375 Sayılı KHK Geçici 35. Maddenin Niteliği ve Kapsamı
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesinin (B) fıkrası, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört yıl süreyle terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu personelinin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin düzenleme içermektedir.
375 sayılı 657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNU, 926 SAYILI TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ PERSONEL KANUNU, 2802 SAYILI HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU, 2914 SAYILI YÜKSEKÖĞRETİM PERSONEL KANUNU, 5434 SAYILI T.C. EMEKLİ SANDIĞI KANUNU İLE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI, DEVLET MEMURLARI VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNE MEMURİYET TABAN AYLIĞI VE KIDEM AYLIĞI İLE EK TAZMİNAT ÖDENMESİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME m. Geçici Madde 35Kaynağı aç
Danıştay 5. Daire, E. 2023/21626, K. 2024/13250Kaynağı aç
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesine dayanılarak verilen kamu görevinden çıkarma kararı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca bir disiplin cezası niteliğinde değildir.
Hakkında çıkarma işlemi uygulanacak personele kurumunca en az yedi günlük savunma süresinin tanınması kanuni bir zorunluluktur. Kendisine tanınan bu yasal süre içerisinde savunmasını yapmayan personel savunma hakkından vazgeçmiş sayılır; savunma hakkının tanınmaması ise işlemi usul yönünden hukuka aykırı hale getirir.
Kurumlara Göre Kamu Görevinden Çıkarma Yetkisi
Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi personel, Uzman Erbaş Kanununa tabi personel, sözleşmeli subay, astsubay, uzman erbaş, erbaş ve erler ile Millî Savunma Bakanlığına bağlı personel Millî Savunma Bakanının onayıyla kamu görevinden çıkarılır.
Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatlarında görev yapan personel hakkında kamu görevinden çıkarma kararı İçişleri Bakanının onayıyla verilir.
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personel, Yükseköğretim Kurulu Başkanının teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulunun kararıyla; yükseköğretim kurumları ile yükseköğretim üst kuruluşlarındaki 657 sayılı Kanuna tabi personel ise yükseköğretim kurumları ile yükseköğretim üst kuruluşlarının en üst yöneticisinin teklifi üzerine, yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun, yükseköğretim üst kuruluşlarında ise Yükseköğretim Kurulunun kararıyla kamu görevinden çıkarılır.
Mahalli idareler personeli hakkında valinin başkanlığında toplanan ve vali tarafından teşekkül ettirilen kurulun teklifi alınır ve işlem İçişleri Bakanının onayıyla tamamlanır.
657 sayılı Kanuna ve diğer mevzuata tabi kadrolu, sözleşmeli ve işçi statüsündeki personel açısından, ilgili kuruluşun en üst yöneticisi başkanlığında bakanlıkça oluşturulan kurulun teklifi ve ilgili bakanın onayı aranır.
Herhangi bir bakanlığa bağlı veya ilgili bulunmayan bağımsız diğer kamu kurumlarında görev yapan personel hakkında birim amirinin teklifi üzerine atamaya yetkili amirin vereceği onayla çıkarma tatbik edilir.
İdari Yargı Denetiminde İltisak, İrtibat ve Ceza Yargılaması Kararları
Danıştay 5. Dairesinin 23/09/2024 tarihli ve E. 2023/21626, K. 2024/13250 sayılı kararına göre, üyelik kavramı ceza kanunlarında tanımlanmış müstakil bir suç tipi olduğundan idari yargı mercileri üyelik tespiti yapamaz. İdari yargı denetimi, ilgilinin terör örgütüyle irtibat veya iltisakının bulunup bulunmadığı noktasında toplanır.
Ceza yargılamasında terör örgütü üyeliği isnadıyla yürütülen soruşturma veya kovuşturmada takipsizlik yahut beraat kararı verilmiş olması, idari yargı mercilerinin dosyadaki delillere göre irtibat ve iltisak tespiti yapmasını engellemez. Benzer şekilde ceza mahkemesinde örgüt üyeliğinden mahkûmiyet kararı verilmiş olması da idari yargı yerinin dava dosyasındaki somut tespitleri bağımsız biçimde inceleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
İdari yargı mercileri, ilgilinin örgütle irtibat veya iltisakının varlığını incelerken idarenin sunduğu bilgi ve tespitler ile ceza yargılamasındaki delilleri birlikte değerlendirmek ve gerektiğinde ara kararlarıyla ilgili birimlerden ek araştırma yapmak suretiyle karar vermekle yükümlüdür.
Kamu Görevinden Çıkarılmanın Hukuki ve Mesleki Sonuçları
375 sayılı KHK Geçici 35. madde gereğince görevine son verilen kişiler kamu hizmetinde yeniden istihdam edilemez, doğrudan veya dolaylı olarak kamu görevi üstlenemezler. Bu kişilerin mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim ve denetim kurulu üyelikleri sona erer; büyükelçi, vali, yüksek mahkeme başkanı ve üyesi, hâkim, savcı, müsteşar ve kaymakam gibi unvan, meslek adı ve sıfatları kullanmaları ile bu unvanlara bağlı yasal haklardan yararlanmaları yasaklanmıştır.
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinden ihraç edilenlerin rütbe ve memuriyet unvanları ayrıca bir mahkeme ilamı aranmaksızın karar tarihinden itibaren geri alınır ve durumları on beş gün içinde bildirilir.
Çıkarılan personelin taşıma ve bulundurma silah ruhsatları, gemi adamlığı belgeleri ile pilot lisansları iptal edilir. Oturmakta oldukları kamu konutları ile vakıf lojmanlarını on beş gün içerisinde tahliye etmeleri zorunludur. Bu kişilerin özel güvenlik şirketlerinde kurucu, ortak ya da personel olarak çalışmaları kanunen engellenmiştir.
Göreve İade Edilme Halinde Mali Haklar ve Kadro Tayini
Geçici 35. madde kapsamındaki idari işlemle kamu görevinden çıkarılıp itiraz üzerine yapılan değerlendirme sonucunda görevine iade edilenlere, çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir.
Göreve iade edilen personelin görevine iadesi ve atanacağı kadrolar bakımından idarece tesis edilecek işlemler ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür.
Memuriyetten çıkarma öncesinde en az kaç gün savunma süresi verilmelidir?
375 sayılı KHK Geçici 35. madde uyarınca haklarında işlem yapılacak kamu görevlilerine kurumları tarafından en az yedi günlük savunma süresi tanınması kanunen zorunludur.
Göreve iade edilen personele geçmişe dönük hakları verilir mi?
Görevine iade edilen personele, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir.
Ceza mahkemesinden beraat kararı almak idari yargıda ihraç kararını doğrudan iptal ettirir mi?
Ceza yargılamasındaki beraat veya takipsizlik kararları, idari yargı mercilerinin dosyadaki bilgi, belge ve ara kararı tespitlerine göre örgütle irtibat veya iltisak bulunup bulunmadığını değerlendirmesine engel oluşturmaz.
İhraç edilen kamu personeli lojmanı kaç gün içinde boşaltmak zorundadır?
Kamu görevine son verilen personelin oturduğu kamu konutunu veya vakıf lojmanını kararın ardından on beş gün içerisinde tahliye etmesi gerekmektedir.
Görevden çıkarılan kişilerin özel güvenlik sektöründe çalışması yasal mıdır?
Geçici 35. maddeye dayanılarak kamu görevine son verilen personelin özel güvenlik şirketlerinde kurucu, ortak veya çalışan sıfatıyla istihdam edilmesi kanunen yasaktır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

