18 Ağustos 2026’da değişen 5275 sayılı Kanun m.107/5, 15 yaş doluncaya kadar infaz kurumunda geçirilen bir günün iki gün sayılmasını; kasten öldürme (TCK m.81,82,83), cinsel dokunulmazlığa karşı m.102 ve 103, uyuşturucu imal ve ticareti (m.188) ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma (m.220) dışında düzenlemiştir. Hesap koşullu salıverilmeye ilişkindir; tutukluluk mahsubuyla karıştırılmamalıdır. Önceki suçlarda TCK m.7 kapsamında lehe kanun değerlendirilmeden eski avantajın kalktığı sonucuna varılamaz.
7593 sayılı Kanun, Madde 7Kaynağı aç
Hapis cezasının kurumda geçirilecek bölümü, cezanın müebbet, ağırlaştırılmış müebbet veya süreli olmasına ve suçun 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107. maddesindeki yerine göre belirlenir. Koşullu salıverilme için kurumdaki infaz süresinin iyi hâlli geçirilmesi gerekir. Genel kuralda ağırlaştırılmış müebbet hapiste otuz yıl, müebbet hapiste yirmidört yıl, diğer süreli hapis cezalarında cezanın yarısı esas alınır. Kasten öldürmeden süreli hapis, belirli çocuk mahkûmiyetleri ve örgüt faaliyeti için ayrı ölçüler vardır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 107Kaynağı aç
İyi hâl ve karar usulü
107. maddenin birinci fıkrası, koşullu salıverilmeden yararlanabilmeyi mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli geçirmesine bağlar. Kanundaki yıl veya oran, bu şarttan bağımsız bir tahliye süresi değildir.
Ceza infaz kurumu idaresi gerekçeli bir rapor hazırlar ve bunu infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine verir. İnfaz hâkimi raporu uygun bulursa dosya üzerinden koşullu salıverilmeye karar verir. Uygun bulmazsa gerekçesini gösterir. Karara itiraz edilebilir.
Genel süreler ve kasten öldürme
107. maddenin ikinci fıkrasındaki genel kurala göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz yıl, müebbet hapis cezasında yirmidört yıl, diğer süreli hapis cezalarında cezanın yarısı infaz kurumunda çekildiğinde koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Aynı fıkranın ek hükümleri, sayılan suçlar bakımından bu genel ölçünün istisnasıdır.
Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesine göre bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu temel cezada 107. maddedeki müebbet ölçüsü yirmidört yıldır. Aynı kanunun 81, 82 ve 83. maddelerinden süreli hapis cezasına mahkûmiyette ise koşullu salıverilme, cezanın üçte ikisinin çekilmesine bağlanır. Müebbet mahkûmiyet ile süreli mahkûmiyet aynı hesaba tabi değildir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 81Kaynağı aç
Çocuklar, örgüt faaliyeti ve özel oranlar
Cinsel dokunulmazlığa karşı 102, 103, 104 ve 105. maddelerde düzenlenen suçlardan hapis cezasına mahkûm olan çocuklar hakkında koşullu salıverilme, cezanın üçte ikisinin infaz kurumunda çekilmesine bağlanmıştır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan hapis cezasına mahkûm çocuklar için de aynı üçte iki şartı öngörülmüştür. Bu hükümler çocuk mahkûmiyetine ilişkindir.
Örgüt kurmak veya yönetmek ile örgütün faaliyeti içinde işlenen suçlardan ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan mahkûm çocuklar için koşullu salıverilme oranı üçte ikidir. 2937 sayılı Kanun kapsamındaki suçlardan mahkûmiyette de üçte iki oranı yazılıdır. Örgüt ve terör suçlarındaki çocuk sınırı, 2937 kapsamındaki ifadeye kendiliğinden eklenemez.
Örgüt kurma, yönetme veya örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta ağırlaştırılmış müebbet hapiste otuzaltı yıl, müebbet hapiste otuz yıl, süreli hapiste cezanın üçte ikisi infaz kurumunda çekilir. Üçte ikiden daha yüksek orana tabi suçlarda o suçun kendi oranı uygulanır. Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.
Türk Ceza Kanunu’nun Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar, Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar ile Milli Savunmaya Karşı Suçlar bölümlerindeki bir suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet hapis mahkûmiyetinde koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Sonuç, ağırlaştırılmış müebbet ceza ile sayılan bölümlerdeki suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi şartlarının birlikte bulunmasına bağlıdır.
Birden fazla mahkûmiyette üst süreler
Örgüt faaliyetine ilişkin özel fıkra dışında birden fazla mahkûmiyette, 107. maddenin üçüncü fıkrasındaki süreler uygulanır. Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet birleşmesinde otuzaltı yıl, birden fazla müebbet mahkûmiyetinde otuz yıl esas alınır. Bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapiste en fazla otuzaltı, bir müebbet ile süreli hapiste en fazla otuz, birden fazla süreli hapiste en fazla yirmisekiz yıl infaz kurumunda geçirilir.
Dördüncü fıkradaki birleşmelerde üst süreler farklıdır. Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet birleşmesinde kırk yıl, birden fazla müebbet mahkûmiyetinde otuzdört yıl öngörülür. Bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapiste en fazla kırk, bir müebbet ile süreli hapiste en fazla otuzdört, birden fazla süreli hapiste en fazla otuziki yıl uygulanır. Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.
On beş yaş ve denetim süresi
18 Ağustos 2026 sonrası yeni düzenlemenin genel kuralı bakımından; suç tarihi ve TCK m.7 kapsamında lehe kanun değerlendirmesi saklı olmak üzere: Koşullu salıverilme süresinin hesabında hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.
Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresi, ilgili fıkralara göre infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır. Süreli hapislerde bu süre hakederek tahliye tarihini geçemez.
İnfaz hâkimi, iki yılı geçmemek üzere denetim süresi içinde hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir. Müdürlük, risk ve ihtiyaca göre yükümlülüğü değiştirebilir. Hâkim, hükümlünün kişiliği ve topluma uyumunu dikkate alarak denetim süresinin tedbir veya yükümlülük olmadan geçirilmesine ya da tedbir ve yükümlülüklerin kaldırılmasına karar verebilir.
Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır. Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi veya infaz hâkiminin uyarısına rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.
Karar geri alınırsa sonraki suçun işlendiği tarihten başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla, sonraki işlenen her suç için verilen hapis cezasının iki katı süre kurumda çektirilir. Yükümlülük ihlalinde, ihlal ile hak ederek salıverilme arasındaki süreyi geçmeyecek ayrı bir takdirî süre uygulanır. Aynı hükmün infazı için bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.
Geri alma kararı, hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hâkimliğince dosya üzerinden verilir. Cezaların toplandığı hâllerde veya hüküm bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay tarafından verilmişse 101. maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen infaz hâkimliği görevlidir. Karara itiraz yolu açıktır.
Denetimli serbestlikle infazın şartları
Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan, iyi hâlli olan ve koşullu salıverilmesine bir yıl ya da daha az süre kalan hükümlü talep ederse infaz hâkimi, değerlendirme raporunu dikkate alarak kalan kısmın denetimli serbestlikle infazına karar verebilir. Bu yetki, şartları taşıyan her hükümlü için zorunlu sonuç değildir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 105/AKaynağı aç
Bu usul için ayrıca, beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin ceza infaz kurumunda geçirilmiş olması gerekir. Onda bir şartı, bir yıllık genel sürenin yerine geçen ayrı bir süre değildir.
Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü, koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az kalmışsa ve diğer şartları da taşıyorsa bu usulden yararlanabilir. Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlü de diğer şartlarla yararlanabilir.
Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adlî Tıp Kurumundan alınan raporla ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan raporla belgelendirilir. Bu iki belgelendirme yolu birbirinin alternatifidir.
Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapse çevrilen hükümlüler, 105/A maddesindeki infaz usulünden yararlanamaz.
Denetimli serbestlik müdürlüğü, koşullu salıverilme tarihine kadar kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalıştırma, bir konut veya bölgede denetim ve gözetim, belirlenen yer veya bölgelere gitmeme ve belirlenen programlara katılma yükümlülüklerinden birini veya birkaçını uygulayabilir ve bunları değiştirebilir. Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesindeki kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma ya da kullanma suçundan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programına katılır.
Hükümlünün ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra beş gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurması gerekir. Başvurmamak, yükümlülük ve denetim planına uymamakta ısrar etmek veya kuruma dönmek istemek hâlinde infaz hâkimi, müdürlüğün talebi üzerine koşullu salıverilme tarihine kadar cezanın infazı için açık kuruma gönderilmeye karar verir.
Müracaat süresinin bitiminden itibaren iki gün geçmesine rağmen başvurmayanlar ile iade kararına rağmen iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayanlar hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 292 ve 293. maddeleri uygulanır.
Denetimli serbestlik başladıktan sonra alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa infaz hâkimi, müdürlüğün talebi üzerine hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verebilir. Gönderme kararı zorunlu sonuç olarak düzenlenmemiştir.
31 Temmuz 2023 tarihine bağlı hükümler
31 Temmuz 2023 itibarıyla geçici 9. maddenin beşinci fıkrası uyarınca Covid-19 izninde bulunan hükümlüler, izin bitimini izleyen on beş gün içinde infaz işlemlerinin devam ettiği kurumlara dönmek zorundadır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. Geçici Madde 10Kaynağı aç
Aynı izin kapsamında olup cezalarının denetimli serbestlikle infazına beş yıl ve daha az süre kalan hükümlüler hakkında talep aranmaksızın, koşullu salıverilme tarihine kadar denetimli serbestlikle infaza infaz hâkimi karar verebilir. Beş yıllık süre, 105/A maddesinin genel bir yıllık şartının yerini alan sürekli bir kural değildir.
105/A kapsamında cezası infaz edilip 31 Temmuz 2023 itibarıyla aynı Covid-19 izninde bulunan hükümlüler, koşullu salıverilme tarihine kadar olan süreleri 105/A maddesinin beşinci fıkrasındaki yükümlülüklere tabi olmadan geçirir.
Geçici Madde 10’un altıncı fıkrası, kasten öldürmenin 82. maddesinin birinci fıkrasının (d), (e) ve (f) bentlerini, deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçlarını, 102 ve 103. maddeler ile 104. maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki cinsel suçları, İkinci Kitap Dördüncü Kısım’ın Dördüncü ilâ Yedinci Bölümlerindeki suçları, terör ve örgüt faaliyeti suçlarını istisna tutar.
Bu istisnalar dışında, 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar nedeniyle kapalı kurumdaki hükümlünün toplam cezası on yıldan azsa bir ayını, on yıl ve daha fazlaysa üç ayını kapalı kurumda geçirmesi ve açık kuruma ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalması hâlinde, şartların oluştuğu tarihte açık kuruma ayrılabilir.
Fıkranın ilk cümlesindeki hükümlüler ile 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar nedeniyle açık kurumda bulunan hükümlüler, talepleri hâlinde en az üç ay açık kurumda kalmış olmak şartıyla denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır. Erken yararlanma, fıkrada hariç tutulan suçlara veya 31 Temmuz 2023’ten sonra işlenen suçlara yazılmış genel bir kural değildir.
Geçici Madde 10’un yedinci ve sekizinci fıkraları mülga olarak işaretlenmiştir.
Mahsup, tekerrür ve ceza aralıkları
Türk Ceza Kanunu’nun 63. maddesi, hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş sürelerin hükmolunan hapis cezasından indirilmesini öngörür.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 63Kaynağı aç
58. maddeye göre tekerrür, önceden işlenen suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesi hâlinde uygulanır. Bunun için önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekmez. Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlarda tekerrür hükümleri uygulanmaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 58Kaynağı aç
Beş yıldan fazla hapis cezasına mahkûmiyette infaz tarihinden itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına mahkûmiyette infaz tarihinden itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz. Bu süreler tekerrürün uygulanabilirliğine ilişkindir.
Tekerrür hâlinde hükmedilen ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Mükerrir hakkında ayrıca cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
188. maddeye göre uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı imal, ithal veya ihraç eden kişi yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve iki bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Ülke içinde satma, satışa arz etme, verme, sevk, nakil, depolama, satın alma, kabul etme veya bulundurma fiillerinde hapis cezası on yıldan az olamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 188Kaynağı aç
Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin verildiği veya satıldığı kişi çocuksa, veren veya satan kişi bakımından hapis cezasının alt sınırı on beş yıldır. Bu sınır yalnız veren veya satan kişiye ilişkindir ve infaz oranını göstermez.
191. madde, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Bu suçtan başlatılan soruşturmada Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 191Kaynağı aç
158. maddenin birinci fıkrasındaki nitelikli dolandırıcılık hâllerinde hapis cezası üç yıldan on yıla kadar, adli para cezası ise beş bin güne kadardır. (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis alt sınırı dört yıldır; adli para cezası da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
Hastalık ve gebelikte infazın geri bırakılması
Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır. Hükümlü, iyileşinceye kadar Türk Ceza Kanunu’nun 57. maddesinde belirtilen sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 16Kaynağı aç
Diğer hastalıklarda infaza resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam edilir. Hapis cezasının infazı mahkûmun hayatı için kesin tehlike oluşturuyorsa infaz iyileşinceye kadar geri bırakılır.
Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle kurum koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun infazı, üçüncü fıkradaki usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabilir. Bu imkân zorunlu bir sonuç olarak düzenlenmemiştir.
Geri bırakma, Adlî Tıp Kurumunun düzenlediği veya Bakanlığın belirlediği tam teşekküllü hastane sağlık kurulunun düzenleyip Adlî Tıp Kurumunun onayladığı rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca karara bağlanır.
16. maddenin üçüncü fıkrasında yazılı yükümlülüklere aykırı hareket edilirse geri bırakma kararını veren Cumhuriyet başsavcılığı kararı kaldırır. Kaldırma kararına karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınlar hakkında geri bırakılır. Çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmişse doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur.
Kapalı kuruma girdikten sonra gebe kalanlar arasında koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ve eylem ile tutumları nedeniyle tehlikeli sayılanlar dördüncü fıkra kapsamına girmez. Bu kişilerin cezası, kurumda kendileri için düzenlenen uygun yerlerde infaz edilir.
Sık sorulan sorular
Süreli hapiste koşullu salıverilmenin genel ölçüsü nedir?
Diğer süreli hapis cezalarında genel ölçü, cezanın yarısının infaz kurumunda iyi hâlli çekilmesidir. Suç için üçte iki gibi özel ölçü varsa genel yarı oranı uygulanmaz.
Müebbet hapiste kaç yıl esas alınır?
Genel kuralda müebbet hapiste yirmidört yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapiste otuz yıl esas alınır. Örgüt faaliyeti çerçevesindeki mahkûmiyette bu süreler sırasıyla otuz ve otuzaltı yıldır.
Kasten öldürmede süreli ceza nasıl hesaplanır?
81. maddedeki temel ceza müebbet hapistir. 81, 82 ve 83. maddelerden süreli hapis mahkûmiyetinde ise cezanın üçte ikisinin çekilmesi gerekir.
Denetimli serbestlik herkeste üç yıl önce başlar mı?
Hayır. Açık kurum veya çocuk eğitimevinde bulunmak, iyi hâlli olmak, talep etmek ve koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az süre kalması gerekir. Ayrıca beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri kurumda geçirilmelidir. İki, üç ve beş yıllık süreler ayrı hükümlerdedir.
Denetim sırasında kasıtlı suç işlenirse ne olur?
Hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenirse koşullu salıverilme kararı geri alınır. Sonraki her suç için, hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla hapis cezasının iki katı süre kurumda çektirilir.
Hükümden önce geçen özgürlük sınırlaması mahsup edilir mi?
Evet. Hüküm kesinleşmeden önce şahsi hürriyeti sınırlayan bütün hâller nedeniyle geçirilen süreler hükmolunan hapis cezasından indirilir.
Önceki ceza infaz edilmeden tekerrür uygulanır mı?
Evet. Önceki hüküm kesinleştikten sonra yeni suç işlenmişse tekerrür için önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekmez. On sekiz yaşını doldurmadan işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

