2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 51. maddesinin birinci fıkrası uyarınca sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmedikçe yönetmelikte gösterilen hız sınırlarına uymak zorundadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi (51/2-a), teknik cihaz ve usullerle yapılan tespit neticesinde yerleşim yeri içindeki hız sınırını 6 km/s ve üzerinde aşan sürücülere idari para cezası verilmesini öngörür. Bu yaptırım kuralı münhasıran yerleşim yeri içindeki hız aşımlarını düzenlemekte olup yerleşim yeri dışındaki güzergahlarda meydana gelen hız ihlalleri kanunun 51/2-b bendi kapsamında değerlendirilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 51Kaynağı aç
Yerleşim Yeri İçi Hız Kademeleri ve Para Cezaları
Yerleşim yeri içindeki hız ihlallerinde yüzdelik oran hesabı yerine doğrudan aşılan kilometre kademelerine dayalı bir ceza sistemi uygulanır. 2918 sayılı Kanun'un 51. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yerleşim yeri içinde hız sınırını 6-10 km/s aşanlara 2.000 TL, 11-15 km/s aşanlara 4.000 TL, 16-20 km/s aşanlara 6.000 TL, 21-25 km/s aşanlara 8.000 TL, 26-35 km/s aşanlara 12.000 TL, 36-45 km/s aşanlara 15.000 TL, 46-55 km/s aşanlara 20.000 TL, 56-65 km/s aşanlara 25.000 TL, 66 km/s ve üzerinde aşanlara ise 30.000 TL idari para cezası verilir.
Yerleşim Yeri İçinde Temel Hız Sınırı
Sürücüler aksine bir karar alınıp işaretlenmedikçe yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadır. Yerleşim yeri içinde aksine bir tabela bulunmadığı sürece yasal hız sınırı otomobiller için 50 km/saat olarak uygulanır.
Sürücü Belgesinin Geçici Olarak Geri Alınması
Yerleşim yeri içindeki hız sınırının yüksek kademelerde aşılması durumunda idari para cezasının yanında sürücü belgesinin geçici süreyle geri alınması yaptırımı devreye girer. 2918 sayılı Kanun'un 51. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, hız sınırını 46-55 km/s aşanların sürücü belgeleri her seferinde 30 gün, 56-65 km/s aşanların her seferinde 60 gün, 66 km/s ve üzerinde aşanların ise her seferinde 90 gün süreyle geri alınır. Kanunun 6. maddesinde sayılan görevlilerce icra edilen bu işlem, 46 km/s altındaki hız ihlallerinde uygulanmaz.
Sürücü Belgesinin İadesi ve Tekrarlanan İhlaller
Hız aşımı sebebiyle geçici olarak geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Kanunun 51. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde beşinci kez sürücü belgesi geri alınan kişilere belgeleri, geri alma süresi sonunda psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçirilerek sürücü belgesi almasına mâni hali olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir.
Araç Bağlama ve Trafikten Men Yaptırımı
Yerleşim yeri içi hız ihlalinde temel yaptırım idari para cezası ile belirli eşiklerde sürücü belgesinin geri alınması olup, sırf bu ihlal sebebiyle aracın otomatik olarak bağlanması veya trafikten menedilmesi kural olarak öngörülmemiştir.
Yerleşim Yerinde Denetim Noktasının Belirlenmesi
Hız ölçüm denetimlerinin icra edileceği güzergahların tespiti kanuni yetki kurallarına tabidir. 2918 sayılı Kanun'un 51. maddesinin altıncı fıkrası gereğince, nüfusu 5.000'in altında bulunan yerleşim yerlerinde hız denetim yerinin belirlenmesi mahalli mülki idare amiri tarafından gerçekleştirilir.
Radar Tespit ve İkaz Cihazı Bulundurma Yasağı
Hız denetim cihazlarının yerini tespit eden veya sürücüyü ikaz eden cihazları imal ve ithal edenlere fiil başka bir suç oluştursa dahi 370.000 TL, bu cihazları araçlarında bulunduran işletene ise 185.000 TL idari para cezası uygulanır. Mülki amir tarafından bu cihazlara el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
İtiraz Başvurusu ve İptal Nedenleri
Düzenlenen 51/2-a trafik cezası tutanağına karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde cezanın yazıldığı yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilebilir. Hız ölçümü yapan radar cihazının kalibrasyon raporlarının eksik olması veya yolda sürücüyü uyaran hız sınırı levhalarının bulunmaması, mahkemelerce değerlendirilen iptal sebepleri arasında yer almaktadır.
Cezanın Ödenmesi, Gecikme Zammı ve İdari Kısıtlamalar
Trafik idari para cezasının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde ödenmesi durumunda ceza tutarına yüzde 25 indirim uygulanır. Yasal süresinde ödenmeyen idari para cezalarına ise her ay için yüzde 5 gecikme zammı tatbik edilir ve biriken gecikme zammı cezanın iki katını aşamaz. Ayrıca trafik cezası borcu bulunan taşıtların periyodik fenni muayenesi gerçekleştirilemez ve bu araçların noter kanalıyla satış ve devir işlemleri yapılamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
51/2-a trafik cezası hangi hallerde uygulanır?
Yerleşim yeri içinde hız ölçen teknik cihazlarla yapılan kontrolde hız sınırının 6 km/s ve üzerinde aşılması halinde kademeli olarak uygulanır.
Hız sınırı 46 km/s altındaki kademelerde aşılırsa ehliyete el konulur mu?
Yerleşim yeri içindeki hız aşımlarında sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması yaptırımı yalnızca sınırın 46 km/s ve üzerinde aşılması durumunda uygulanır.
Hız ihlali sebebiyle sürücü belgesi ne kadar süreyle geri alınır?
Yerleşim yerinde hız sınırını 46-55 km/s aşanların belgesi 30 gün, 56-65 km/s aşanların 60 gün, 66 km/s ve üzerinde aşanların ise 90 gün süreyle geri alınır.
Geri alınan sürücü belgesinin iadesi için cezanın ödenmesi zorunlu mudur?
Evet, geri alma süresi bittiğinde belgenin geri verilebilmesi için Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Bir yıl içinde beş kez sürücü belgesi geri alınan kişinin belgesi iptal edilir mi?
2918 sayılı Kanun'un 51. maddesinin beşinci fıkrası gereğince belge iptal edilmez; geri alma süresi sonunda psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinden engel hali bulunmadığı anlaşıldığında iade edilir.
51/2-a trafik cezasına karşı nereye ve kaç gün içinde itiraz edilir?
Ceza tutanağının tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde cezanın yazıldığı yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilir.
Radar cihazının kalibrasyon eksikliği iptal gerekçesi midir?
Hız ölçümü yapan radar cihazının kalibrasyon raporlarının eksik olması veya güzergahta sürücüyü uyaran hız sınırı levhalarının bulunmaması iptal gerekçesi olarak kabul edilebilmektedir.
Trafik cezasında erken ödeme indirimi ne kadardır?
Ceza tutanağının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde ödeme yapılması halinde yüzde 25 indirim tatbik edilir.
Trafik cezası borcu olan aracın devri ve muayenesi yapılabilir mi?
Ödenmemiş idari para cezası borcu bulunan taşıtların fenni muayenesi yapılamaz ve noter üzerinden satış ile tescil devir işlemleri gerçekleştirilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy