İdarenin Kusursuz ve Kusurlu Sorumluluğunun Anayasal Dayanağı
Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Bu anayasal ilke gereğince kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında kamu görevlilerinin kusurlu eylemleri veya hizmetin işleyişindeki aksaklıklar sebebiyle bir zarar doğduğunda, zarara uğrayan kişilerin idareden tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır. İdarenin sorumluluğu, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi durumlarında hizmet kusuru temeline dayanmaktadır.
Danıştay Danıştay 10. Daire Başkanlığı, E. 2012/2997, K. 2016/96Kaynağı aç
Nezarethanede Polis Memurunun Silahının Alınması ve Hizmet Kusuru Değerlendirmesi
Polis nezarethanesinde tutulan şahsın, kendisine su verilirken görevli polis memurunun belindeki silahı alarak intihar etmesi neticesinde açılan maddi ve manevi tazminat davasında idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığı hususu yargı kararlarına yansımıştır. Danıştay 10. Dairesinin 2012/2997 Esas ve 2016/96 Karar sayılı ilamına konu olayda, idare ajanının kusuru bulunmadığı ve olayın meydana gelmesinde şahsın kendi kusurlu hareketinin belirleyici olduğu değerlendirilerek tazminat isteminin reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararının esasa ilişkin kısmı oyçokluğuyla onanmıştır.
Aynı kararda yer verilen karşı oy gerekçesinde ise farklı bir yaklaşım sergilenmiştir. Silah sahibi polis memurunun somut olayda gereken dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle disiplin cezası aldığı, nezarethane koşullarında kamu gücünün ve görevlilerin azami gözetim yükümlülüğü bulunduğu, bu durumun idarenin hizmet kusuruna işaret ettiği ve bu nedenle tazminat istemlerinin kabul edilmesi gerektiği yönünde hukuki görüş bildirilmiştir. Dolayısıyla olayın şahsın münhasır kusurundan mı kaynaklandığı yoksa idare görevlisinin özen yükümlülüğünü ihlal etmesinin hizmet kusuru mu sayılacağı hususunda yargısal denetimde farklı gerekçeler ileri sürülmektedir.
İdari Yargıda Temyiz İncelemesinin Hukuki Kapsamı
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının Danıştay nezdinde temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyiz mercii, ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygunluk denetimine tabi tutarak, olayda idareye yüklenebilecek bir hizmet kusurunun bulunup bulunmadığını ve illiyet bağının kesilip kesilmediğini bu kanuni sınırlar dahilinde incelemektedir.
Nezarethanede intihar olayında idarenin tazminat ödeme yükümlülüğü hangi esasa dayanır?
Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası gereğince idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür; ancak tazminat sorumluluğunun doğması için idarenin hizmet kusurunun bulunması ve zararla eylem arasında illiyet bağının kopmamış olması aranmaktadır.
Gözaltındaki şahsın görevli memurun silahını alarak intihar etmesi hizmet kusuru sayılır mı?
Danıştay 10. Dairesinin 2012/2997 Esas ve 2016/96 Karar sayılı kararında, şahsın su verilirken belden silah alması olayında idare ajanının kusuru bulunmadığı ve olayın şahsın kendi kusurlu hareketi sonucu doğduğu gerekçesiyle davanın reddi oyçokluğuyla onanmış; karşı oyda ise memurun dikkat ve özen göstermemesi nedeniyle hizmet kusurunun varlığı savunulmuştur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

