2 Yıl Hapis Cezasında İnfaz Hesabı ve Belirleyici Kriterler
2 yıl hapis cezasının infazında hükümlünün cezaevinde geçireceği süre tek bir standart hesaba dayanmaz. Hapis cezasının infaz aşamasına geçebilmesi için mahkeme tarafından verilen mahkûmiyet hükmünün kesinleşmiş olması zorunludur. Kesinleşen cezanın fiilen ne kadarının cezaevinde ne kadarının dışarıda denetim altında infaz edileceği ise işlenen suçun türüne, suç tarihine, tabi olunan infaz oranına, hükümlünün iyi hâl değerlendirmesine ve denetimli serbestlik şartlarına göre değişiklik gösterir.
Mahkeme Aşamasındaki Seçenek Yaptırımlar ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Yargılama safhasında mahkeme, koşulları varsa cezanın infaz şeklini baştan değiştiren kararlar verebilir. Cezanın adli para cezasına çevrilmesi, ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) yönünde hüküm kurulması durumunda yatar hesabı değişir ve cezaevine giriş gerekmeyebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu 2 yıl ve altındaki hapis cezalarında gündeme gelebilmekte; belirlenen denetim süresince kasıtlı suç işlenmediği ve yükümlülüklere uyulduğu takdirde hükmün hukuki sonuç doğurmamasını sağlamaktadır.
Koşullu Salıverilme Oranlarına Göre Cezaevinde Kalış Süreleri
Hapis cezasının infazında temel ölçütlerden biri olan koşullu salıverilme oranı, adi suçlarda yaygın biçimde 1/2 olarak uygulanırken kanuni düzenlemelere ve suç grubuna göre 2/3 veya 3/4 oranında da belirlenebilmektedir. 2 yıl hapis cezası toplam 24 aylık bir süreyi kapsar. Cezanın 1/2 infaz rejimine tabi olduğu durumlarda koşullu salıverilme eşiği 12 ay olarak hesaplanır ve hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanma koşullarını sağlaması halinde kalan sürenin dışarıda tamamlanması mümkün hale gelir.
İnfaz rejiminin 2/3 olarak uygulandığı suçlarda 24 aylık sürenin 16 ayı, infaz oranının 3/4 olduğu hallerde ise 18 ayı koşullu salıverilme eşiğini oluşturur. Denetimli serbestlik genel olarak infaz sürecinin son bölümünde devreye girdiğinden, infaz oranının yükseldiği bu dosyalarda denetimli serbestlik hükümleri uygulansa dahi cezaevinde asgari bir fiili kalış süresi ortaya çıkabilmektedir.
Denetimli Serbestlik Şartları ve Yükümlülüklerin İhlali
Denetimli serbestlikten yararlanarak tahliye olmak kanunen kendiliğinden işleyen otomatik bir hak değildir. Bu imkândan faydalanabilmek için hükümlünün kurum kurallarına uyması, disiplin cezasının bulunmaması, iyi hâlli kabul edilmesi ve ceza infaz sistemi içinde açık ceza infaz kurumuna ayrılma kriterlerini taşıması gerekir.
Denetimli serbestlik sürecine ayrılan hükümlüye belirli aralıklarla imza atma, eğitim ve iyileştirme programlarına katılma, belirli yerlere gitmeme veya ikamet değişikliğini bildirme gibi yükümlülükler yüklenebilir. 5275 sayılı Kanun uyarınca bu denetim sürecinde yükümlülüklerin ihlal edilmesi durumunda hükümlü yeniden kapalı kuruma alınabilir ve cezasının kalan kısmını cezaevinde tamamlamak zorunda kalabilir.
Kesinleşen hapis cezalarında çağrı kâğıdı ile teslim süreci işletilmektedir. Açık ceza infaz kurumuna ayrılma koşullarını sağlayan, iyi hâl değerlendirmesi olumlu sonuçlanan ve kanuni denetimli serbestlik şartlarını taşıyan hükümlüler bakımından süreç, cezaevinde kısa süreli fiili kalış ile tamamlanabilmektedir.
Suç Türü ve Tekerrür Hükümlerinin İnfaz Rejimine Etkisi
Suçun türü infaz koşullarının belirlenmesinde temel farklılıklar yaratır. Örneğin uyuşturucu suçları ele alındığında, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme ya da bulundurma eylemi ile imal veya ticaret suçu aynı infaz sonucunu doğurmaz. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu; infaz oranları, denetimli serbestlik ve açık kuruma ayrılma kuralları bakımından daha sıkı değerlendirilen suçlar arasında yer alır.
5275 sayılı Kanun uyarınca cezanın infazında tekerrür hükümleri uygulandığında mükerrirlere özgü infaz rejimi devreye girer. Tekerrür durumunda koşullu salıverilme oranı yükselir, ikinci defa tekerrür hâlinde ise koşullu salıverilme imkânı ortadan kalkabilir. Bu doğrultuda, ilk kez suç işleyen bir kişi ile hakkında mükerrirlik hükümleri uygulanan bir hükümlünün 2 yıllık cezalarında infaz hesabı aynı şekilde yapılmaz.
2 Yıl 1 Ay ve 2 Yıl 4 Ay Hapis Cezalarında İnfaz Eşikleri
Ceza süresine eklenen aylık farklar koşullu salıverilme eşiklerini belirgin şekilde etkiler. Toplam 25 ay olan 2 yıl 1 aylık hapis cezasında koşullu salıverilme süresi 1/2 infaz rejiminde 12 ay 15 gün, 2/3 infaz rejiminde yaklaşık 16 ay 20 gün, 3/4 rejiminde ise yaklaşık 18 ay 22 gün olarak hesaplanır. Toplam 28 ay süreli 2 yıl 4 aylık hapis cezasında ise koşullu salıverilme eşiği 1/2 oranında 14 ay, 2/3 oranında yaklaşık 18 ay 20 gün, 3/4 oranında ise 21 ay olmaktadır.
2 yıl ceza alan kişi cezaevine girmek zorunda mıdır?
Hüküm kesinleşmeden infaz aşaması başlamaz; mahkemece adli para cezasına çevirme, erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmişse cezaevine giriş gerekmeyebilir. İnfaz aşamasına geçildiğinde ise açık cezaevine geçiş ve denetimli serbestlik şartlarını taşıyan iyi hâlli hükümlüler açısından kısa süreli bir fiili cezaevi kalışı söz konusu olabilir.
Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için hangi temel koşullar aranır?
Denetimli serbestlik otomatik tanınan bir hak değildir; hükümlünün disiplin cezasının bulunmaması, iyi hâlli olduğunun belirlenmesi ve mevzuattaki açık ceza infaz kurumuna ayrılma kriterlerini taşıması şarttır.
2 yıl hapis cezasında suçun mükerrer işlenmesi infazı nasıl etkiler?
5275 sayılı Kanun gereğince tekerrür hükümlerine tabi olan hükümlülerde koşullu salıverilme oranı yükselir ve yatar süresi artar; eylemin ikinci defa tekerrür oluşturması halinde ise koşullu salıverilme imkânı ortadan kalkabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy