Doping Kavramı ve Uluslararası Düzenlemeler
Doping kullanımı, sportif performansı artırmak gayesiyle yasaklanmış maddelerin anormal miktarlarda tüketilmesi veya vücuda normal dışı yollarla alınması olarak tanımlanmaktadır. Bu tür maddelerin ve yöntemlerin kullanımı, sportif dürüstlüğü ve sporcu sağlığını korumaya yönelik kural ve denetim mekanizmalarının temel uygulama alanını oluşturur.
Uluslararası düzeyde dopingle mücadele kuralları Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) tarafından hazırlanmaktadır. Söz konusu kuralları yıllık periyotlarla güncelleyen bu kuruluş, dopingle mücadele kurallarının tüm ülkelerde yeknesak biçimde tatbik edilmesini temin etmektedir.
Dopingle Mücadele Kural İhlali Sayılan Haller
Dünya Dopingle Mücadele Kodu ve Türkiye Dopingle Mücadele Talimatı'nın 2. maddesi kapsamında, dopingle mücadele kural ihlalleri ayrıntılı olarak sıralanmıştır. Bu düzenlemelerde yer alan eylemlerden en az birinin gerçekleşmesi halinde kural ihlali oluşmaktadır. İhlal teşkil eden haller; sporcunun örneğinde yasaklı bir maddenin tespit edilmesi, yasaklı bir madde veya yöntemin kullanılması yahut kullanmaya teşebbüs edilmesi, bildirim yapılmasının ardından örnek vermekten imtina edilmesi, bulunabilirlik bildirimlerinin yapılmaması ve doping kontrollerinin kaçırılmasıdır.
Aynı düzenlemeler doğrultusunda; doping kontrolünün herhangi bir aşamasının bozulması, yasaklı bir madde veya yöntemin bulundurulması, bunların yasadışı ticaretinin yapılması, sporcuya tatbik edilmesi veya tatbikine teşebbüs edilmesi, ihlallere suç ortaklığı yapılması ve ceza almış sporcu destek personeliyle yasak işbirliğine girişilmesi de müstakil birer kural ihlali teşkil eder.
Türkiye Dopingle Mücadele Komisyonunun Görev ve Yetkileri
Türkiye'de dopingle mücadeleyi kurumsal bir yapıya kavuşturmak ve bu alandaki işbirliği ilkelerini hayata geçirmek üzere Türkiye Dopingle Mücadele Komisyonu tesis edilmiştir. 24 Mayıs 2011 tarihinde Spor Genel Müdürlüğü ile imzalanan protokol çerçevesinde kurulan ve Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi bünyesinde faaliyet gösteren bu organ, Dünya Dopingle Mücadele Koduna uygun biçimde Türkiye Dopingle Mücadele Talimatı'nı hazırlamıştır. Talimat kapsamındaki kişi ve kuruluşların denetimi söz konusu Komisyonun görev ve yetki alanındadır.
Doping Denetimine Tabi Kişilerin Hukuki Kapsamı
Türkiye Dopingle Mücadele Talimatı'nın 1. maddesinin 3. fıkrası uyarınca denetime tabi tutulan kişiler geniş bir çerçevede belirlenmiştir. Bu kapsamda, reşit olmayanlar da dahil olmak üzere, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup olmadığına veya Türkiye'de ikamet edip etmediğine bakılmaksızın; ulusal federasyonların üyesi ya da lisans sahibi olan sporcular, sporcu destek personeli ve ilgili federasyonun bünyesindeki kulüp, takım, dernek veya ligler denetime tabidir.
Bunun yanı sıra, herhangi bir ulusal federasyon ya da bağlı kuruluşları tarafından nerede olursa olsun düzenlenen veya yetkilendirilen turnuva ve müsabakalara katılanlar, akreditasyon, lisans veya sözleşme gereğince federasyonun yetki alanına girenler ile federasyona bağlı olmasa dahi sportif etkinliklere katılan ya da resmi olanakları kullanan tüm sporcu ve destek personeli denetim kapsamındadır. Ayrıca ulusal veya uluslararası turnuvalara katılım hakkı talep eden tüm sporcular da bu yükümlülüğün muhatabıdır.
Doping kural ihlali sayılan temel eylemler nelerdir?
Dünya Dopingle Mücadele Kodu ve Türkiye Dopingle Mücadele Talimatı uyarınca yasaklı madde tespiti, kullanımı veya teşebbüsü, örnek vermeyi reddetme, kontrolü bozma, yasaklı madde bulundurma, ticaret, tatbik etme, suç ortaklığı ve yasaklı personelle işbirliği ihlal sayılır.
Uluslararası dopingle mücadele kurallarını kim belirler?
Uluslararası dopingle mücadele kuralları Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) tarafından hazırlanmakta, her yıl güncellenmekte ve tüm ülkelerde yeknesak şekilde uygulanması sağlanmaktadır.
Doping denetimi kimlere uygulanabilir?
Türkiye Dopingle Mücadele Talimatı m. 1 f. 3 uyarınca vatandaşlık veya ikamet şartı aranmaksızın ve reşit olmayanlar dahil; ulusal federasyon üyeleri, lisanslı sporcular, destek personeli, müsabakalara katılanlar ve turnuva hakkı talep edenler denetime tabidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy