Yönetim Kurulu İbrasının Hukuki Niteliği ve Kapsamı
Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri, görevlerini yerine getirirken kusurlarıyla şirkete verdikleri zararlardan ötürü sorumludur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 408. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yönetim kurulu üyelerinin ibrası hakkında karar verilmesi genel kurulun devredilemez görev ve yetkileri arasında yer alır. Genel kurulun vereceği ibra kararı ile üyelerin şirkete karşı olan sorumluluklarından kurtulmaları sağlanır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 408Kaynağı aç
Genel kurul, ibra kararının kapsamını zaman, kişi ve konu bakımından sınırlandırıp genişleterek özel bir ibra kararı alabileceği gibi, herhangi bir sınırlama yapmaksızın ilgili hesap dönemi için görev yapan tüm yönetim kurulu üyelerine yönelik genel nitelikli ibra kararı da verebilir.
Genel Kurulda İbra Oylaması ve Oy Kullanma Yasakları
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 436. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında, anonim ortaklıkta yönetim kurulu üyeleri ile yönetim yetkisi ve imza yetkisi bulunan idarecilerin, kurul üyelerinin ibrasına yönelik genel kurul oylamalarında kendi pay mülkiyetlerinden ileri gelen oy haklarını kullanmaları yasaklanmıştır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 436Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/14570 Esas ve 2015/1944 Karar sayılı ilamı çerçevesinde, yönetim kurulu üyeleri ibra oylamasında ancak kendilerine ait oy hakkını kullanamaz; yönetim kurulu üyesi olmayan başka bir pay sahibi şirketi temsilen oy kullanmaları mümkündür. Ayrıca anılan oy kullanma yasağı denetçiler açısından geçerli olmayıp, yönetim kurulu üyeleri denetçilerin ibra oylamasına katılabilir. İbra oylamasında kanuni oy yasağına aykırı oy kullanılması halinde mahkemece bu yasaklı oyların sonuca etkili olup olmadığının incelenmesi gerekir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2014/14570, K. 2015/1944Kaynağı aç
Denetçilerin ibrasına ilişkin genel kurul kararının iptalinin dava edilebilmesi için ise pay sahibinin toplantıda hazır bulunup karara muhalif kalması ve bu durumu toplantı tutanağına geçirmesi usulü aranır.
Bilançonun Onaylanması ile Ötürü İbra ve İstisnaları
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 424. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kararda aksine açıklık bulunmadığı takdirde bilançonun onaylanmasına ilişkin genel kurul kararı, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve denetçilerin ibrası sonucunu doğurur. Genel kurul gündeminde ibraya ayrıca yer verilerek açık ibra kararı alınabileceği gibi, ibra konusu olağanüstü genel kurul toplantısının konusunu da oluşturabilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 424Kaynağı aç
Buna karşılık 6102 sayılı Kanun'un 424. maddesi gereğince, bilançoda bazı hususlar hiç veya gereği gibi belirtilmemişse ya da bilanço şirketin gerçek durumunun görülmesine engel olacak unsurlar içeriyorsa ve bu hususta bilinçli hareket edilmişse, bilançonun onaylanması ibra etkisini doğurmaz.
İbra Kararının Hukuki Sonuçları ve Sorumluluk Davalarına Etkisi
İbra kararı kurucu yenilik doğuran niteliktedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 558. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ibra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz; bu yönde alınacak bir karar batıldır. Kanun'un 445. maddesi uyarınca ibra kararına karşı iptal davası açma hakkı ise saklıdır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 558Kaynağı aç
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 558. maddesinin ikinci fıkrasına göre alınan ibra kararı, genel kurulda açıklanan ve ibra kapsamına giren somut vakıalar yönünden hem şirketin hem ibra lehine oy kullanan pay sahiplerinin hem de bu kararı bilerek hisse devralan kişilerin dava açma imkanını ortadan kaldırır. Şirketin buna rağmen yöneticilere karşı sorumluluk davası ikame etmesi durumunda, yönetim kurulu üyeleri alınan ibrayı bir def'i olarak mahkemeye sunabilir. Karara onay vermeyen veya toplantıda bulunmayan diğer pay sahipleri açısından ise sorumluluk davası açma imkanı, ibra tarihinden itibaren altı aylık hak düşürücü sürenin dolmasıyla sona erer.
İbra kararından bağımsız olarak alacaklıların yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk davası açma hakları saklıdır. Yönetim kurulu üyeleri, alacaklılara karşı ibra kararını ileri süremezler.
Kuruluş ve Sermaye Artırımından Doğan Sorumlulukta İbra Sınırı
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 559. maddesinin birinci fıkrası, şirketin kuruluşu ile sermayenin artırılması işlemlerinden kaynaklanan sorumluluklar için özel bir kısıtlama öngörmüştür. Kurucular, denetçiler ve yönetim kurulu üyelerinin bu süreçlerdeki eylemlerinden doğan hukuki sorumlulukları, şirketin tescil edildiği günden itibaren dört yıllık süre dolmadıkça sulh yahut ibra ile bertaraf edilemez. Bu dört yıllık bekleme süresi tamamlandıktan sonra dahi sulh ve ibra işlemlerinin geçerlilik kazanabilmesi genel kurulun onayına bağlıdır; üstelik sermayenin en az onda birine, halka açık anonim ortaklıklarda ise en az yirmide birine sahip azlık pay sahipleri karşı çıktığı takdirde genel kurul sulh ve ibrayı onaylayamaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 559Kaynağı aç
İbra Edilmeme Durumu, Dürüstlük Kuralı ve Hükmen İbra
Genel kurulun ibra konusundaki takdir yetkisi sınırsız değildir. Sorunsuz bir bilanço ve yıllık raporla faaliyet dönemine ait işlemlerin hesabını veren yönetim kuruluna ibra verilmesi yükümlülük teşkil edip, ortada somut nedenler yokken ibradan kaçınılması dürüstlük kurallarına aykırılık oluşturur.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/2459 Esas ve 2015/8041 Karar sayılı ilamına göre, genel kurulda ibra edilmeyen yönetim kurulu üyelerinin açtığı hükmen ibra davasının dinlenebilmesi için şirket tarafından sorumluluk davası açılabilecek makul bir sürenin geçmesi gerekir. Makul süre geçmeden açılan hükmen ibra davası zamansız açılmış sayılarak dinlenmez.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/2459, K. 2015/8041Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/1619 Esas ve 2022/980 Karar sayılı ilamına konu uyuşmazlıkta, ilk derece mahkemesince yöneticiler hakkındaki ceza davalarının davalı şirketteki eylemlerden değil üçüncü bir şirketteki işlemlerden kaynaklandığı ve davalı şirket nezdinde herhangi bir ceza soruşturması veya kovuşturması bulunmadığı gözetilerek ibra kararında mevzuata, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık bulunmadığı kabul edilmiş; bu yöndeki yerel mahkeme gerekçesi temyiz incelemesi sonucunda onanmıştır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/1619, K. 2022/980Kaynağı aç
Yönetim kurulu üyeleri ibra oylamasında oy kullanabilir mi?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 436. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yönetim kurulu üyeleri kendilerine ait paylardan doğan oy haklarını kullanamazlar. Ancak Yargıtay uygulamasına göre üye olmayan başka bir pay sahibini vekaleten temsil ediyorlarsa oy kullanabilirler.
Bilançonun onaylanması ibra sonucunu doğurur mu?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 424. maddesi gereğince kararda aksine açıklık yoksa bilançonun onaylanması ötürü ibra sonucunu doğurur. Ancak bilinçli olarak gerçeği yansıtmayan unsurlar veya eksiklikler içeren bilançonun onanması ibra etkisi meydana getirmez.
İbra kararına katılmayan pay sahiplerinin dava açma süresi ne kadardır?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 558. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ibra kararına katılmayan pay sahiplerinin sorumluluk davası açma hakkı ibra tarihinden itibaren altı ay geçmesiyle düşer.
Genel kurulun aldığı ibra kararı sonradan geri alınabilir mi?
6102 sayılı Kanun'un 558. maddesinin birinci fıkrası gereğince ibra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz ve aksi yöndeki kararlar batıldır; ancak Türk Ticaret Kanunu'nun 445. maddesi uyarınca iptal davası açma hakkı saklıdır.
İbra edilmeyen yönetim kurulu üyesi ne zaman hükmen ibra davası açabilir?
Şirket tarafından yönetim kurulu aleyhine sorumluluk davası açılabilecek makul bir süre geçtikten sonra dava açılabilir; makul süre beklenmeden açılan dava zamansız olduğu gerekçesiyle dinlenmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

