2 Yıl ve Altı Hapis Cezalarında Koşullu Salıverilme Esasları
İki yıl veya daha az süreli hapis cezalarında ceza infaz kurumunda geçirilecek fiili süre; yasal koşullu salıverilme oranı, denetimli serbestlik koşulları, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi yahut adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara dönüştürülmesine göre şekillenir. Süreli hapis cezalarında kanuni genel koşullu salıverilme oranı kural olarak cezanın yarısıdır. Buna karşılık kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence, eziyet, mevzuatta özel olarak düzenlenen cinsel dokunulmazlığa ve özel hayata karşı belirli suçlar ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma veya örgüt faaliyeti çerçevesindeki mahkûmiyetlerde bu oran üçte iki olarak uygulanır. Örgütlü suçlar bakımından kanunen üçte ikiden daha yüksek bir oran öngörülmüşse hükümlü hakkında geçerli olan yüksek oran tatbik edilir. Koşullu salıverilme imkânından istifade edebilmek için hükümlünün infaz kurumundaki süresini iyi hâlli olarak geçirmesi şarttır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 107Kaynağı aç
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Denetim Şartları
Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise yasal koşulların varlığı hâlinde mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Bu kararın verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemece kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları gözetilerek yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate varılması ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi şarttır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Bu karara bağlanan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli hapis cezası niteliğinde olsa dahi seçenek yaptırımlara çevrilemez.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 231Kaynağı aç
Hapis Cezasının Ertelenmesi ve Denetim Süresi
İşlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası mahkemece ertelenebilir; bu sürenin üst sınırı fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş kişiler bakımından üç yıldır. Erteleme kararının verilebilmesi için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede vicdani bir kanaatin oluşması gerekir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 51Kaynağı aç
Erteleme uygulandığında mahkemece ceza miktarından aşağı olmamak üzere bir ile üç yıl aralığında denetim süresi öngörülür. Kişinin denetim süresinde kasten yeni bir suç işlemesi ya da kendisine tayin edilen mükellefiyetlere yapılan adli uyarıya rağmen riayet etmemekte direnmesi vaziyetinde, cezanın infaz kurumunda kısmen yahut bütünüyle çektirilmesi infaz hâkimliğince karara bağlanır.
Kısa Süreli Hapis Cezasının Seçenek Yaptırımlara Çevrilmesi
Kısa süreli hapis cezalarında hâkim; failin şahsi ve iktisadi vaziyetini, yargılamada gösterdiği nedameti ve suçun vasfını dikkate alarak cezayı adlî para cezasına, zararın tazminine yahut kanunda yer alan diğer tedbirlere dönüştürebilir. Geçmişte hapis mahkûmiyeti bulunmayan kişiler açısından otuz gün ve altındaki hapis cezaları ile suçu işlediği sırada onsekizini tamamlamamış veya altmışbeş yaşını ikmal etmiş faillerin bir yıl ve altındaki mahkûmiyetlerinin seçenek yaptırımlara çevrilmesi kanuni bir zorunluluktur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 50Kaynağı aç
Kesinleşen karara dair tebligata karşın otuz gün zarfında öngörülen tedbirin ifasına girişilmemesi yahut başlanıp da sürdürülmemesi vaziyetinde, infaz hâkimliği kısa süreli hapis cezasının kısmen veya bütünüyle yerine getirilmesine hükmeder. Seçenek yaptırım şeklinde belirlenen veya doğrudan verilen adli para cezasının süresi içinde ödenmemesi halinde ise infaz makamlarınca kamuya yararlı bir işte çalıştırma veya hapse çevirme hükümleri tatbik edilir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 106Kaynağı aç
Denetimli Serbestlik ve Cezaevinde Kalınacak Asgari Süre
Açık infaz kurumunda ya da çocuk eğitimevinde barındırılan iyi hâlli hükümlülerin talebi üzerine, koşullu salıverilme tarihine bir yıl veya daha az bir zaman kalmışsa, kalan sürenin denetimli serbestlik tedbiriyle toplum içinde geçirilmesine infaz hâkimince karar verilebilir. Söz konusu haktan yararlanabilmek adına, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi icap eden vaktin en az onda birinin ve her koşulda asgari beş günün fiilen ceza infaz kurumunda tamamlanması şarttır. Genel yarı oranına tabi suçlarda iki yıl ve altı hapis cezalarının koşullu salıverilme süresi en fazla on iki ay sürdüğünden, gerekli asgari kurum süresi tamamlandıktan sonra kalan kısım denetimli serbestlik sürecine dahil edilebilir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 105/AKaynağı aç
Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kaldığında; maruz kaldıkları ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler ise koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kaldığında denetimli serbestlikten faydalanabilirler. Ancak adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapse çevrilen hükümlüler bu denetimli serbestlik usulünden yararlanamazlar. Ayrıca önceden işlenen suç kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesi halinde ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre infaz edilir; şahsi hürriyeti sınırlayan tutukluluk ve gözaltı gibi haller ise hükmolunan hapis cezasından mahsup edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 63Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 58Kaynağı aç
2 yıl hapis cezası alan bir kişi cezaevinde fiilen ne kadar süre kalır?
Genel suçlarda uygulanan yarı yarıya koşullu salıverilme oranı kapsamında 2 yıllık cezanın koşullu salıverilme süresi 1 yıldır. Açık ceza infaz kurumuna geçiş ve iyi hâl şartlarını taşıyan hükümlünün denetimli serbestlikten faydalanabilmesi için koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ve beş günden az olmamak üzere ceza infaz kurumunda tamamlaması zorunludur; kalan süre denetimli serbestlikle infaz edilebilir.
1 yıl veya daha az süreli cezalarda seçenek yaptırımlara çevirme zorunlu mudur?
Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak şartıyla, otuz gün ve daha az süreli hapis cezaları ile suç tarihinde onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş kişilerin bir yıl veya daha az süreli hapis cezalarının adli para cezası ya da başka bir seçenek yaptırıma çevrilmesi zorunludur. Bu şartları taşımayan kısa süreli hapis cezalarında ise çevirme kararı hâkimin takdirine bağlıdır.
Ödenmeyen adli para cezası nedeniyle hapse girildiğinde denetimli serbestlikten yararlanılabilir mi?
Adli para cezasının ödenmemesi sebebiyle cezası hapse çevrilen hükümlüler, kanunun açık hükmü gereğince denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz usulünden yararlanamazlar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

