakıf taşınmazlarının yangın, hırsızlık ve doğal afetlere karşı kullananları tarafından Genel Müdürlük adına sigortalanması zorunludur. Sigorta hükmü 12 Temmuz 2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunla değişik gösterilmiştir.

Kamu kurumları koruma imar planında vakıf kültür varlıkları hakkında Genel Müdürlüğün görüşünü almak zorundadır. İlgili uygulama imar ve parselasyon planları askıdan önce Genel Müdürlüğe bildirilir; mazbut taşınmazlarda akar niteliği korunur. Uygulama imar planında okul, hastane veya spor alanında kalan Genel Müdürlük ve mazbut vakıf taşınmazları tasdikten itibaren iki yıl içinde kamulaştırılmazsa, ilgili bakanlığın görüşü alınarak özel okul, özel hastane veya özel spor tesisi olarak değerlendirilebilir. Özel vakıf ormanları da kurulabilir.

Yurt dışı faaliyet, bağış ve işletme

Vakıf senedinde yer almak kaydıyla vakıflar amaç veya faaliyetleri doğrultusunda uluslararası faaliyet ve işbirliği yapabilir, yurt dışında şube, temsilcilik ve üst kuruluş kurabilir ve yurt dışı kuruluşlara üye olabilir. Yurt içinden ve dışından ayni veya nakdi bağış alabilir, benzer amaçlı vakıf ve derneklere yardım edebilirler. Nakdi yardımın yurt dışından alınması veya yurt dışına yapılması banka aracılığıyla olur ve sonuç Genel Müdürlüğe bildirilir. Bildirimin şekli ve içeriği yönetmeliğe bırakılmıştır.

Vakıflar Genel Müdürlüğe bilgi vererek amaçlarına yardımcı olmak ve gelir sağlamak üzere iktisadi işletme veya şirket kurabilir ya da ortak olabilir. Bu gelirler vakfın amacı dışında kullanılamaz. Kurucularının çoğunluğu yabancı olan vakıfların kurduğu veya paylarının yarıdan fazlasına sahip olduğu şirketlerin mal edinmesinde, aynı vakıfların mal edinme hükümleri uygulanır. Genel Müdürlük, Cumhurbaşkanı kararıyla kendi ve mazbut vakıfların gelirleri ve akar mallarıyla iktisadi işletme veya şirket kurabilir; hisse ve hakların değerlendirilmesi Genel Müdürlükçe yürütülür.

Sona erme ve kültür varlıkları

Sona eren yeni vakfın borçları ödendikten sonra kalan mal ve haklar senetteki hükme göre belirlenir. Özel hüküm yoksa Genel Müdürlüğün görüşü alınarak mahkeme kararıyla benzer amaçlı bir vakfa geçer. Dağıtılan yeni vakfın tasfiye artığı Genel Müdürlüğe intikal eder.

Yurt içindeki ve dışındaki taşınır ve taşınmaz vakıf kültür varlıklarının tespiti, envanteri ve tescili Genel Müdürlükçe yapılır. Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait olanların korunması, kamulaştırılması, değerlendirilmesi, onarımı, restorasyonu ve gerektiğinde yeniden inşası da Genel Müdürlüğün görevidir. Maddenin ikinci fıkrası 3 Nisan 2013 tarihli ve 6456 sayılı Kanunla mülga gösterilmiştir. Geliri yeterli olmayan mazbut vakıflara ait kültür varlığı taşınmazların benzer amaçlı mazbut vakıfların gelirleriyle korunması ve yaşatılması konusunda Meclis yetkilidir.

Vakıflara ait taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını Genel Müdürlük, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile bunları kullananlar korur. Vakıf yoluyla meydana gelmesine rağmen Hazine, belediye, özel idare veya köy tüzel kişiliği mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devredilir.

Kayıt, beyanname ve denetim

Vakıflar muhasebe kayıtlarını Genel Müdürlüğün belirleyeceği usul ve esaslara göre tutar. Mazbut vakıfların gelir ve giderleri ayrı izlenir; varlıklar ekonomik kural ve riskler gözetilerek değerlendirilir. Defter ve kayıt ayrıntıları yönetmeliğe bırakılmıştır.

Yönetim; yönetici listesini, önceki yılın faaliyet raporunu, bütçeyi, bilançoyu, gayrimenkul bilgilerini, mali tabloları, yayın belgesini, işletme ve iştirak tablolarını ve yönetmelikte istenen diğer bilgileri içeren beyannameyi her takvim yılının ilk altı ayında Genel Müdürlüğe verir.

Mülhak, cemaat, esnaf ve yeni vakıflarda iç denetim esastır. Denetim vakfın organlarınca yapılabileceği gibi bağımsız bir kuruluşa da yaptırılabilir. Denetim en az yılda bir yapılır; rapor, tarihinden itibaren iki ay içinde Genel Müdürlüğe bildirilir. Amaca ve yasalara uygunluk ile iktisadi işletmelerin faaliyet ve mevzuata uygunluğu Genel Müdürlükçe denetlenir.

İntifa hakkına konu mazbut vakıflar ile Genel Müdürlüğün geçici olarak yönettiği vakıfların yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde yirmisi, yönetim ve temsil masrafı olarak Genel Müdürlük bütçesine gelir yazılır.

İntifa ve vakfiyedeki haklar

İlgililerin vakfiye şartlarına göre intifa hakları saklıdır. İntifa talebi, galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Mazbut vakıflarda intifa, son beş yılın malvarlığı, gelir ve giderleriyle sınırlıdır ve galle fazlasının bulunması şartına bağlıdır. Bu ek hüküm 13 Şubat 2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla eklenmiş gösterilir. Yürürlüğünden önce açılmış ve devam eden intifa ödemesi ile malvarlığı ve gelir tespiti davalarında da uygulanır.

Mazbut ve mülhak vakıflarda vakfiyedeki şartlar doğrultusunda ilgililerin hakları saklıdır; bu hakların kullanılması yönetmelikle düzenlenir. Mülhak vakıflarda yönetime, mülkiyete ve intifa hakkına ilişkin davalarda vakıf yönetimi ile Genel Müdürlük birlikte hasım gösterilir.

Mülhak vakıf vakfiyesinde intifa hakları hayır şartlarından fazlaysa, vakıf yöneticisi ve ilgililerinin istemi üzerine Meclis kararı alınarak mahkemece, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 372. maddesinde belirtilen aile vakfına dönüştürülür.

Genel Müdürlük ve Meclise ilişkin kalan hükümler

Kuruluş, görev, denetim, bütçe, gelir, Meclisin oluşumu ve toplantısı ile teşkilat ve personele ilişkin birçok madde 2 Temmuz 2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 102. maddesiyle mülga gösterilmektedir. (I) ve (II) sayılı cetveller aynı hükümle, (III) sayılı cetvel ise 27 Haziran 1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 12. maddesiyle mülga gösterilmiştir. Mülga notu, yerine gelen düzenlemeyi göstermez.

Genel Müdürlük, ihtiyaç duyulan konuyla sınırlı olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmaksızın uzman kişi, kurum ve kuruluşlardan danışmanlık ve hukuki mütalaa hizmeti satın alabilir. Maddenin birinci fıkrası ve ilk cümlesi mülga gösterilmiştir. Kamu görevlisi olmayan Meclis üyeleri, görevleriyle ilgili işledikleri ve kendilerine karşı işlenen suçlar yönünden kamu görevlisi sayılır. İlgili maddenin birinci ve üçüncü fıkraları mülga gösterilmiştir.

Memur veya diğer kamu görevlisi iken ortak kararnameyle Meclis üyeliğine atananların eski görev ilişkisi kesilir. Görev süresinin dolması ve öngörülen diğer sona erme hâllerinde otuz gün içinde başvururlarsa mükteseplerine uygun kadroya atanırlar. Genel Müdürlükte geçen süre eski kurumda geçmiş sayılır. Meclis üyeleri görev süresince ve görev bitiminden itibaren iki yıl Genel Müdürlük ve ilgili kuruluşlarına doğrudan veya dolaylı taahhüt, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz. Gizli bilgi yükümlülüğü görevden ayrıldıktan sonra da devam eder. Üçüncü fıkra mülga gösterilmiştir.

Hayır Hizmetleri Daire Başkanlığının kalan görevleri arasında, usulü yönetmelikle belirlenmek üzere, ihtiyaç sahibi yükseköğrenim öğrencilerine 3 Mart 2004 tarihli ve 5102 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmaksızın burs vermek vardır. Maddenin diğer bentlerinin çoğu mülga veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine havale edilmiş gösterilmiştir.

Malvarlığı imtiyazı ve uyuşmazlıkların sonuçlandırılması

Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait taşınmazlar Devlet malı imtiyazından yararlanır; haczedilemez ve rehnedilemez. Bütün iş ve işlemleri vergi, resim, harç ve katılım payından istisnadır. Genel Müdürlüğün açacağı davalarda teminat aranmaz. Genel Müdürlüğün ve mazbut vakıfların tahsil edilemeyen gelirleri, 21 Temmuz 1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre Genel Müdürlükçe tahsil edilir.

Vakıf kültür varlıklarının onarımı, restorasyonu, çevre düzenlemesi ve kamulaştırılması 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi değildir. Restorasyon veya onarım karşılığı kiralamalar 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi değildir. Harcama ve kiralama usulü yönetmeliğe bırakılmıştır.

Kanunda belirtilen sponsorluk, bağış ve vakıf kültür varlıklarına ilişkin harcamaların tamamı gelir ve kurumlar vergisi matrahından düşülür. Kuruluşta veya sonradan vakfa bağışlanan taşınır ve taşınmazlar veraset ve intikal vergisinden istisnadır.

Sözleşme bulunmasa bile Genel Müdürlüğün menfaati varsa, Genel Müdürlük ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler arasında çıkan hukuki ihtilafların anlaşma veya sözleşme değişikliğiyle sonuçlandırılmasında Meclis yetkilidir.

Yürürlükten kalkan hükümler ve geçici düzenlemeler

Kanun, başta 2762 sayılı Vakıflar Kanunu olmak üzere sayılan vakıf mevzuatını yürürlükten kaldırmıştır. 22 Kasım 2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 111. maddesinin ikinci fıkrası da yürürlükten kaldırılmıştır. Kaldırılan diğer metinlerin listesi aynı maddede yer alır.

Cemaat vakıflarının sayılan taşınmazları, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on sekiz ay içinde başvuru yapılması ve Meclisin olumlu kararından sonra tapudaki hak ve mükellefiyetleriyle cemaat vakıfları adına tescil edilir. Geçici 11. maddede sayılan taşınmazlar için başvuru süresi, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on iki aydır. Bu madde 22 Ağustos 2011 tarihli ve 651 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle eklenmiş gösterilir.

Cemaat vakıflarınca satın alınan, vasiyet edilen veya bağışlanan; ancak Hazine ya da Genel Müdürlük adına kaydedilip üçüncü kişiler adına kayıtlı bulunan taşınmazların Maliye Bakanlığınca tespit edilen rayiç değeri Hazine veya Genel Müdürlükçe ödenir.

1 Ocak 1990 ile geçici 12. maddenin yayımı arasında Genel Müdürlüğün dağıtılma davası sonucunda dağılmış veya dağıtılmasına karar verilmiş yeni vakıflar, hayattaki kurucuların birlikte başvurusu, ad ve amacın aynı kalması ve bin lira kuruluş malvarlığı tahsisi şartlarıyla Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre yeniden kurulabilir. Hüküm 12 Temmuz 2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunla eklenmiş gösterilir. Bu vakıflar 4721 sayılı Kanun ve bu Kanun hükümlerine göre faaliyet gösterir; ancak kanunla kurulan vakıf statüsünde sayılmaz.

Dağıtılan vakfın Genel Müdürlüğe intikal eden ve hâlen Genel Müdürlükçe tasarruf edilen taşınmazları, yeni vakfın mahkeme siciline tescilinden itibaren üç ay içinde devredilir. Devredilen mallar hakkında başka talepte bulunulamaz. Bu sonuç yalnızca Genel Müdürlüğün tasarrufundaki intikal etmiş taşınmazlara ilişkindir.

Geçici 13. maddeye göre Genel Müdürlüğün mülkiyetindeki listelenen taşınmazlar, tapudaki hak ve mükellefiyetleriyle birlikte, bulundukları bölgedeki Süryani cemaatine ait vakıflar arasından Vakıflar Meclisince belirlenecek vakıflar adına ilgili tapu sicil müdürlüklerince tescil edilir. Tescil, maddede yer alan liste ve Meclis kararıyla belirlenecek vakıfla sınırlıdır. Madde 21 Mart 2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 78. maddesiyle eklenmiş gösterilir.

Kanunun 81. maddesine göre kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 82. maddeye göre kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Sık sorulan sorular

Kanun hangi vakıfları kapsar?

Kanun mazbut, mülhak ve yeni vakıfları, cemaat ve esnaf vakıflarını ve Vakıflar Genel Müdürlüğünü kapsar. Milletlerarası mütekabiliyet ilkesi saklıdır.

Yeni vakıf nasıl kurulur?

Yeni vakıflar Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulur ve faaliyet gösterir. Asgari mal varlığını her yıl Meclis belirler. Yabancılar Türkiye'de hukuki ve fiili mütekabiliyet esasına göre kurabilir.

Hayrat taşınmaz haczedilebilir mi?

Vakıfların hayrat taşınmazları haczedilemez ve rehnedilemez. Bu taşınmazlarda mülkiyet ve irtifak hakkı için kazandırıcı zamanaşımı işlemez.

Taviz bedeli nasıl hesaplanır?

İcareteyn ve mukataalı vakıf şerhli taşınmazın serbest tasarrufa bırakılmasında kural olarak işlem tarihindeki emlak vergisi değerinin yüzde onu alınır. Ortaklığın giderilmesi veya cebri icra satışında satış bedeli, kamulaştırmada kamulaştırma bedeli esas alınır.

Mazbut vakıf taşınmazı kaç yıl kiralanabilir?

Kira süresi en çok üç yıldır. Bakan onayıyla on yıla, onarım veya inşa karşılığında Genel Müdür onayıyla yirmi yıla ve Meclis kararıyla kırk dokuz yıla kadar belirlenebilir.

Beyanname hangi sürede verilir?

Yönetici listesi, faaliyet raporu, bütçe, bilanço ve kanunda sayılan diğer belgeleri içeren beyanname her takvim yılının ilk altı ayında Genel Müdürlüğe verilir.

İntifa talebi ne zaman düşer?

İntifa talebi, galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu