Yüz Kızartıcı ve Utanç Verici Hareketlerin Disiplin Hukukundaki Yeri
Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında düzenlenmiştir.
Disiplin mevzuatında yüz kızartıcı suç kavramı yerine yüz kızartıcı hareketler ifadesi tercih edilmiştir. Bu kavram suç tanımından daha geniş olduğundan, ceza hukuku anlamında suç teşkil etmeyen fiiller de disiplin hukuku yönünden bu kapsamda değerlendirilebilir.
Kanuni Belirlilik ve Disiplin Hukukunda Tipiklik Şartı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile genel kolluk disiplin hükümlerini düzenleyen 7068 sayılı Kanun'da hangi fiillerin veya suçların yüz kızartıcı nitelikte olduğu liste halinde sayılmamıştır.
Disiplin cezalarında tipiklik şartı geçerlidir. İsnat edilen eylemin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendindeki suç tanımına uymaması ve bu bentte sayılan fiil ve haller arasında yer almaması durumunda anılan maddeye dayanılarak devlet memurluğundan çıkarma cezası tesis edilemez.
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrası ile 657 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca memurların görevlerinin sona erdirilmesine ilişkin durumların bizzat kanunla düzenlenmesi memur güvencesidir. Kanun metninde yer verilen 'gibi yüz kızartıcı suçlar' ibaresindeki 'gibi' sözcüğü, kanunda sayılan suçları ifade etmekte olup bu ifadenin benzer suçları kapsayacak şekilde genişletilmesi memur güvencesine aykırılık oluşturur.
Disiplin Soruşturması ve Ceza Yargılamasının Birlikte Yürütülmesi
Yüz kızartıcı hareketlerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi durumunda, idari tahkikat yürütülüp disiplin cezası verilmesinin yanında savcılık ve ceza mahkemesi nezdinde adli tahkikat aşaması da işletilir.
İsnat edilen zimmet fiilinin dava dosyasındaki bilgi ve belgelere göre sübut bulmadığı ve delil yetersizliği sebebiyle mahkumiyetin bozulduğu hallerde, fiil sabit görülmediğinden 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesi uyarınca tesis edilen memurluktan çıkarma cezası hukuka uygun bulunmayarak iptal edilmektedir.
Yargı Kararlarına Konu Olan Eylemlerin Değerlendirilmesi
Kamu görevlisinin görevi sebebiyle kişilerden ödeme gücünün üzerinde borç para alması ve taahhüt ettiği tarihte geri ödememesi şeklindeki eylemler, 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesinde yer alan memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareket kapsamında değerlendirilmemiştir.
Buna karşılık kamu görevlisinin internet platformunda tanıştığı kişilerle görüntülü cinsel içerikli görüşmeler yapması ve bu sırada resmi üniformasını göstermesi şeklindeki fiilleri, mesleki ve etik kurallara aykırı gayriahlaki hareket olarak kabul edilmiş ve 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesi kapsamında yüz kızartıcı ve utanç verici hareket sayılmıştır.
Yöneticilik görevinde bulunan kişinin denetim görevini yerine getirmemesi fiili, ihaleye fesat karıştırmaktan dolayı hakkında bir mahkumiyet hükmü bulunmadıkça yüz kızartıcı ve utanç verici hareket kapsamında değerlendirilemez. Bu fiil sübut bulduğu takdirde şartlarına göre başka bir disiplin suçu kapsamında ele alınabilir.
Yüz kızartıcı suçlar mevzuatta tek tek sayılmış mıdır?
657 sayılı Kanun ve 7068 sayılı Kanun'da yüz kızartıcı suçlar liste halinde sayılmamıştır; kanun koyucu yüz kızartıcı suç yerine yüz kızartıcı hareketler ifadesine yer vererek suç teşkil etmeyen eylemleri de disiplin hukuku kapsamına almıştır.
Borç alıp ödememek yüz kızartıcı hareket sayılır mı?
Kamu görevlisinin görevi sebebiyle kişilerden ödeme gücünün üzerinde borç para alması ve taahhüt ettiği tarihte ödememesi fiili, 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesi kapsamındaki yüz kızartıcı ve utanç verici hareket olarak değerlendirilmemiştir.
Ceza davasında beraat etmek disiplin cezasını ortadan kaldırır mı?
Bir fiilin suç teşkil etmemesi veya adli yargıda beraatle sonuçlanması disiplin suçu oluşmasına kendiliğinden engel teşkil etmez; ancak isnat edilen fiilin sübut bulmadığı durumlarda 657 sayılı Kanun m. 125/E-(g) uyarınca verilen memurluktan çıkarma cezası iptal edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy