23/4 Trafik Cezası Nedir, İtiraz ve Yaptırımları Nelerdir?

23/4 Trafik Cezası Kapsamı ve Plaka Eksikliği Ayrımı

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 23. maddesinin 4. fıkrası uyarınca tescilli araçların plakasız olarak kullanılması yasaktır. Motosiklet, kamyon, otobüs ve traktör dahil tescile tabi motorlu araçlar plakasız kullanım yasağının kapsamında yer almakta olup araç üzerinde plakaların usulüne uygun şekilde takılı bulunması aranır.

Mevzuatta öngörülen sayıda plaka takılmaması hali ile aracın tamamen plakasız kullanılması farklı hukuki sonuçlara bağlanmıştır. 2918 sayılı Kanun'un 23. maddesinin 3. fıkrası uyarınca öngörülen sayıda plaka takmayan sürücülere ayrı bir idari para cezası uygulanmakta ve araç plakaları uygun hale getirilene kadar menedilmektedir. Buna karşılık aracın tescilli olmasına rağmen plakasız biçimde trafiğe çıkarılması, anılan maddenin 4. fıkrasındaki daha ağır yaptırımları doğurur.

Plakasız Araç Kullanmanın İdari Yaptırımları ve Tekerrür Hali

Tescilli bir aracı plakasız kullanan sürücülere 2918 sayılı Kanun m. 23/4'ün birinci cümlesi gereğince idari para cezası tatbik edilir. Para cezasının yanında sürücü belgeleri otuz gün süreyle geri alınır ve araç otuz gün süreyle trafikten menedilir. Fiilin tekerrürü halinde ise daha ağır yaptırımlar düzenlenmiştir.

Plakasız araç kullanma fiilinin, son ihlalin işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla kez gerçekleşmesi durumunda sürücülere her seferinde artırımlı idari para cezası uygulanır. Bu tekerrür halinde sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınırken araç da altmış gün süre ile trafikten menedilir.

Plakasız araç kullanılması halinde sürücü belgesine 20 ceza puanı uygulanmakta ve bir yıl içerisinde 100 ceza puanının aşılması durumunda sürücü belgesine geçici olarak el konulması sonucu doğmaktadır.

İşletenin Sorumluluğu, Araç Men Süreci ve Belgenin İadesi

Araç işleteni veya araç sahibi, sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın tescil belgesi ile tescil plakalarının araç üzerinde uygun durumda bulundurulması ve aracın kanuna uygun kullanılması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür.

Karayolları Trafik Kanunu'nun 23. maddesi kapsamında menedilen araçların yasal men süresi tamamlansa dahi, tescil plakaları mevzuata uygun duruma getirilmedikçe araç ilgilisine teslim edilmez. Plakaların usule uygun biçimde monte edilmesi aracın teslimi için ön şarttır.

Sürücü belgesi geri alma işlemleri Karayolları Trafik Kanunu'nun 6. maddesinde sayılan görevliler tarafından yürütülür. Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde sorumluluk bölgesine göre genel zabıta trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir; trafik zabıtası da acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapabilir. Kanun kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin ilgilisine iade edilebilmesi için anılan Kanun uyarınca verilmiş idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması zorunludur.

Plakanın Çalınması ve Noter Satışı Durumunda İstisna Şartları

Plakanın çalınması halinde kolluk birimlerine bildirimde bulunarak çalıntı tutanağı tanzim ettirilmesi gerekli bir işlem olmakla birlikte, bu tutanak sürücüye aracı plakasız kullanma yetkisi tanımaz. Yeni tescil plakaları basılıp araca monte edilene kadar aracın karayolunda sürülmemesi gerekir.

İkinci el araç alımlarında noter devir evrakına veya satış sözleşmesine sahip olunması da tescilli aracın plakasız kullanılması yasağına karşı kanuni bir muafiyet sağlamaz. Araç için tescil plakaları temin edilene kadar aracın trafiğe kapalı alanlarda veya otoparkta bekletilmesi gerekir.

23/4 Trafik Cezasına İtiraz Usulü ve Görevli Yargı Yeri

İdari para cezasına ilişkin yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç onbeş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu yasal süre içerisinde başvuru yapılmaması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir. Başvuru UYAP sistemi üzerinden de somut itiraz sebepleri gösterilmek suretiyle gerçekleştirilebilir.

Mücbir sebebin varlığı sebebiyle onbeş günlük başvuru süresinin kaçırılması halinde, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı başvuru yapılabilmesi mümkündür. Mücbir sebeple yapılan bu gecikmiş başvuru kararın kesinleşmesini kendiliğinden engellemez; ancak yetkili mahkemece yerine getirmenin durdurulmasına karar verilebilir.

İdari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da tesis edilmiş bulunması halinde, idari para cezasına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür.

Zamanaşımı Hükümleri ve İdari Para Cezalarının Tahsili

Trafik idari para cezalarında soruşturma zamanaşımı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 20. maddesinin 2. fıkrası kapsamında değerlendirilir. Karayolları Trafik Kanunu'nda düzenlenen kabahatler bakımından, eylemin gerçekleştiği yılı izleyen takvim yılının sonuna kadar ceza uygulanıp ilgilisine tebligat çıkarılmamışsa artık idari yaptırım kararı tesis edilemez, bu süreden sonra verilmiş olan kararlar ise hukuken düşer.

Kabahatler Kanunu'nun 21. maddesi gereğince yerine getirme zamanaşımının dolması halinde idari para cezasına ilişkin karar yerine getirilemez. Yerine getirme zamanaşımı süresi, kararın kesinleşmesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren işlemeye başlar ve kanunda belirlenen ceza tutarı kademelerine göre üç, dört, beş veya yedi yıl olarak uygulanır. Kanun hükmü gereği idari yaptırımın yerine getirilmesine başlanamaması veya yerine getirilememesi halinde zamanaşımı işlemez.

İdari para cezasının tebliğden itibaren onbeş gün içinde indirimli ödenmesi fiilin hukuken kabulü sonucunu doğurmaz; ödemenin ardından yasal sürede sulh ceza hakimliğine başvurulabilir ve kararın kaldırılması halinde ödenen tutar iade edilir. İlk taksitin peşin ödenmesi kaydıyla vergi dairesinden borcun dört eşit taksite bölünmesi istenebilir; ancak taksitlendirme tercih edildiğinde indirimden yararlanılamaz. Cezanın ödenmemesi halinde ise vergi dairesi takibi, ödeme emri tebliği, banka hesaplarına e-haciz tatbiki veya malvarlığı haczi gibi cebri icra yollarıyla karşılaşılabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy