34/A, muayene geçerlilik süresi sona ermiş bir aracın fiilen trafikte kullanılması hâlinde uygulanan idari para cezasının kod adıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca motorlu araçların muayenelerini yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırması zorunludur; bu yükümlülüğün ihlal edilmesi durumunda hem para cezası hem trafikten men yaptırımları devreye girebilir. Yalnızca muayene süresinin dolmuş olması değil, aracın bu hâliyle yolda seyir hâlinde bulunması birlikte değerlendirilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 34Kaynağı aç
Kanundaki yaptırım çerçevesi
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 34. maddesi, muayenesi yapılmamış araçla trafiğe çıkılması hâlinde araç sahibine idari para cezası öngörmektedir. Kanun, muayene yaptırılabilmesi için belirli süre ve şartlarla izin verilmesine imkân tanımaktadır; ancak bu izin süresi sonunda muayene yaptırılmadan ya da emniyetsiz raporu verilen araçla trafiğe çıkılırsa daha yüksek tutarda ayrı bir para cezası uygulanır. Her iki tutarın yürürlükteki karşılığı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırıldığından güncel rakamlar Hazine ve Maliye Bakanlığı tebliğlerinden doğrulanmalıdır.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 17Kaynağı aç
Muayenesi yapılmamış veya emniyetsiz rapor verilen araçlar trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilir. Bu, Kanun'un 34. maddesinde düzenlenmiş doğrudan bir yaptırımdır.
Trafik zabıtası, karayollarında kullanılmakta olan araçların teknik şartlara uyup uymadığını her an kontrol edebilir ve muayene yapabilir. Bu yetki, aracın durdurularak denetlenmesini de kapsar.
Muayene zorunluluğu ve özel hâller
Motorlu araçların muayene periyotları Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirlenmektedir. Bu yönetmelikte binek, ticari ve resmî araçlar için farklı süreler öngörülmüş olmakla birlikte söz konusu yönetmelik metninin ayrıca incelenmesi gerekir.
Muayene süresi dolmadan kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülen araçlar ile üzerinde değişiklik yapılan araçların ayrıca özel muayenesi zorunludur ve bu muayeneler öncelikli olarak gerçekleştirilir.
Muayene yaptırılabilmesi için tanınan izin döneminde araç, yalnızca muayene amacıyla kullanılabilir; bu geçici iznin belge adı uygulamada Ek-33 ve Ek-33/A olarak iki farklı biçimde anılmaktadır. Her iki adlandırmada da iznin amacı aynıdır: aracın muayene istasyonuna götürülmesiyle sınırlı kullanım. İzin süresinde muayene tamamlanmazsa ya da araç uygun duruma getirilmezse çekiciyle otoparka alınma ve tam trafikten men gibi daha ağır yaptırımlar gündeme gelebilir.
Sigortasız araç muayeneye alınmaz
2918 sayılı Kanun'a göre yaptırılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortası, geçerli teminat tutarları üzerinden düzenlenmemiş araçlar muayeneye kabul edilmez. Bu hüküm, muayene yükümlülüğünü sigorta yükümlülüğüyle doğrudan bağlamaktadır.
Aynı ihlalin yeniden tespiti
Muayenesiz aracın daha önce aynı ihlal nedeniyle işlem görmüş olması, yeni bir tespitte yeniden ceza uygulanmasını engellemez. Her tespit bağımsız değerlendirilir.
Yeniden yapılan denetimde araç yine trafikten men edilebilir; muayene tamamlanmadan aracın kullanılmasına izin verilmez.
İtiraz hakkı ve süresi
İdari para cezasına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu sürede başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir. Mücbir sebep nedeniyle bu süre geçirilmişse sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvuruda bulunulabilir; ancak bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez, mahkeme yalnızca yerine getirmeyi durdurabilir. Söz konusu itiraz usulü 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenmiştir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
Yalnızca muayene randevusu alındığının bildirilmesi, muayenenin tamamlandığı anlamına gelmez; muayene bitmeden araç trafiğe çıkarılamaz. Randevunun çok yakın olması ve zorunlu bir mazeretin birlikte gösterilmesi hâlinde konu hâkimin takdirine bırakılabilir; bu ihtimal cezanın kendiliğinden kalkacağı sonucunu doğurmaz.
İndirimli ödeme imkânı
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bu süre içinde ödenmesi hâlinde cezadan yüzde yirmi beş oranında indirim yapılır. 2918 sayılı Kanun'un 34. maddesinde özel bir ödeme süresi öngörülüp öngörülmediği ayrıca değerlendirilmelidir; özel düzenleme bulunması hâlinde genel hüküm uygulanmaz. İndirimli ödeme yapılmış olması, kişinin idari para cezası kararına karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Ekonomik durumu müsait olmayan kişilerin talebi hâlinde, ilk taksitin peşin ödenmesi koşuluyla idari para cezasının bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi durumunda kalan tutarın tamamı tahsil edilir. Bu imkânın trafik idari para cezalarına nasıl uygulandığı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Muayenesiz kullanımın hukuki sonuçları
Muayenesiz araç kullanımının sigorta ve tazmin sorumluluğuna ilişkin hukuki uyuşmazlıklarda araç sahibi aleyhine yorumlanabilir olduğu belirtilmektedir. Bu değerlendirmenin her uyuşmazlık türüne otomatik olarak uygulanacağını söylemek mümkün değildir; somut koşullar belirleyicidir.
Sık sorulan sorular
Muayene süresi geçmiş araçla trafiğe çıkılırsa ne olur?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca araç sahibine idari para cezası uygulanır ve araç trafikten men edilerek en yakın muayene istasyonuna gönderilir.
Muayene yaptırmak için verilen izin süresinde de araç kullanılabilir mi?
Bu sürede araç yalnızca muayene amacıyla kullanılabilir. İzin süresi içinde muayene tamamlanmaz ya da araç uygun hâle getirilmezse çekiciyle otoparka alınma ve tam trafikten men gibi ek yaptırımlar gündeme gelebilir.
Trafik cezasına nasıl itiraz edilir?
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca kararın tebliği veya tefhiminden itibaren on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre geçirilirse karar kesinleşir. Mücbir sebep hâlinde sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren yedi gün daha tanınmakla birlikte bu başvuru kararın kesinleşmesini durdurmaz.
Muayene randevusu almak cezayı ortadan kaldırır mı?
Hayır. Randevu alındığının bildirilmesi tek başına yeterli değildir; muayene tamamlanmadan araç trafiğe çıkarılamaz. Randevunun çok yakın olması ve zorunlu mazeretlerin birlikte gösterilmesi hâlinde değerlendirme hâkimin takdirine bırakılabilir, ancak bu durum cezanın kendiliğinden kalkacağı anlamına gelmez.
Aynı araç tekrar yakalanırsa ikinci ceza kesilir mi?
Evet. Önceki ihlalin varlığı yeni cezayı ortadan kaldırmaz; araç yeniden trafikten men edilebilir ve muayene tamamlanmadan kullanılmasına izin verilmez.
Trafik cezasını indirimli ödeme imkânı var mı?
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi, ödeme süresi içinde ödeme yapılması hâlinde yüzde yirmi beş oranında indirim öngörmektedir. Bu indirimli ödeme, kanun yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy