Yurt Dışı Diploma Denkliği İçin İdare Mahkemesinde İptal Davası

by Avukat Erdal Ersoy
Yurt Dışı Diploma Denkliği İçin İdare Mahkemesinde İptal Davası

Yurt dışından alınan bir diplomaya denklik tanınıp tanınmayacağını belirleme görevi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin (p) bendi uyarınca Yükseköğretim Kuruluna aittir. Kurulun tanımladığı çerçevede denklik, Kurulca tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye'deki diplomalara eşdeğerliğinin tespitini ifade eder. Kurul bu tespit yerine ret, kısmi denklik veya program dışı değerlendirme kararı verirse, ilgili kişi bu karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilir.

Danıştay 8. Daire, E. 2021/4226, K. 2023/1241Kaynağı aç
Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/4226 E.  ,  2023/1241 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/4226 Karar No : 2023/1241 DAVACI : … VEKİLİ : Av. … DAVALI : … Başkanlığı VEKİLİ : Av. … DAVANIN KONUSU : 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI: Davacı tarafından; 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu Yönetmeliğin 1. ve 2. maddesinin Anayasa'ya, yasalara, hukuka, hakkaniyete, eşitliğe aykırı olması sebebiyle iptali gerektiği, dava konusu değişikliğin davalı idarenin yetki ve görev alanı dışında kaldığı; sınav şartı getiren ve diploma denklik işlemlerinin doğrudan reddedileceğine yönelik hüküm içeren dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesinin, ölçülülük, hukuki güvenlik, istikrar ilkelerine aykırı olduğu ve eğitim-öğretim, çalışma haklarını ihlal ettiği, somut duruma göre değerlendirilmesi gereken denklik başvurularının külli bir halde reddedilmesinin eşitliğe ve hakkaniyete aykırı olduğu; daha önce uzaktan eğitim şartını kabul eden idarenin, uzaktan eğitim neticesinde alınan diplomalara denklik işlemi yapılmayacağına yönelik dava konusu Yönetmeliğin 2. maddesinin pandemi dönemi ve değişen dünya düzeninde karşılığı bulunmadığı gibi Anayasal bir hak olan eğitim ve öğretim hakkına müdahale teşkil ettiği, yalnızca ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerin ayrı tutulmasının da eşitliğe ve hakkaniyete aykırı olduğu iddia edilmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; usule ilişkin olarak, denklik başvurusu bulunmayan davacı tarafından açılan davanın menfaat yokluğundan reddi gerektiği, dava konusu değişikliğe karşı yasal süre içerisinde dava açılmadığı; esasa ilişkin olarak, öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar ile yapılan denklik başvurularının reddedileceğine ilişkin ilk düzenlemenin 20/02/2016 tarihli Yönetmelik'te yer aldığı, davacının üniversiteye kayıt yaptırdığı 2017 yılında da aynı uygulamanın devam ettiği, eğitimini Türkiye’de tamamlamayı tercih eden kişiler merkezi yerleştirme sınavına girerek belli bir başarıyı sağlamak zorunda kalırken, öğrenim dili Türkçe olan yurt dışındaki bir programdan eğitim almayı tercih eden kişilerden aynı koşulun talep edilmesinin hakkaniyet gereği olduğu, söz konusu değişikliğin Ülkemizde başarı sıralaması şartına tabi olan ve uzaktan eğitimi bulunmayan alanlarda, Ülkemizde eğitimlerini tamamlayan öğrenciler ile yurt dışında tamamlayan öğrenciler arasında eşitliği sağlamaya yönelik olduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : Dava, Makedonya'da bulunan Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan davacı tarafından 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa'nın 131. maddesinde; ''Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur. Kurulun teşkilatı, görev, yetki, sorumluluğu ve çalışma esasları kanunla düzenlenir.'' hükmü yer almıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7/p maddesinde de; yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek görevinin yükseköğretim kuruluna ait olduğu hususu yer almıştır. 20/02/2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Denklik başvurusunun incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 5-ç bendinde; ''Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir.'' hükmü yer almış, anılan Yönetmeliği yürürlükten kaldıran 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin; "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6-ç bendinde, "Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olarak belirlendiği programlar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvuruları reddedilir." hükmü yer almıştır. Dava konusu edilen 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “ç) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz.” Bakılan davada, 2017 yılında üniversiteye kayıt yaptıran davacının öğrenim dili Türkçe olan programa dahil olduğu, kayıt tarihi itibarıyla, bu kapsamdaki diplomaların denklik başvurusunun reddedileceğine dair düzenlemenin var olduğu, yurt içi eğitimin ise, merkezi yerleştirme sınavında belli bir başarı sağlanması ile başladığı hususları dikkate alındığında yurt içinde eğitim alacak öğrenciler ile yurt dışında öğrenim dili Türkçe olan bir programdan eğitim alan kişinin de aynı koşullara tabi olması hakkaniyet gereği olduğundan öğrenciler arasında eşitliğin sağlanması bakımından dava konusu değişikliğin mevzuatın öngördüğü amaca uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Kaldı ki dava konusu değişiklikle eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilerin eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları halinde denklik işlemi yapılacağı yönünde bir imkan da getirilmiştir. Dava konusu Yönetmeliğin 2. maddesi ile Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 3. fıkrasında yapılan değişikliğe gelince; 14/04/2020 tarihli ve 31099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 2. maddesi ile aynı Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi yürürlükten kaldırılmış ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir: “(3) Tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomalar hariç olmak üzere, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.” Dava konusu edilen 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile aynı Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “(3) Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz. Bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.” Dolayısıyla, söz konusu düzenlenmenin, uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalardan doğrudan denklik verilmeyecek alanların Ülkemizde başarı sıralamasına tabi tutulmuş alanlar olduğu hususuna yer verilmek suretiyle, Ülkemizde başarı sıralaması şartına tabi olan ve uzaktan eğitimi bulunmayan alanlarda, Ülke içinde eğitimini tamamlayan öğrenciler ile yurt dışında eğitimini tamamlayan öğrenciler arasındaki eşitliğin sağlanmasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, dava konusu düzenlemelerde akademik hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi; “Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz.” şeklinde; 2. maddesi ile aynı Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrası; “Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz. Bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.” şeklinde değiştirilmiş; 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer." hükmüne; 4. maddesinde ise, "Bu Yönetmelik hükümlerini Yükseköğretim Kurulu Başkanı yürütür." hükmüne yer verilmiştir. Davacı tarafından dava dilekçesinin konu ve sonuç bölümlerinde, 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in iptali istemine yer verilmiş ise de; dava dilekçesinin içeriğinde hukuka aykırılık iddialarının 4 maddeden ibaret olan Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerine ilişkin olması karşısında; anılan Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerine hasren hukuki denetim yapılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Başkan Yüksel Öztürk'ün; davacının Makedonya'da bulunan Uluslararası Vizyon Üniversitesi'nde henüz öğrenci iken bakılmakta olan davayı açtığı, öğrenci statüsünde olan, bir başka ifade ile denklik başvurusunda bulunabilmek için gereken mezun olarak diploma almış olma şartını taşımayan davacıya dava konusu Yönetmelik hükümlerinin uygulanma imkanı bulunmadığından ve bu aşamada davacının hak ve menfaati doğrudan etkilenmediğinden davacı ile dava konusu işlem arasında güncel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisi kurulamadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği yönündeki ayrışık oyuna karşılık, davacının dava açma ehliyetinin bulunduğuna oyçokluğu ile karar verilerek ve süre aşımı itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Yükseköğretim Üst Kuruluşları" başlığı altında düzenlenen 131. maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu "yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini … sağlamak maksadı ile" kurulmuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7/p maddesi ile "yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek" görevi Yükseköğretim Kurulu'na verilmiştir. 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Denklik Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, Yönetmeliğin amacının yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek olduğu; "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, Yönetmeliğin, 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi ile 23/02/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan 11/04/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/02/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan 16/01/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak hazırlandığı; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (d) bendinde, "Denklik" kavramının, Yükseköğretim Kurulu'nca tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini ifade ettiği hükme bağlanmıştır. 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi yönünden yapılan inceleme: İptali istenen düzenleme ile Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi; “Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz.” şeklinde düzenlenmiştir. Mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesinden, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinde, adayların bilgi ve yetenek düzeylerine göre sıralanmasını sağlamak için yapılan bir sıralama sınavı sonuçlarında, puanlar arasında yığılmanın ciddi oranda arttığı, bu nedenle bazı programların yerleştirme işlemlerinde imkân ve fırsat eşitliğinin sağlanması amacıyla başarı sıralaması şartı getirilmiştir. Ülkemizde yükseköğretime giriş sınavında bazı programlar için başarı sıralaması şartı getirilmesi hususundaki süreç incelendiğinde; 30/01/2015 tarihinde duyurusu yapılan ve 2015 ÖSYS'de "Tıp" programlarına başarı sırası en düşük kırk bin (40.000.), "Hukuk" programlarına başarı sırası en düşük yüz elli bininci (150.000.) sıradaki adayların yerleştirilme işlemine alınarak kontenjan dahilinde yerleştirilmesine ve bu sınırlamanın anılan programlara yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında alınan eğitimi tanıma ve yatay geçişte de uygulanmasına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı işlemi ile "başarı sırası" uygulaması başlamıştır. Bu işlemlere karşı açılan davada Dairemizin 28/09/2016 tarihli ve E:2015/9555, K:2016/7317 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, bu kararın temyiz istemi de İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 19/06/2017 tarihli ve E:2017/335, K:2017/2621 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Hukuk fakültelerinde başarı sıralaması şartının, 2020 ve 2021 yıllarında da 125.000 olarak uygulandığı; tesis edilen işleme karşı açılan davanın Dairemizin 19/10/2022 tarihli ve E: 2022/5119, K:2022/5737 sayılı kararıyla reddedildiği; bu uygulamaya 2017 yılında Mühendislik, Mimarlık, Öğretmenlik bölümlerinin eklendiği, 2019 yılında ise Hukuk Fakülteleri başarı sırası şartı 125.000 olarak yenilenirken, Eczacılık ve Diş Hekimliği programlarının da eklendiği; diğer yandan, adı geçen programlar için belirlenen "başarı sırası" şartının, bilahare yatay geçişte ve çift anadal yapmak isteyenlere de getirilmiş olduğu görülmektedir. Dava konusu düzenlemenin yarışma sınavı sonucu yerleşen ve belli bir kalitenin üzerinde eğitim gören mezunlar verilmesini amaçlayan başarı sıralaması uygulaması nedeniyle getirildiği anlaşılmış olup, subjektif unsurlar içermediği, Anayasa'da yer bulan eşitlik ilkesine ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. 09/04/2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddenin 3. fıkrasında yapılan değişikliğin incelenmesi: İptali istenen düzenleme ile Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 3. fıkrası, “Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz. Bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.” şeklinde düzenlenmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmenin Yükseköğretim Kurulu'nun görevleri arasında sayıldığı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin “Yükseköğretim Belgelerinin Tanınması” başlıklı VI. Bölümü'nün 1. maddesi uyarınca sözleşmeye taraf olanların tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerinin tanınacağı belirtilmiştir. Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek amacıyla, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hazırlanmıştır. Yurt dışından uzaktan eğitim yoluyla mezun olanlara yönelik denklik işlemlerinin yapılabilmesi için yurt içinde de bu bölümler yönünden uzaktan eğitim programının bulunması gerekmektedir. Yönetmelik hükmünde sayılan başarı sıralaması ile girilen bölümler incelendiğinde, bu bölümlere ait Ülkemizde uzaktan eğitim programının bulunmadığı, üniversite sınavı ile böyle bir programa yerleştirme işleminin yapılmadığı ve uzaktan eğitim yoluyla mezun vermedikleri açıktır. Bu itibarla yönetmelik hükmünün bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Ayrıca bu programların dışındaki bölümler yönünden dünya sıralamasında ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversite mezunlarının uzaktan eğitim yoluyla alınan diplomalarına belli bir kalitenin üzerinde eğitim aldıklarının kabulü ile SYBS uygulamasında mevzuata aykırı bir yön bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/03/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 7Kaynağı aç
Madde 7 – (Değişik: 17/8/1983 – 2880/3 md.) Yükseköğretim Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim – öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, c) Üniversite çalışmalarının en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi, gece öğretimi, ikili öğretim gibi tedbirler almak, d) Devlet kalkınma planlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesi içinde; (1) (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/135 md.) (2) Bir üniversite içinde fakülte, enstitü ve yüksekokul açılmasına, birleştirilmesi veya kapatılması ile ilgili olarak doğrudan veya üniversitelerden gelecek önerilere dayalı kararlar almak ve gereği için Milli Eğitim Bakanlığına sunmak, Yükseköğretim kurumları içinde bölüm, anabilim ve anasanat dalları ile uygulama ve araştırma merkezi açılması, birleştirilmesi veya kapatılması; konservatuvar, meslek yüksekokulu veya destek, hazırlık okul veya birimleri kurulması ile ilgili olarak doğrudan veya üniversitelerden gelecek öneriler üzerine karar vermek, Eğitim – öğretimin aksaması sonucunu doğuracak olaylar dolayısıyla öğrenime ara verilmesine veya tekrar başlatılmasına ilişkin olarak üniversitelerden gelecek önerilere göre veya doğrudan karar verip uygulatmak, (3) (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/135 md.) (4) (Ek: 18/6/2017-7033/13 md.) Yükseköğretim kurumlarının ihtisaslaşmasına yönelik çalışmalar yapmak ve bu konuda karar vermek. e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek, f) Üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim – öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç, gereç ve benzeri imkanlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek,[7] g) Her yıl üniversitelerin verecekleri faaliyet raporlarını inceleyerek değerlendirmek; üstün başarı gösterenlerle, yeterli görülmeyenleri tespit etmek ve gerekli önlemleri almak, h) Üniversitelerin her eğitim – öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek, ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, j) Her eğitim – öğretim programında öğrencilerden alınacak harca ait ilgili yükseköğretim kurumlarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak, k) Yükseköğretim üst kuruluşları ile üniversitelerce hazırlanan bütçeleri tetkik ve onayladıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığına sunmak, l) Rektörlerin disiplin işlemlerini kovuşturmak ve karara bağlamak, öğretim elemanlarından bu Kanunda öngörülen görevleri yerine getirmekte yetersizliği görülenler ile bu Kanunla belirlenen yükseköğretimin amaç, ana ilkeleri ve öngördüğü düzene aykırı harekette bulunanları rektörün önerisi üzerine veya doğrudan, normal usulüne göre, yükseköğretim kurumları ile ilişkilerini kesmek (…)[8], m) Çeşitli bilim ve sanat alanlarında bilimsel milli komiteler ve çalışma grupları kurmak, n) Gerektiğinde yeni kurulan veya gelişmekte olan üniversitelere gelişmiş üniversitelerin eğitim – öğretim ve eleman yetiştirme alanlarında yapacağı katkıyı gerçekleştirmek için gelişmiş üniversiteleri görevlendirmek ve bu konudaki uygulama esaslarını tespit etmek, o) Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumlarının bu Kanun hükümlerine göre açılması hususundaki görüş ve önerilerini Milli Eğitim Bakanlığına sunmak, bu kurumlara ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve bunları gözetmek, denetlemek, p) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek, r) Bu Kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır. Yükseköğretim Denetleme Kurulu:

Dava açma süresi

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasına göre özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca bu süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Denklik işlemine özgü ayrı bir süre düzenlemesi bu çerçevede doğrulanamadığından, her olayda özel kanunda farklı bir süre bulunup bulunmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği; Tarihi izleyen günden başlar. 3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar. 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz. Sürelerle ilgili genel esaslar

İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlemi, uygulanan işlemi veya her ikisini birden dava konusu edebilir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, ona dayalı uygulama işleminin iptaline engel oluşturmaz. Bireysel bir denklik ret kararının bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilemeyeceği somut olayın özelliğine bağlıdır.

Görevli ve yetkili mahkeme

2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası, görev hükümleri saklı kalmak ve kanunda yetkili mahkeme gösterilmemiş olmak kaydıyla yetkili idare mahkemesini, dava konusu idari işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olarak belirler. Aynı maddenin ikinci fıkrasındaki birinci cümle uyarınca bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir; aynı fıkranın ikinci cümlesi ise 10/6/1994 tarihli ve 4001 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle mülga edilmiştir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 32Kaynağı aç
Madde 32 – 1. Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. 2. Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir. (Mülga ikinci cümle: 10/6/1994-4001/15 md.) (…) Kamu görevlileri ile ilgili davalarda yetki:

Tanıma ile denklik arasındaki fark

Danıştay Sekizinci Dairesinin E. 1997/5117, K. 1999/5346 sayılı kararında azlık oyu, tanıma ve denklik kavramlarının birbirinden farklı olduğunu; YÖK tarafından tanınan bir yabancı üniversiteden verilen diplomaya doğrudan denklik belgesi verilmesi gerektiği sonucuna varılamayacağını vurgulamıştır. Bu değerlendirme azlık oyuna ait olup çoğunluk hükmünün gerekçesi değildir.

Danıştay 8. Daire, E. 1997/5117, K. 1999/5346Kaynağı aç
8. Daire         1997/5117 E.  ,  1999/5346 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No: 1997/5117 Karar No: 1999/5346 Davacı : … Vekili : … Davalı : Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Vekili : … Davanın Özeti : … Üniversitesi İşletme Bölümünden aldığı lisans diplomasına denklik belgesi verilmesi yolundaki başvurusunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 12.9.1997 gün ve … sayılı işleminin; YÖK'ün daha önce anılan üniversiteyi tanıdığı, buradan mezun başka öğrencilerin denklik işleminin yapıldığı, 1997-1998 öğretim yılından itibaren bazı üniversitelerin diplomalarına denklik belgesi verilmemesi yolundaki Yürütme Kurulu kararının, 1995-1996 döneminde mezun olan davacı hakkında uygulanmasının hukuki dayanağının bulunmadığı, bunun kazanılmış haklarını ihlal eder nitelikte olduğu öne sürülerek iptali istemiyle açılmıştır. Savunmanın Özeti : 2547 sayılı Yasanın 7/p maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği kuralları uyarınca, diplomayı veren üniversite veya yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın, tanınmış ve itibarlı bir kurum ve program olup olmadığı ve ülkemizdeki benzeri eğitim programına denk olup olmadığı hususlarının araştırılması ve bunun üzerine denklik belgesi düzenlenmesi gerektiği, bu yönde alınan Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 18.8.1997 gün ve 2.9.1997 günlü kararlarına dayanılarak davacının belli koşullarla bazı dersleri alarak veya yapılacak seviye tespit sınavına girerek başarılı olması durumunda denklik belgesi düzenlenebileceğinin davacıya bildirildiği, bunun davacı başvurusunun reddi anlamına gelmediği öne sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi … 'nin Düşüncesi : Davanın azlık oyunda belirtilen gerekçelerle reddi gerekeceği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı … 'ın Düşüncesi : Davacı; … Üniversitesi İşletme bölümünden aldığı lisans diplomasına denklik belgesi verilmesi için yükseköğretim kuruluna başvurmuş, kendisine doğrudan denklik belgesi verilmeyerek, dava konusu işlemle, yürütme kurulu kararında belirtilen biçimde belli sayıda ders alıp başarılı olması veya seviye tesbit sınavına girip başarı göstermesi halinde denklik belgesi verileceği bildirilmiştir. Davalı idare tarafından, ilgiliye red cevabı verilmediği, bu nedenle davanın konusu bulunduğu öne sürülmüş isede, davacının istemi doğrudan denklik belgesi verilmesi doğrultusunda olup, bu istemi reddedildiğinden, itiraz yerinde görülmemiştir. Dosyada bulunan belgelerin incelenmesinden; Y.Ö.K yürütme kurulunun 18.8.1997 gün ve … sayılı kararı ile, bazı üniversitelerin 1997/1998 eğitim öğretim yılından itibaren tanınmasına, bu kurumla belirtilen yılda kayıt yaptıran mezun olacaklara denklik belgesi verilmemesine karar verildiği ve bu kararın dava konusu işleme dayanak oluşturduğu anlaşılmaktadır. Ancak davacı, yürütme kurulu kararında belirtilen 1997/1998 öğretim yılından önce, 1996 yılında mezun olmuştur. Yasa ve yönetmelikte denklik başvurusu için belli bir süre konulmamıştır. Aynı yıllarda mezun olan diğer kişilere denklik belgesi verildiğine göre, davacıya yalnızca daha sonra başvurduğu gerekçesiyle (başka bir neden gösterilmeden) denklik verilmemesi haklı ve adaletli olamaz. Diğer yandan inceleme kurulu raporunda da öğrenim "lisansa eşdeğer olduğu belirtilmektedir. Açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü : Dava, davacının … Üniversitesinden aldığı diplomasına doğrudan denklik belgesi verilmesi yolundaki başvurusunun, denklik belgesinin ancak belli koşullarda en az iki ders alınarak veya yapılacak bir seviye tespit sınavına girilerek başarılı olunması durumunda verilebileceği belirtilerek reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Yasasının 7/p maddesi ile yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış diplomaların denkliğini tespit etme görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiş ve bu konuyu düzenleyen yönetmelik 14.7.1996 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş, bu yönetmeliğe dayanılarak alınan ve dava konusu işleme dayanak olan Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararları ise 18.8.1997 ve 2.9.1997 tarihlerinde alınmış ve bu kararla davacının da mezunu olduğu okulun diplomalarına denklik verilmemesinin 1997-1998 öğretim yılından itibaren uygulanması öngörülmüştür. Bu durumda, davacının Mayıs 1996 tarihinde mezun olduğu ve denklik başvurusu için mevzuatta belli bir süre öngörülmediğine göre, davacının mezuniyetinden sonra yürürlüğe giren yönetmelik ve 1997-1998 öğretim yılından itibaren uygulanması öngörülen yürütme kurulu kararlarının, sadece başvurusu sonraki tarihli olduğu için davacıya da uygulanması gerektiğinden söz edilemez. Öte yandan, aynı okuldan mezun başka kişilere doğrudan denklik belgesi verilmişken davacının isteminin reddedilmesi eşitlik ilkesine de aykırılık oluşturmaktadır. Kaldı ki, işlem dosyasındaki 23.6.1997 günlü Diploma Denklik Raporunun incelenmesinden, davacının işletme alanında lisansa eşdeğer öğrenim gördüğünün tespit edildiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle hukuka aykırı dava konusu işlemin iptaline, … TL yargılama gideri ile davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesine göre tespit edilen … TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin istemi halinde davacıya iadesine 21.10.1999 gününde oyçokluğu ile karar verildi. Azlık Oyu : Dava, davacının yurtdışında aldığı yüksek lisans diplomasına doğrudan denklik belgesi verilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Yasasının 7/p maddesinde, yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış önlisans, lisans ve lisansüstü diplomaların denkliğini tespit etmek Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. Anılan yasa kuralı uyarınca hazırlanıp 14.7.1996 gün ve 22696 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliğinin 5. maddesinin (c) fıkrasında, diplomayı veren üniversite veya yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın tanınmış ve itibarlı bir kurum ve program olup olmadığı, (d) fıkrasında, diplomanın alındığı eğitim programının Türkiye'deki üniversitelerde verilmekte olan hangi düzeydeki eğitim programları ile eşdeğer olduğu hususlarının inceleneceği belirtilmiş, 6/b maddesinde, incelenme sonucu anılan kriterlerin açıkça tespit edilmesi durumunda denklik belgesi verileceği, ancak lisans eğitiminin düzeyi ve içeriği konusunda tereddüt oluştuğunda, öğrencinin almış olduğu derslerin kapsamının ve öğrencinin kazanması gereken en az bilgi düzeyinin tespitine yönelik özel bir seviye tespit sınavına tabi tutulabileceği öngörülmüştür. Özetlenen yasa ve yönetmelik kuralları doğrultusunda, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun; … gün ve … sayılı kararıyla, verilen eğitimin niteliği bakımından tereddüte düşülen veya bulunduğu ülke resmi makamları ve akreditasyon kuruluşları tarafından verdiği dereceler tanınmayan Avrupa ve ABD'deki yükseköğretim kurumları ile Avrupa Konseyince 1997 yılında yayınlanan "Avrupa'da Tanınmayan Üniversiteler Listesi"nde yer alan yükseköğretim kurumlarının, 1997-1998 öğretim yılından itibaren tanınmamasına ve bu yıldan itibaren kayıt yaptırıp mezun olacakların diplomalarına denklik verilmemesine 2.9.1997 gün ve … sayılı kararla da, belirtilen durumdaki Avrupa ve Amerikan yükseköğretim kurumlarında halen öğrenim görenlerle lisans derecesi almış olanlara, yurtdışında YÖK tarafından tanınan bir üniversitede veya Türkiye'de kuruluşundan itibaren 2 yıl geçmiş yükseköğretim kurumlarından birinde özel öğrenci statüsünde, kredi toplamı 6'dan az olmamak koşuluyla en az iki ders alıp, bu derslerin herbirinden en az "C" harf notunu veya eşdeğerini alarak başarılı olmaları halinde lisans denkliği verilmesi karara bağlanmıştır. Herne kadar anılan okulun daha önce YÖK tarafından tanındığı iddia ediliyorsa da, "Tanıma" ile "Denklik" farklı kavramlar olduğundan, YÖK tarafından tanınan bir yabancı üniversiteden verilen diplomaya, doğrudan denklik belgesi verilmesi gerektiği sonucuna varılamaz. Yukarıda özetlenen konuyla ilgili mevzuatta da, bu yönde bir kural bulunmadığı gibi, tam aksine, ülkemiz yükseköğretim kurumlarına denk olup olmadığının, itibarlı ve tanınmış bir okul olup olmadığının araştırılması sonucunda denklik işleminin yapılması, tereddüte düşülen durumlarda ise bir seviye tespit sınavı yapılarak isteğin değerlendirilmesi öngörülmüştür. Bu nedenle, anılan üniversite daha önce YÖK tarafından tanındığı için doğrudan denklik belgesi verilmesi gerektiği konusunda kazanılmış hakkı bulunduğu yolundaki davacı iddiasına itibar edilemeyeceği gibi; davacının 'deki … Üniversitesinin 4 yıllık işletme programını 3 yılda bitirdikten sonra … Kolejinde 1 yıl okuyarak söz konusu diplomayı aldığı, öğreniminin asıl kısmını geçirdiği … Üniversitesinin önceden de tanınmadığının tartışmasız olduğu da gözönüne alındığında, ülkemizdeki yükseköğretim diplomalarının kalite yeterliği konusunda belli bir düzeyin sağlanması açısından, dava konusu işlemde mevzuata aykırılık görülmemiştir. Kaldı ki, davalı idarce, denklik belgesi verilmesi isteği reddedilmemiş, yasa ve yönetmelik kuralları gereğince belli bir başarı koşuluna bağlanmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Kısmi denklik ve ret gerekçeleri

Kısmi denklikte ders tamamlama, denklik sınavına girme veya staj yapma gibi ek koşullar öngörülebilir; denklik ancak bu koşullar yerine getirildiğinde kazanılır. Söz konusu örnekler her başvuruya kendiliğinden uygulanan zorunlu koşullar değildir. Ret kararları üniversitenin tanınmaması, programın yeterli bulunmaması veya eğitimin yüz yüze yapılmaması gibi gerekçelere dayanabilir; bu gerekçeler tüm ret kararlarının ortak nedeni değildir.

Başarı sıralaması şartı ve uzaktan öğretim

Danıştay Sekizinci Dairesi, 09.04.2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğini iki ayrı davada incelemiştir. Değişikliğin ilgili hükmü, ortaöğretimini Türkiye'de tamamlayan, Türkiye'de başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı program mezunlarına denklik verilebilmesi için eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sırası şartını sağlamaları koşulunu getirmiş; bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmayacağını öngörmüştür. Daire, E. 2021/3877, K. 2023/1063 sayılı kararında bu düzenlemede hukuka aykırılık görmeyerek davanın reddine karar vermiştir. E. 2021/4226, K. 2023/1241 sayılı kararın gerekçe bölümünde ise aynı değişikliğin incelenen maddelerinin başarı sıralaması uygulaması nedeniyle getirildiği, subjektif unsur içermediği ve Anayasada yer alan eşitlik ilkesiyle hukuka uygun olduğu belirlenmiş; dava bu kararda da reddedilmiştir. Bu değerlendirmeler anılan değişiklikle sınırlıdır ve düzenlemenin bugünkü yürürlük durumunu göstermez.

Danıştay 8. Daire, E. 2021/3877, K. 2023/1063Kaynağı aç
Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/3877 E.  ,  2023/1063 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/3877 Karar No : 2023/1063 DAVACI : … DAVALI : … Kurumu Başkanlığı VEKİLİ : Av… DAVANIN KONUSU : 09.04.2021 tarihli 31449 nolu Resmi Gazetede yayınlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; davacı Üniversite’nin davalı idarece tanınmış olduğu, daha önce sınav şartı aramayan idarenin daha sonra bu şartı koyarak yurtdışında okuyan öğrencilere bu şartı getirmesinin güven ve istikrar ilkesine aykırı olduğu, idarenin yurtdışında eğitim alan TC vatandaşlarında sadece Türkçe eğitim aldıkları için başarı şartının aranmasının diğer dillerde eğitim alacaklarda bu şartın talep edilmemesinin eşitliğe aykırı olduğu, dava konusu Yönetmelik maddelerinin Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin madde II.3’te yer alan ‘’Bu Sözleşme'nin hiçbir hükmünün, bu Sözleşme Taraflarından birinin belgelerin tanınmasına ilişkin, taraf olduğu ya da olabileceği, mevcut ya da gelecekte, yapılacak bir Anlaşmadan doğan ya da Anlaşma'nın içerdiği daha lehte olan hükümlerini geçersiz kıldığı addedilemez.’’ hükmüne de aykırı olduğu, ilgili Yönetmelik uyarınca tanımadan sorumlu kurumun önemli farklılıklar olduğunu kanıtlamadıkça diplomaları tanınması gerektiği, söz konusu Lizbon Sözleşmesi uyarınca Üniversite mezunu bir öğrencinin denklik başvurusunca kabul edildiği, İsviçre tarafından Türk diliyle verilen eğitim ret gerekçesi gösterilmezken davalı idarece dava konusu Yönetmeliğin çıkarılmasının hukuksuzluk olduğu, Makedonya’nın Gostivar şehrinde Türk dilinin de resmi dil olarak kabul edildiği,Uluslararası Vizyon Üniversitesinin uluslararası eğitim yeterlilik kriterlerine uygun olduğu, ENİC-NARİC İngiltere Ulusal Akademik Tanıma Merkezinde (UK-NARIC) yer alan ülkelerin akademik derece veren/akredite ettiği okulların listesinde bulunduğu, 2. maddede ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerin istisna tutulmasının eşitliğe aykırı olduğu, zaten Türkiye dışında BM tarafından tanınan hiçbir ülkede Türkçe yükseköğrenim olmadığı, yurt dışında Türk dilinin ve kültürünün yaygınlaştırılması için çabalanması gerekirken idarenin tersi biçimde hareket ettiği ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı İdare tarafından, usule ilişkin olarak davacının meşru ve kişisel bir menfaatinin bulunmadığı, davanın menfaat yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesi gerektiği, idare merkezi yabancı ülkede olan tüzel kişilerin Türk mahkemelerinde dava açarken teminat göstermekle yükümlü olduğu, esasa ilişkin olarak ise, Yükseköğretim Kurumunun ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayan öğrenciler için Yükseköğretim Kurumlarına giriş ve yerleşmede eşitliği sağlayacak tedbirleri almakla yükümlü olduğu, ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayan ve Türkiye’de binlerce öğrencinin ter dökerek yıllarını verdiği sınavlarla yerleşme imkanı olan programlara yerleşemeyen öğrencileri ücret karşılığı Türkçe eğitimle mezun etmenin ideal amaçlarla ve milli değerle bağdaşmadığı, dava konusu Yönetmeliğin 2. maddesinde yer alan programlar uygulama dersleri olan programlar olduğundan uzaktan eğitim modeliyle tamamlanması halinde yetersiz ve eksik formasyonla mezun olunacağının aşikar olduğu, savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : Dava; Makedonya'da bulunan Uluslararası Vizyon Üniversitesi tarafından, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 09.04.2021 tarihli 31449 nolu Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmelik ile değiştirilen 7.maddesi 6. fıkrası (ç) bendi ile 10. maddesi 3. fıkrasının iptali istemiyle YÖK Başkanlığına karşı açılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 131. Maddesinde, "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur. … Kurulun teşkilatı, görev, yetki, sorumluluğu ve çalışma esasları kanunla düzenlenir." hükmü getirilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7.maddesinin (p) bendinde de; yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. 2547 sayılı Kanununun bahsi geçen 7. maddesi ile 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği yürürlüğe konulmuştur. 20.02.2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin "Denklik başvurusunun incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7.maddesinin 5-ç bendinde; ''Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir.'' hükmü yer almış, anılan yönetmeliği yürürlükten kaldıran 5.12.2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin; "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6-ç bendinde, "Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olarak belirlendiği programlar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvuruları reddedilir". hükmü yer almış iken; Dava konusu edilen 09.04.2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmeliğin 1.maddesi ile; 7. maddenin 6. (ç) bendi, “ç) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz.”şeklinde düzenlenmiştir. Ülkemizde yükseköğretime giriş sınavında bazı programlar için başarı sıralaması şartı getirilmesi hususundaki süreç incelendiğinde; 30.01.2015 tarihinde duyurusu yapılan ve 2015 ÖSYS'de "Tıp" programlarına başarı sırası en düşük kırk bin (40.000.), "Hukuk" programlarına başarı sırası en düşük yüzelli bininci (150.000.) sıradaki adayların yerleştirilme işlemine alınarak kontenjan dahilinde yerleştirilmesine ve bu sınırlamanın anılan programlara yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında alınan eğitimi tanıma ve yatay geçişte de uygulanmasına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı işlemi ile "başarı sırası" uygulamasının başlatıldığı, bu işlemin dava konusu edildiği Danıştay Sekizinci Dairesinde 28.09.2016 tarih ve E; 2015/9555, K:2016/7317 sayılı "Ret" kararı ile sonuçlanarak, İDDK'nın 19.06.2017 tarih ve E:2017/335, K:2017/2621 sayılı kararı ile onandığı, bu uygulamaya 2017 yılında Mühendislik, Mimarlık, Öğretmenlik bölümlerinin eklenildiği, 2019 yılında ise Hukuk Fakülteleri başarı sırası şartının 125 bin olarak yenilenirken, Eczacılık ve Diş Hekimliği programlarının da eklendiği; diğer yandan, adı geçen programlar için belirlenen "başarı sırası" şartının, bilahare yatay geçişte ve çift anadal yapmak isteyenlere de getirilmiş olduğu görülmektedir. Yurtiçi yükseköğretimin, merkezi yerleştirme sınavında belli bir başarı sağlanması ile başladığı hususu dikkate alındığında, ortaöğretimini Türkiye'de tamamlamış olanlardan yurtiçinde eğitim alacak öğrenciler ile yurtdışında başarı sıralaması şartına tabi eğitim dili Türkçe olan programlardan birinden eğitim alanların da aynı şartlara tabi olmaları fırsat eşitliği ve sosyal adaletin sağlaması için gereklidir. Kaldı ki; dava konusu değişiklikle, eğitim dili Türkçe olan yurt dışı yükseköğretim kurumundan, başarı sırası şartına tabi bir programdan mezun olanların, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları halinde denklik işlemi yapılacağı yönünde bir imkan da getirilmiştir. Bu durumda; dava konusu değişiklikte üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dava konusu 10. maddenin 3. fıkrasında yapılan değişikliğe gelince; 20/02/2016 tarihinde yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. Fıkrasında, uzaktan eğitim programlarından alınan diplomaların tanıma ve denklik işlemlerinde, örgün eğitim için geçerli olan inceleme esaslarına ek olarak dikkate alınacak hususlar düzenlenmiş; (ç) bendinde, "mezun olunan uzaktan eğitim programının karşılığının Türkiye'deki uzaktan öğretim programları içinde yer alması" şartına yer verilmiştir. 05/12/2017 gün ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 15. maddesi ile 20/02/2016 gün ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren aynı adlı Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, ancak 10. maddenin 1. fıkrasının ç bendi yeni düzenlemede (10/1-ç mad.) aynen korunmuştur. Daha sonra,14/04/2020 gün ve 31099 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmeliğin 2. maddesiyle, bahse konu Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi yürürlükten kaldırılmış ve aynı maddeye, "(3) Tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomalar hariç olmak üzere, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır." fıkrası eklenmiş ve sonrasında 9/4/2021 tarih ve 31449 sayılı R.G.'de yayımlanan Yönetmeliğin dava konusu 2. maddesi ile 14/4/2020 tarihinde eklenen 3. fıkra "Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz. Bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır." şeklinde değiştirilmiştir. Dava konusu değişiklik ile bir önceki hali birlikte incelendiğinde; hükümde esaslı bir değişikliklik olmayıp, sadece hükümde yer alan programların, başarı sıralaması şartına tabi olduğunun vurgulanarak iki cümle halinde düzenlenmesinden ibaret olduğu; başka bir deyişle, dil, anlatım, içerik vb. yönlerden yanlış anlamalara meydan verilmemesi için yeniden gözden geçirilerek ekleme yapıldığı (redaksiyon) görülmüştür. Bahse konu hükümde yer alan; başarı sıralaması şartı getirilen programlar ile klinik uygulamasını gerektiren sağlık alanlarındaki programların, zorunlu uygulama dersleri nedeniyle, uzaktan eğitim ile yapılması mümkün olmayan programlar olduğu açık olup; ülkemizde bu programların "örgün öğretim" ile verilmesi zorunluluğu bulunduğundan; bu programlardan yurdışında bir yükseköğretim kurumundan uzaktan öğretim ile alınan diplomaya denklik verilmesinin, fırsat eşitliği ve sosyal adalet ilkesini zedeleyeceği şüphesizdir. Bu halde; dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Yine hükümdeki; tüm dünya ülkeleri üniversiteleri değerlendirilerek eğitim kalitesi tescillenen ilk 400 üniversite için getirilen ayrıcalığın, başarı sıralaması programları dışında kalan programlarda geçerli olmak koşuluyla getirildiği görülmekte olup; üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 08.03.2023 tarihinde, davacının gelmediği davalı idare vekili Av…'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : Dava; 09.04.2021 günlü, 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır. İptali istenen düzenleme ile Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi; “ç) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz.” şeklinde; Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası ise; “(3) Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz. Bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.” şeklinde değiştirilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Dava, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde bulunan … Üniversitesini temsilen … tarafından açıldığı görülmekle, davacıya ait 06.02.2023 tarihli beyan dilekçesinin ekinde mevcut Uluslararası Vizyon Üniversitesinin 03.10.2019 tarihli kararı ile uluslararası ilişkiden sorumlu rektör yardımcısı seçilen ….'a dava açma yetkisinin de verildiği; davalı idareye ait 07.03.2023 tarihli beyan dilekçesi eki belgelerinde davacı üniversitenin tanıma başvurusunun kabul edildiği anlaşılmaktadır. Tüm bu nedenlerle davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Yükseköğretim Üst Kuruluşları" başlığı altında düzenlenen 131. maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu'nun "yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini … sağlamak maksadı ile" kurulduğu belirtilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7/p maddesi ile "yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek" görevi Yükseköğretim Kurulu'na verilmiştir. 5.12.2017 gün ve 30261 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Denklik Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. Maddesinde, bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.; "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde,Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi ile 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/2/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 16/1/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak hazırlandığı; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (d) bendinde "Denklik" kavramının, Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini ifade ettiği, hükmüne yer verilmiştir. 09.04.2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi bendi yönünden yapılan inceleme: İptali istenen düzenleme ile Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi: “ç) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz.” şekilde düzenlenmiştir. Mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesinden, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinde, adayların bilgi ve yetenek düzeylerine göre sıralanmasını sağlamak için yapılan bir sıralama sınavı sonuçlarında, puanlar arasında yığılmanın ciddi oranda arttığı bu nedenle bazı programların yerleştirme işlemlerinde imkân ve fırsat eşitliğinin sağlanması amacıyla başarı sıralaması şartı getirilmiştir. Ülkemizde yükseköğretime giriş sınavında bazı programlar için başarı sıralaması şartı getirilmesi hususundaki süreç incelendiğinde; 30.01.2015 tarihinde duyurusu yapılan ve 2015 ÖSYS'de "Tıp" programlarına başarı sırası en düşük kırk bin (40.000.), "Hukuk" programlarına başarı sırası en düşük yüzelli bininci (150.000.) sıradaki adayların yerleştirilme işlemine alınarak kontenjan dahilinde yerleştirilmesine ve bu sınırlamanın anılan programlara yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında alınan eğitimi tanıma ve yatay geçişte de uygulanmasına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı işlemi ile "başarı sırası" uygulamasının başlamıştır. Bu işlemlere karşı açılan davada Dairemizin 28.09.2016 tarih ve E; 2015/9555, K:2016/7317 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş bu kararın temyiz istemi de İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 19.06.2017 tarih ve E:2017/335, K:2017/2621 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Hukuk fakültelerinde başarı sıralaması şartının, 2020 ve 2021 yıllarında da 125.000 olarak uygulandığı; tesis edilen işleme karşı açılan davanın Dairemizin 19.10.2022 tarih ve E; 2022/5119, K:2022/5737 sayılı kararıyla reddedildiği bu uygulamaya 2017 yılında Mühendislik, Mimarlık, Öğretmenlik bölümlerinin eklenildiği, 2019 yılında ise Hukuk Fakülteleri başarı sırası şartının 125 bin olarak yenilenirken, Eczacılık ve Diş Hekimliği programlarının da eklendiği; diğer yandan, adı geçen programlar için belirlenen "başarı sırası" şartının, bilahare yatay geçişte ve çift anadal yapmak isteyenlere de getirilmiş olduğu görülmektedir. Davanın konusu düzenlemenin yarışma sınavı sonucu yerleşen ve belli bir kalitenin üzerinde eğitim gören mezunlar verilmesini amaçlayan başarı sıralaması uygulaması nedeniyle getirildiği anlaşılmış olup, subjektif unsurlar içermediği, Anayasa'da yer bulan eşitlik ilkesine ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. 09.04.2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddenin 3. fıkrasında yapılan değişikliğin incelenmesi: İptali istenen düzenleme ile Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası, “(3) Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz. Bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.” olarak düzenlenmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmenin Yükseköğretim Kurulu'nun görevleri arasında sayıldığı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin “Yükseköğretim Belgelerinin tanınması” başlıklı VI. Bölümün 1. maddesi uyarınca sözleşmeye taraf olanların tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerinin tanınacağı belirtilmiştir. Yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek amacıyla, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7. maddesi, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hazırlanmıştır. Yurtdışından uzaktan eğitim yoluyla mezun olanlara yönelik denklik işlemlerinin yapılabilmesi için yurtiçinde de bu bölümler yönünden uzaktan eğitim programının bulunması gerekmektedir. Yönetmelik hükmünde sayılan başarı sıralaması ile girilen bölümler incelendiğinde, bu bölümlere ait ülkemizde uzaktan eğitim programının bulunmadığı, üniversite sınavı ile böyle bir programa yerleştirme işleminin yapılmadığı ve uzaktan eğitim yoluyla mezun vermedikleri açıktır. Bu itibarla yönetmelik hükmünün bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Ayrıca bu programların dışındaki bölümler yönünden dünya sıralamasında ilk dörtyüzlük dilim içerisindeki üniversite mezunlarının uzaktan eğitim yoluyla alınan diplomalarına belli bir kalitenin üzerinde eğitim aldıklarının kabulü ile SYBS uygulamasında mevzuata aykırı bir yön bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işlerin belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 08/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Aynı değişiklikle getirilen başka bir hüküm, başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ve Kurulun belirlediği klinik uygulamalı sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmayacağını; bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl belirlenen dünya üniversite sıralamalarının birinde ilk dört yüzlük dilim içindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik yapılacağını düzenlemiştir. Danıştay Sekizinci Dairesi her iki kararında da bu kısmın hukuka aykırı olmadığına hükmetmiştir. Daire, sayılan programlarda Türkiye'de uzaktan eğitim programı bulunmadığını, bu tür programa üniversite sınavıyla yerleştirme yapılmadığını ve uzaktan eğitimle mezun verilmediğini gerekçe göstermiştir. İlk dört yüzlük dilime ilişkin hüküm yalnızca sayılan programların dışında kalan bölümler için geçerlidir.

Başarı sırası uygulamasına ilişkin geçmiş işlemler

E. 2021/4226, K. 2023/1241 sayılı kararda, 30.01.2015 tarihinde duyurulan düzenlemeyle 2015 ÖSYS'de tıp programlarına en düşük 40.000, hukuk programlarına en düşük 150.000 başarı sırası uygulamasının başladığı ve bu sınırlamanın ilgili programlara yurt dışı eğitimin tanınması ile yatay geçişte de uygulandığı anlatılmaktadır. Aynı kararda hukuk fakülteleri için 2020 ve 2021 yıllarında 125.000 başarı sırası uygulandığı da aktarılmaktadır. Bu anlatım söz konusu kararın geçmiş uygulamayı açıklayan bölümüne aittir.

Sonraki mezuniyette önceki tarihli düzenlemenin uygulanması

Danıştay Sekizinci Dairesinin çoğunluğu, E. 1997/5117, K. 1999/5346 sayılı kararında, Mayıs 1996'da mezun olan kişi yönünden denklik başvurusu için mevzuatta belli bir süre öngörülmemesini dikkate alarak mezuniyetten sonra yürürlüğe giren yönetmelik ve 1997-1998 öğretim yılından itibaren uygulanması öngörülen kurul kararlarının yalnızca başvurunun sonraki tarihli olması nedeniyle uygulanamayacağına hükmetmiş ve işlemin iptaline karar vermiştir. Çoğunluk, aynı okuldan mezun başka kişilere doğrudan denklik verilmişken bu istemin reddedilmesinin eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğunu da belirlemiştir. Karar, bu mezuniyet ve işleme özgüdür; buradaki süre idari dava açma süresi değildir ve karar her denklik isteminin doğrudan kabulünü gerektirmez.

Danıştay dava kapsamı ve ehliyet

Danıştay Sekizinci Dairesi, E. 2021/4226, K. 2023/1241 sayılı davada iptal istemi yönetmelik değişikliğinin tamamına yönelmiş görünse de dilekçedeki hukuka aykırılık iddialarının 1 ve 2. maddelere ilişkin olması nedeniyle denetimini bu iki maddeyle sınırlı tutmuştur. Daire süre aşımı itirazını yerinde görmemiş; dava açma ehliyetinin bulunduğuna oyçokluğuyla karar vererek işin esasına geçmiş ve davanın reddine hükmetmiştir. Kararın hüküm fıkrası ret türünü adlandırmamaktadır.

Tazminat istemi

Denklik reddi nedeniyle çalışılamayan sürelere ilişkin zararlar bazı durumlarda tam yargı davasıyla istenebilir; bu dava hem maddi hem de manevi tazminatı kapsayabilir. Bu olanak her olayda zorunlu bir tazminat hakkına dönüşmez; hangi koşulların ve zararların kabul edileceği somut olaya bağlıdır.

Denklik davası hangi karara karşı açılır?

Denklik reddi, kısmi denklik veya program dışı değerlendirme kararlarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yurt dışı ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının denkliğini tespit etmek 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin (p) bendi uyarınca Yükseköğretim Kurulunun görevidir.

Dava açma süresi ne zaman başlar ve kaç gündür?

2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde süre altmış gündür; idari uyuşmazlıklarda bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Denklik işlemine özgü ayrı bir süre düzenlemesi bu çerçevede doğrulanamadığından, somut işlemde özel bir sürenin bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Yetkili mahkeme nasıl belirlenir?

Kanunda yetkili mahkeme gösterilmemiş olmak kaydıyla yetkili idare mahkemesi, dava konusu işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi uyarınca bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir; aynı fıkranın ikinci cümlesi mülgadır.

Kısmi denklikte ek koşul aranabilir mi?

Evet. Ders tamamlama, denklik sınavına girme veya staj yapma gibi koşullar öngörülebilir; denklik ancak bu koşulların yerine getirilmesiyle kazanılır. Bu örnekler her başvuruya otomatik uygulanan yasal zorunluluklar değildir.

Uzaktan öğretim diplomasına denklik verilir mi?

09.04.2021 tarihli değişikliğin incelenen hükmüne göre başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulamalı sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik yapılmamaktadır. Bu programların dışında kalan bölümlerde ise yükseköğrenime başlanılan yıl belirlenen dünya sıralamalarında ilk dört yüzlük dilim içindeki üniversitelerden alınan uzaktan öğretim diplomalarına SYBS uygulanmaksızın denklik yapılabileceği öngörülmüştür. Danıştay Sekizinci Dairesi bu düzenlemelerde hukuka aykırılık görmemiştir. Düzenlemenin bugünkü yürürlük durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Denklik ret kararı kazanılırsa YÖK ne yapmakla yükümlüdür?

İptal kararı, idareyi aynı gerekçeyle yeni bir ret kararı vermekten alıkoyar ve yeniden işlem yapma yükümlülüğü doğurur. Bu yükümlülüğün somut olayda ne şekilde yerine getirileceği işlemin özelliğine bağlıdır.

Sağlık alanındaki denklik davası daha mı zordur?

Tıp, diş hekimliği, eczacılık gibi alanlarda denklik süreçleri daha teknik nitelik taşımaktadır. Bu davalarda klinik saatlerini ve müfredat uyumunu kanıtlayan belgeler belirleyici rol oynayabilir. Herhangi bir sonuç istatistik veya bağlayıcı içtihatla genel olarak garanti edilemez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu