2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 51. maddesi, 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilmiştir. Maddenin 2. fıkrasının (b) bendi, yerleşim yeri dışındaki karayollarında hız sınırını aşan sürücülere aşım miktarına göre kademelenen idari para cezası ve belirli bir eşikten sonra sürücü belgesi geri alma yaptırımı öngörmektedir. Sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirlenen hız sınırlarını aşmamakla yükümlüdür; ihlal ise hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle yapılan tespit sonucunda belirlenir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 51Kaynağı aç
51 – (Değişik:12/2/2026-7574/14 md.)
Sürücüler, aksine bir
karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak
zorundadırlar.
Hız ölçen teknik cihaz
veya çeşitli teknik usullerle yapılan tespit sonucu yönetmelikte belirlenen hız
sınırlarını;
a) Yerleşim yeri içinde;
1) 6-10 km/s aşanlara
2.000 Türk lirası,
2) 11-15 km/s aşanlara
4.000 Türk lirası,
3) 16-20 km/s aşanlara
6.000 Türk lirası,
4) 21-25 km/s aşanlara
8.000 Türk lirası,
5) 26-35 km/s aşanlara
12.000 Türk lirası,
6) 36-45 km/s aşanlara
15.000 Türk lirası,
7) 46-55 km/s aşanlara
20.000 Türk lirası,
8) 56-65 km/s aşanlara
25.000 Türk lirası,
9) 66 km/s ve daha fazla
aşanlara 30.000 Türk lirası,
b) Yerleşim yeri dışında;
1) 11-15 km/s aşanlara
2.000 Türk lirası,
2) 16-20 km/s aşanlara
4.000 Türk lirası,
3) 21-25 km/s aşanlara
6.000 Türk lirası,
4) 26-30 km/s aşanlara
8.000 Türk lirası,
5) 31-40 km/s aşanlara
12.000 Türk lirası,
6) 41-50 km/s aşanlara
15.000 Türk lirası,
7) 51-60 km/s aşanlara
20.000 Türk lirası,
8) 61-70 km/s aşanlara
25.000 Türk lirası,
9) 71 km/s ve daha fazla
aşanlara 30.000 Türk lirası,
idari para cezası verilir.
Sürücüler tarafından bu
maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinin;
a) (7) numaralı alt bendinin
ihlali halinde her seferinde 30 gün,
b) (8) numaralı alt
bendinin ihlali halinde her seferinde 60 gün,
c) (9) numaralı alt
bendinin ihlali halinde ise her seferinde 90 gün,
süre ile sürücülerin
sürücü belgeleri geri alınır.
Sürücüler tarafından bu
maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinin;
a) (7) numaralı alt
bendinin ihlali halinde her seferinde 30 gün,
b) (8) numaralı alt
bendinin ihlali halinde her seferinde 60 gün,
c) (9) numaralı alt
bendinin ihlali halinde ise her seferinde 90 gün,
süre ile sürücülerin
sürücü belgeleri geri alınır.
Bu madde kapsamında geri
alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında verilen
idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Ayrıca bu madde
kapsamında son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içerisinde
beşinci kez geri alınan sürücü belgeleri, geri alma süresi sonunda sürücünün
psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilerek
sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir.
Nüfusu 5.000’in altında olan yerleşim
yerlerinde bu maddenin ikinci fıkrasına göre yapılacak denetim yeri, mahalli
mülki idare amiri tarafından belirlenir.
Sürücü belgesi geri alma
işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından
gerçekleştirilir.
Hız sınırlarının aşılıp
aşılmadığını tespit etmekte kullanılan cihazların yerini tespit veya sürücüyü
ikaz eden her türlü cihazın imali, ithali ve araçlarda bulundurulması yasaktır.
Bu cihazları imal ve ithal
edenlere fiil başka bir suç oluştursa bile ayrıca 370.000 Türk lirası,
cihazları araçlarında bulunduran işletene ise 185.000 Türk lirası idari para
cezası uygulanır. Ayrıca bu cihazlara mülki amir tarafından el konulur ve mülki
amir tarafından mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
Hızın
gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak:
Yerleşim Yeri Dışında Hız İhlali Ceza Kademeleri
KTK m. 51/2-b, yerleşim yeri dışındaki yollarda aşım miktarına göre kademeli idari para cezası belirlemiştir. İlk altı kademede yalnızca idari para cezası uygulanmaktadır: 11 ila 15 km/s aşımda 2.000 Türk lirası, 16 ila 20 km/s aşımda 4.000 Türk lirası, 21 ila 25 km/s aşımda 6.000 Türk lirası, 26 ila 30 km/s aşımda 8.000 Türk lirası, 31 ila 40 km/s aşımda 12.000 Türk lirası, 41 ila 50 km/s aşımda ise 15.000 Türk lirası idari para cezası öngörülmüştür. Yedinci kademeden itibaren, yani 51 km/s ve üzeri aşımlarda ise ayrıca 51/4. fıkra uyarınca sürücü belgesi geri alma yaptırımı da gündeme gelmektedir: kanun, 51 ila 60 km/s aşımı için 7. alt bendi, 61 ila 70 km/s aşımı için 8. alt bendi ve 71 km/s ile üzerini ise 9. alt bendi kapsamında değerlendirmekte; bu üç alt bendin ihlaline karşılık sırasıyla 30, 60 ve 90 günlük sürücü belgesi geri alma yaptırımı öngörmektedir. Belirtilen ceza tutarları yerel arşivdeki mevzuat metnine dayanmakta olup resmî sitede ayrıca doğrulanmamıştır.
İdari para cezaları, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu artırım mekanizması nispi nitelikteki idari para cezaları için geçerli değildir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 17Kaynağı aç
olabilir.
(2) İdarî para cezası, kanunda
alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para
cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru
ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur.
(3) (Değişik: 6/12/2006-5560/32
md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa
ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen
idarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen
oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen
idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir. Sosyal güvenlik kurumları ile
mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları kendi bütçelerine gelir
kaydedilir. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen idarî para cezaları
ise, ilgili kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Genel Bütçeye gelir kaydedilir.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının verdiği para cezaları, kendi kanunlarındaki
hükümlere tâbidir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde, idarî para
cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit
taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak
ödenmemesi halinde, idarî para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir.
(4) (Değişik: 6/12/2006-5560/32
md.) Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarî para cezalarına ilişkin
kesinleşen kararlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek
tahsil dairelerine gönderilir. Sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler tarafından
verilen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı takdirde,
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kendileri tarafından
tahsil olunur. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen ve Genel Bütçeye
gelir kaydedilmesi gerekmeyen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında özel hüküm
bulunmadığı takdirde genel hükümlere göre tahsil olunur.
(5) İdarî para cezası tamamen
tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içinde durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
bildirilir.
(6) Kabahat dolayısıyla
idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun
tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. (Değişik cümleler:
1/7/2022-7417/46 md.) Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari
para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezasının
ödeme süresi içinde ödenmesi halinde, cezadan %25 oranında indirim yapılır. (Ek
cümle: 1/7/2022-7417/46 md.) Ödeme yapılması, kişinin bu karara karşı kanun
yoluna başvurma hakkını etkilemez.
(7) İdarî para cezaları her
takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân
edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu suretle idarî para cezasının
hesabında bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz. Bu fıkra hükmü, nispi nitelikteki
idarî para cezaları açısından uygulanmaz.
Mülkiyetin kamuya
geçirilmesi
Ehliyet Geri Alma: Hangi Kademede Başlar
KTK m. 51/4 uyarınca sürücü belgesi geri alma yaptırımı, 51/2-b kapsamındaki 7., 8. ve 9. numaralı alt bentlerin ihlali hâlinde uygulanmaktadır. Kanun bu üç alt bent için açıkça geri alma süresi belirlemiş; 1 ila 6 numaralı alt bentler için ise herhangi bir geri alma hükmü öngörmemiştir. Buna göre 11 ila 50 km/s arasındaki aşımlarda yalnızca idari para cezası söz konusu olurken, 51 km/s ve üzeri aşımlar için KTK m. 51/4'ün öngördüğü süreler uygulanmaktadır: 7. alt bent ihlalinde her seferinde 30 gün, 8. alt bent ihlalinde her seferinde 60 gün, 9. alt bent ihlalinde ise her seferinde 90 gün süreyle sürücü belgesi geri alınır.
Geri Alınan Sürücü Belgesinin İadesi
Geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için, KTK kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde beşinci kez sürücü belgesi geri alınan sürücüler ise geri alma süresinin sona ermesinin ardından psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayeresinden geçirilerek sürücü belgesi almalarına engel bir hâllerinin bulunmadığının anlaşılması koşuluyla belgeyi geri alabilir. Sürücü belgesi geri alma ve iade işlemleri, KTK m. 6'da sayılan yetkili görevliler tarafından gerçekleştirilir.
Cezanın Ödenmesi ve Geç Ödeme Sonuçları
Trafik idari para cezaları; Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve Gelir İdaresi Başkanlığınca yetkilendirilen banka ile PTT aracılığıyla ödenebilir. KTK m. 115/1 uyarınca, ödemenin derhal yapılmadığı hâllerde cezanın tutanağın tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekmektedir. Bu süre içinde ödenmeyen cezalara, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle her ay için yüzde beş faiz uygulanır; bu şekilde bulunan toplam tutar cezanın iki katını geçemez. Süresinde ödenmeyen trafik idari para cezaları için ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 115Kaynağı aç
115 – (Değişik: 3/11/1988 – 3493/49 md.)
(Değişik birinci fıkra:
16/7/2004-5228/46 md.) Ödeme
derhal yapılmadığı takdirde para cezalarının, tutanağın tebliğ tarihinden itibaren
bir ay içinde ödenmesi gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay % 5
faiz uygulanır. Aylık faizin hesaplanmasında ay kesirleri tam ay olarak dikkate
alınır. Bu suretle bulunacak tutar cezanın iki katını geçemez.
Süresinde
ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun Hükümleri uygulanır.
(Mülga
üçüncü fıkra: 12/7/2013-6495/21 md.)
(Mülga
dördüncü fıkra: 12/7/2013-6495/21 md.)
(Ek
fıkra: 12/7/2013-6495/21 md.) Trafik idari para
cezaları; Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve Maliye
Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca yetkilendirilen banka ve PTT aracılığıyla
ödenebilir.
(Ek fıkra: 12/7/2013-6495/21 md.) Bu Kanunun 114 üncü maddesine
göre trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlemeyle yetkilendirilen personel
tarafından trafik idari para cezası tahsilatı yapılamaz.
(Ek fıkra: 12/7/2013-6495/21
md.) Bu Kanunun 116 ncı maddesine göre yabancı plakalı araçların
plakasına uygulanan, ancak tebliğ edilememiş olan trafik idari para cezalarının
ödenmesi hâlinde trafik idari para cezası karar tutanağının tebliğ tarihi olarak
ödeme tarihi esas alınır.
(Ek fıkra: 12/7/2013-6495/21
md.; Değişik fıkra: 2/1/2017-KHK-680/59 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/58 md.)
Sürücüsünün
Türk vatandaşı olup olmadığına bakılmaksızın yabancı plakalı araçlara uygulanacak
olan trafik idari para cezaları, tebligat şartı aranmaksızın sürücüsü bilgilendirilmek
suretiyle tahsil edilir. Trafik cezaları tahsil edilmeden yabancı plakalı aracın
ülkeyi terk etmesine izin verilmez. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesinin 20/7/2022
tarihli ve E.: 2022/45, K.: 2022/89 sayılı Kararı ile.) Bu
fıkra ve dokuzuncu fıkra hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar İçişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ulaştırma
ve Altyapı Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığınca müştereken çıkarılan
yönetmelikle belirlenir. Uluslararası sözleşme hükümleri saklıdır.[83]
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/30 md.) Bu Kanunun ilgili
maddelerinde belirtilen trafik kurallarına aykırılık nedeniyle; yabancı uyruklu
kişiye uygulanan ve ülkemizden çıkışına kadar tahsil edilemeyen idari para
cezaları bu kişinin tekrar yurda girişi sırasında tahsil edilir. Bu şekilde
tahsil edilememesi halinde yabancının yurda girişine izin verilmez.
Tescil plakasına göre tutanak düzenlenmesi:
Yabancı uyruklu kişiye uygulanan ve yurt dışına çıkışına kadar tahsil edilemeyen trafik idari para cezaları, kişinin yeniden yurda girişi sırasında tahsil edilir; bu yolla da tahsilin mümkün olmaması hâlinde yabancının yurda girişine izin verilmez.
Radar Tespit Cihazlarını Önleme Yasağı
KTK m. 51/8 uyarınca hız ölçen cihazların yerini tespit eden veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazın imal edilmesi, ithal edilmesi ve araçlarda bulundurulması yasaktır. Bu yasağa aykırı davrananlar hakkında ağır idari yaptırımlar öngörülmüştür: söz konusu cihazları imal ya da ithal edenlere, fiil başka bir suç oluştursa bile, ayrıca 370.000 Türk lirası; cihazları araçlarında bulunduran işletene ise 185.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca bu cihazlara mülki amir tarafından el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
Cezaya İtiraz Yolu ve Süresi
İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuru yoluna gidilebilir. Kabahatler Kanunu m. 27/1 bu süreyi 15 gün olarak belirlemiştir; süre içinde başvuruda bulunulmaması hâlinde yaptırım kararı kesinleşir. Yetkili yargı merciine ilişkin güncel düzenleme için yürürlükteki mevzuatın ayrıca kontrol edilmesi önerilir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Mücbir sebep nedeniyle 15 günlük sürenin geçirilmiş olması hâlinde, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde karara karşı başvuruda bulunmak mümkündür. Ancak bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez; mahkeme yalnızca yerine getirmeyi durdurabilir.
İdari para cezasına itiraz edilmesi ile ödeme yapılması birbirini dışlamaz. Kabahatler Kanunu m. 17/6 uyarınca ödeme yapılması, kişinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Sık Sorulan Sorular
Yerleşim yeri dışında hız sınırını 30 km/s aşarsam ne olur?
KTK m. 51/2-b/4 uyarınca 26 ila 30 km/s arasındaki aşım için 8.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Bu kademe, kanunun geri alma yaptırımı öngördüğü 7., 8. ve 9. alt bentlerin kapsamı dışında kaldığından sürücü belgesi geri alınmaz.
Hız sınırını 55 km/s aşarsam ehliyetim geri alınır mı?
KTK m. 51/2-b/7 ve m. 51/4 uyarınca 51 ila 60 km/s arasındaki aşım 7. alt bent kapsamında değerlendirilmekte olup bu bent için her seferinde 30 gün süreyle sürücü belgesi geri alma yaptırımı öngörülmektedir.
Hız cezasına itiraz için kaç günüm var?
Kabahatler Kanunu m. 27/1 uyarınca kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç 15 gün içinde başvurmanız gerekmektedir. Bu sürenin kaçırılması hâlinde yaptırım kararı kesinleşir. Ancak mücbir sebep nedeniyle süreyi kaçırdıysanız, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren 7 gün içinde başvuru yapılabilir; bu başvuru kesinleşmeyi durdurmaz.
Radar dedektörü araçta bulundurmak yasak mı?
KTK m. 51/8 uyarınca hız tespit cihazlarının yerini belirleyen veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazı araçta bulundurmak yasaktır. Cihazı araçta bulunduran işletene 185.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır; cihaza el konularak mülkiyeti kamuya geçirilir.
Geri alınan ehliyeti iade almak için ne gerekir?
KTK m. 51/5 uyarınca geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için kanun kapsamındaki tüm idari para cezalarının eksiksiz tahsil edilmiş olması şarttır. Bir yıl içinde beşinci kez geri alınması hâlinde ek olarak psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi şartı aranmaktadır.
Trafik cezası nereye ödenir?
KTK m. 115 uyarınca trafik idari para cezaları; Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve Gelir İdaresi Başkanlığınca yetkilendirilen banka ile PTT şubelerine ödenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy