5651 Sayılı Kanun Kapsamında İnternet Aktörleri

23 Mayıs 2007 tarihli ve 26530 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5651 sayılı Kanun, internet ortamındaki yayınlar bakımından içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı, toplu kullanım sağlayıcı ve sosyal ağ sağlayıcıyı tanımlar. Kanun, bu aktörlere tanıtıcı bilgilerin bulundurulması, içerikten sorumluluk, trafik bilgisinin saklanması ve erişimin engellenmesi gibi konularda birbirinden farklı yükümlülükler yükler.

Aktörlerin yasal tanımları

5651 sayılı Kanun'un 2. maddesi, internet ortamındaki temel aktörleri ayrı ayrı tanımlar. İçerik sağlayıcı, internet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişidir. Yer sağlayıcı ise hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder.

Erişim sağlayıcı, kullanıcılarına internet ortamına erişim olanağı sağlayan her türlü gerçek veya tüzel kişidir. Toplu kullanım sağlayıcı ise kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayan kişidir.

Sosyal ağ sağlayıcı, sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses ve konum gibi içerikleri oluşturmasına, görüntülemesine veya paylaşmasına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişidir. Trafik bilgisi ise taraflara ilişkin IP adresi, port bilgisi, hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abone kimlik bilgilerini kapsar.

Uyarı yöntemi, internet yayını nedeniyle hakkının ihlal edildiğini iddia eden kişinin içeriğin yayından çıkarılması için önce içerik sağlayıcısına, makul sürede sonuç alamaması halinde yer sağlayıcısına iletişim adresleri üzerinden bildirimde bulunmasıdır. İçeriğin yayından çıkarılması ise içerik veya yer sağlayıcının içeriği sunuculardan ya da barındırılan içerikten çıkarmasını ifade eder.

Tanıtıcı bilgiler ve bildirim

5651 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrası, içerik, yer ve erişim sağlayıcılarının tanıtıcı bilgilerini yönetmelikte belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kendi internet ortamlarında, kullanıcıların ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak bulundurmasını öngörür.

Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre bu yükümlülüğü yerine getirmeyen içerik, yer veya erişim sağlayıcısına Başkan tarafından iki bin Türk lirasından elli bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanabilir.

Kanun kapsamındaki faaliyetleri yurt içinden veya yurt dışından yürütenlere, internet sayfalarındaki iletişim araçları, alan adı, IP adresi ve benzeri kaynaklardan elde edilen bilgiler üzerinden elektronik posta veya diğer iletişim araçlarıyla bildirim yapılabilir.

Kanun uyarınca verilen idari para cezasının muhatabı yurt dışında bulunuyorsa Kurum, cezayı doğrudan muhataba bu bildirim usulüyle de iletebilir. Bildirim, 11 Şubat 1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'na göre yapılan tebligat hükmündedir. Tebligat, bildirimin yapıldığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

İçerik sağlayıcının sorumluluğu

5651 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasına göre içerik sağlayıcı, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumludur.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, içerik sağlayıcının bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten kural olarak sorumlu olmadığını belirtir. Sunuş biçiminden, bağlantı verilen içeriğin benimsendiği ve kullanıcının o içeriğe ulaşmasının amaçlandığı açıkça belli ise sorumluluk genel hükümlere göre doğar.

Yer sağlayıcının yükümlülükleri

5651 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrası, yer sağlayıcıya yer sağladığı içeriği kontrol etme veya hukuka aykırı bir faaliyet bulunup bulunmadığını araştırma yükümlülüğü getirmez.

İkinci fıkraya göre yer sağlayıcı, yer sağladığı hukuka aykırı içerikten Kanun'un 8. ve 9. maddelerine göre haberdar edilmesi halinde bu içeriği yayından çıkarmakla yükümlüdür.

Yer sağlayıcı, hizmetlerine ilişkin trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklar. Bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamak da yükümlülüğün parçasıdır. Kesin süre, Kanundaki alt ve üst sınır içinde yönetmeliğe bırakılmıştır.

Yer sağlayıcılar, yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yaptıkları işin niteliğine göre sınıflandırılabilir. Hak ve yükümlülükleri de bu çerçevede farklılaştırılabilir.

Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan veya Kanundaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen yer sağlayıcı hakkında Başkan, yüz bin Türk lirasından bir milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verir.

Erişim sağlayıcının yükümlülükleri

5651 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrasına göre erişim sağlayıcı, kendisi aracılığıyla erişilen bilgilerin içeriklerinin hukuka aykırı olup olmadığını ve sorumluluğu gerektirip gerektirmediğini kontrol etmekle yükümlü değildir.

Erişim sağlayıcının erişimi engelleme yükümlülüğü, herhangi bir kullanıcısının yayınladığı hukuka aykırı içerikten Kanun hükümlerine uygun olarak haberdar edilmesine bağlıdır. Hakkında erişimin engellenmesi kararı verilen yayınlar bakımından alternatif erişim yollarını engelleyici tedbirleri almak da erişim sağlayıcının yükümlülüğüdür.

Erişim sağlayıcı, sağladığı hizmetlere ilişkin trafik bilgilerini altı aydan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklar; bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlar. Saklama süresinin kesin ölçüsü bu sınırlar içinde yönetmelikte belirlenir.

Faaliyetine son verecek erişim sağlayıcı, bu tarihten en az üç ay önce durumu Kuruma, içerik sağlayıcılarına ve müşterilerine bildirir. Trafik bilgilerine ilişkin kayıtları da yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak Kuruma teslim eder.

5651 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fıkrasına göre trafik bilgisini saklama, faaliyet sonu bildirimi ve alternatif erişim yollarını engelleme yükümlülüklerinden birini yerine getirmeyen erişim sağlayıcısına Başkan tarafından idari para cezası verilir.

Toplu kullanım sağlayıcılar

Ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcı, internet salonu ve benzeri umuma açık yerlerde belirli bir ücret karşılığında toplu kullanım hizmeti veren veya bununla birlikte bilgisayarlarda bilgi ve beceriyi artırıcı ya da zekâyı geliştirici nitelikte oyunların oynatılmasına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişidir.

5651 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrası, ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcıların mahallî mülkî amirden izin belgesi almasını zorunlu kılar. İzne ilişkin bilgiler otuz gün içinde mahallî mülkî amir tarafından Kuruma bildirilir.

Bu sağlayıcıların denetimi mahallî mülkî amirler tarafından yapılır. İzin belgesinin verilmesine ve denetime ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir.

Ticari amaç taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın bütün internet toplu kullanım sağlayıcılar, konusu suç oluşturan içeriklere erişimin engellenmesi ve kullanıma ilişkin erişim kayıtlarının tutulması hususlarında yönetmelikle belirlenen tedbirleri alır.

Ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcılar; ailenin ve çocukların korunması, suçun önlenmesi ve suçluların tespiti kapsamında usul ve esasları yönetmelikte belirlenen tedbirleri almakla da yükümlüdür.

Maddedeki yükümlülükleri ihlal eden ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcısına, ihlalin ağırlığına göre yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde uyarma, bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası veya üç güne kadar ticari faaliyetin durdurulması müeyyidelerinden birini uygulamaya mahallî mülkî amir yetkilidir.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy