7593 sayılı Kanunun 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren TCK m.31 değişikliği sonrasındaki genel ceza sınırları esas alınmıştır. Ağırlaşan maddi ceza hükümleri önceki fiillere otomatik uygulanamaz; suç tarihine göre TCK m.7 uyarınca eski ve yeni kanun somut olayda karşılaştırılarak lehe olan uygulanır. TCK m.31/4’teki indirim istisnası yalnızca m.81 ve 82 kapsamındaki kasten öldürme ile m.87/2 ve 87/4 kapsamındaki neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama için, maddede sayılan ölçütlerle ve gerekçeyle değerlendirilebilir.
7593 sayılı Kanun, Madde 2Kaynağı aç
Süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 107 nci maddesinde, diğer süreli hapis cezalarının yarısının infaz kurumunda çekilmesine bağlanmıştır. Hükümlünün bu olanaktan yararlanabilmesi, kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesine bağlıdır. Bu genel kurala giren 15 yıl hapis cezasında infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre 7 yıl 6 aydır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 107Kaynağı aç
Suç Türüne Göre Değişen Koşullu Salıverilme Oranları
Kasten öldürme suçlarından (Türk Ceza Kanunu m. 81, 82 ve 83), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (Türk Ceza Kanunu m. 87, fıkra iki, bent d), işkence suçundan (m. 94 ve 95), eziyet suçundan (m. 96) ve cinsel saldırı (m. 102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (m. 104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ile cinsel taciz (m. 105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, 5275 sayılı Kanun'un 107 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. On beş yıllık cezada üçte ikiye karşılık gelen bu eşik 10 yıldır.
Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı süreli hapis cezasına mahkûmiyette, 5275 sayılı Kanun'un 107 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca koşullu salıverilme, cezanın üçte ikisinin infaz kurumunda çekilmesine bağlıdır. Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz. Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlarda üçte iki yerine o suça ait oran uygulanır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan hapis cezasına mahkûm olan çocuklar da cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektiklerinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir.
Denetimli Serbestlik Hükümleri ve Kurumda Kalınacak Asgari Süre
Açık ceza infaz kurumunda ya da çocuk eğitimevinde bulunan iyi hâlli hükümlü, koşullu salıverilmesine kalan süre bir yılı geçmiyorsa kendi talebiyle denetimli serbestlik tedbirine başvurabilir. Kurum idaresinin değerlendirme raporu gözetilerek kararı, infaz işlemlerinin yapıldığı Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi verir. Başvurunun kabulü, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçmesi gereken sürenin onda birinin önceden kurumda geçirilmesini de gerektirir; bu süre beş günden kısa olamaz.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 105/AKaynağı aç
Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü, koşullu salıverilmesine iki yıldan fazla süre kalmamışsa ve maddede aranan diğer şartları da taşıyorsa denetimli serbestlikten yararlanabilir. Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüde bu kalan süre üç yılı aşmamalıdır. Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adli Tıp Kurumundan alınan raporla ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan raporla belgelendirilir. Adli para cezasını ödemediği için cezası hapse çevrilen hükümlü bu yoldan yararlanamaz.
Mahsup, Takdiri İndirim ve Tekerrürün Etkileri
Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hallerde geçirilmiş süreler, Türk Ceza Kanunu'nun 63 üncü maddesi uyarınca hükmolunan hapis cezasından indirilir. Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı hâlinde, Türk Ceza Kanunu'nun 62 nci maddesine göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine müebbet hapis, müebbet hapis cezası yerine yirmi beş yıl hapis cezası verilir; diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir. Mahkeme süreli hapiste bu indirimi uyguladığında 15 yıllık ceza 12 yıl 6 aya kadar inebilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 63Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 62Kaynağı aç
Önceden işlenen bir suçtan dolayı kesinleşen mahkûmiyetin ardından yeni bir suç işlenmesi halinde Türk Ceza Kanunu'nun 58 inci maddesi gereğince tekerrür hükümleri uygulanır ve bunun için önceki cezanın fiilen infaz edilmiş olması şartı aranmaz. Önceki mahkûmiyet beş yıldan fazla süreli hapis ise infazdan itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise infazdan itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen fiillerde tekerrür uygulanmaz. Ayrıca fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlarda tekerrür hükümleri uygulanamaz. Tekerrür halinde ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri tatbik edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 58Kaynağı aç
15 Yıl Ceza Öngörülen Suç Tipleri ve Erteleme Sınırı
15 yıl hapis cezası, Türk Ceza Kanunu'nda ağırlığı yüksek fiiller bakımından kanuni yaptırım olarak düzenlenmiştir. Türk Ceza Kanunu'nun 149 uncu maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen nitelikli yağma suçunun kanundaki nitelikli hallerle işlenmesi halinde fail hakkında on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda Türk Ceza Kanunu'nun 188 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca faile on yıldan az olmamak üzere hapis öngörülürken, suçun mağdurunun çocuk olması durumunda ceza on beş yıldan az olamaz. Vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilen nitelikli cinsel saldırıda ise ceza Türk Ceza Kanunu'nun 102 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca on iki yıldan az olamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 188Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 102Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 149Kaynağı aç
Fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmuş olup da on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 31 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince; suç ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektirdiğinde on dokuz yıldan yirmi yedi yıla, müebbet hapis gerektirdiğinde on beş yıldan on sekiz yıla ceza tayin olunur; diğer süreli hapis cezalarının ise üçte biri indirilir ve bu halde her fiil için verilecek hapis cezası on beş yılı aşamaz. Cezanın ertelenmesini düzenleyen Türk Ceza Kanunu'nun 51 inci maddesi ise yalnızca iki yıl veya daha az süreli hapis cezalarını (suç anında 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişilerde en fazla üç yıl) kapsadığından, 15 yıl hapis cezasının ertelenmesi kanunen mümkün değildir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 31Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 51Kaynağı aç
Hastalık ve Özel Sebeplerle İnfazın Geri Bırakılması
Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı, 5275 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre geri bırakılır. Hükümlü iyileşinceye kadar Türk Ceza Kanunu'nun 57 nci maddesinde belirtilen sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır; bu kurumda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır. Diğer hastalıklarda infaz, resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde sürer. Buna rağmen hapis cezasının infazı mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa infaz iyileşinceye kadar geri bırakılır. Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezasının infazı ise iyileşinceye kadar geri bırakılabilir. Bu geri bırakma kararları, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 16Kaynağı aç
Hamilelik ve doğum durumunda da 5275 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğum yaptığı tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Ancak kapalı infaz kurumuna girdikten sonra gebe kalanlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ile tutumları sebebiyle tehlikeli sayılanlar bu haktan yararlanamaz; bu hükümlülerin cezası infaz kurumlarında ayrılan uygun yerlerde çektirilir.
Koşullu Salıverilme Kararı ve Denetim Dönemi
5275 sayılı Kanun'un 107 nci maddesinin on birinci fıkrası uyarınca koşullu salıverilme kararı, ceza infaz kurumu idaresince tanzim edilen gerekçeli rapor üzerine infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliği tarafından dosya üzerinden incelenerek verilir ve bu karara karşı itiraz yoluna başvurulabilir. Koşullu salıverilen hükümlünün tabi tutulacağı denetim süresi, kurumda geçirilmesi gereken kanuni süre kadardır ve süreli hapislerde hak ederek tahliye tarihini aşamaz.
Denetim süresi içinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi ya da yüklenen yükümlülüklere infaz hâkiminin uyarısına karşın ısrarla uyulmaması, koşullu salıverilme kararının geri alınmasına yol açar. Karar geri alındıktan sonra aynı mahkûmiyetin infazı bakımından bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.
15 yıl hapis cezasında genel kural olarak cezaevinde ne kadar süre kalınır?
Genel kural kapsamındaki süreli hapiste oran cezanın yarısıdır; 15 yıl için infaz kurumunda geçirilecek süre 7 yıl 6 aydır. Denetimli serbestlik, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan, iyi hâlli ve koşullu salıverilmesine en çok bir yıl kalmış hükümlünün talebi üzerine infaz hâkiminin kararıyla işletilebilir. Ayrıca koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, beş günden az olmayacak şekilde kurumda geçirilmiş olmalıdır.
Kasten öldürme suçundan verilen 15 yıl hapis cezasının infazı nasıl hesaplanır?
Kasten öldürme suçları 5275 sayılı Kanun'un 107 nci maddesi gereğince 2/3 infaz oranına tabidir ve 15 yıl hapis cezasına çarptırılan bir hükümlünün koşullu salıverilmeden istifade edebilmesi için 10 yıl infaz kurumunda bulunması gerekir.
Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için cezaevinde asgari bir süre geçirmek zorunlu mudur?
Evet, 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesi uyarınca denetimli serbestlik tedbirinden faydalanabilmek için hükümlünün beş günden az olmamak kaydıyla, koşullu salıverilmesine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini (1/10) ceza infaz kurumunda tamamlaması zorunludur.
15 yıllık hapis cezasının ertelenmesi hukuken mümkün müdür?
Türk Ceza Kanunu'nun 51 inci maddesindeki süre sınırı, hapis cezasının ertelenmesi bakımından iki yıldır. Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde üst sınır üç yıldır. On beş yıl hapis cezası bu süre sınırının dışında kaldığından anılan madde kapsamındaki erteleme süresine girmez.
Ağır hastalık veya gebelik halinde 15 yıllık cezanın infazı ertelenebilir mi?
Ağır hastalık veya engellilikte infaz, hükümlü ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremiyor ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendiriliyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılabilir. İnfaz mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılır. Bu hastalık kararları, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir. Gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadın hakkında infaz geri bırakılır. Çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmişse doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

