Yıkım Kararına Karşı İtiraz ve İptal Davası Süreci

İmar mevzuatına aykırı yapılar hakkında tesis edilen yıkım kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yıkım işlemi Anayasa'nın 35. maddesi ile güvence altına alınan mülkiyet hakkını doğrudan sınırlandıran bir tasarruf niteliğindedir. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapılması durumunda inşaatı durdurma ve nihai olarak yıkım kararı alma yetkisi belediye encümenine aittir.

İmar Mevzuatına Aykırılık Tespiti ve İnşaatın Durdurulması

Ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine ya da projesine aykırı inşaat yapıldığı tespit edildiğinde, durum belediye veya valilikçe tutanak altına alınır ve yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapılan bu tespit işlemi, yetkililerce düzenlenen yapı tatil zaptının yapıya asılması suretiyle resmiyet kazanır. Yapı tatil tutanağının inşaat mahalline asılmasıyla birlikte durdurma kararı yapı sahibine tebliğ edilmiş kabul edilir.

Yapı tatil zaptının tebliğ edilmiş sayılması için tutanağın yapı üzerine asılması ve bir nüshasının ilgili mahalle muhtarına bırakılması yeterlidir. Bu işlem için tutanağın yapı maliki tarafından imzalanması şartı aranmaz. Ayrıca tebligatın bir nüshası Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne iletilir. Yapı tatil tutanağına karşı kanuni dava açma süresi, zaptın yapı üzerine fiilen asıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar.

İdarenin tespit ettiği imar aykırılığına ilişkin bilgi, en geç yedi gün içerisinde tapu dairesine yazılı olarak bildirilir ve tapu kütüğünün beyanlar hanesine tescil edilir. Yapıdaki mevzuata aykırılık giderildiğine dair yetkili idarece tapu müdürlüğüne bildirim yapılmadığı sürece beyanlar hanesindeki bu şerh kaldırılamaz.

Yapı Tatil Zaptına İtiraz ve Aykırılıkların Giderilmesi

İnşaatın mühürlenmesi ve tatil edilmesi neticesinde düzenlenen yapı tatil zaptı, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem niteliğinde olduğundan tek başına iptal davasına konu edilebilir. Yapı sahibi aykırılığı giderir veya yapıyı ruhsata uygun hale getirirse, yapılacak inceleme sonucunda aykırılığın giderildiği veya ruhsatın alındığı tespit edildiğinde mühür belediye veya valilikçe sökülerek inşaat faaliyetinin devamına izin verilir.

Yıkım Kararının Alınması ve Yasal Süre Koşulları

Yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasından itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmemesi veya ruhsat alınmaması durumunda yapının ruhsatı iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız inşa edilen yapılar, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye ya da valilik tarafından yıktırılır ve yıkım masrafları yapı sahibinden tahsil edilir.

Yapı tatil tutanağında ruhsata aykırılığın giderilmesi veya ruhsat temini için açık bir süre tayin edilmemiş olması durumunda, tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren bir aylık yasal sürenin tanındığı kabul edilir. Bu bir aylık süre dolmadan tesis edilen yıkım kararları hukuka aykırılık oluşturur. Bununla birlikte yıkım kararında, yapının hangi bölümlerinin ruhsata aykırı olduğunun ve ne sebeple ruhsat gerektirdiğinin açıkça gösterilmesi zorunludur; yıkım kararı yalnızca yapının hukuka aykırı kısmı için verilebilir.

Yapı tatil zaptının tanziminden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmediği ilgili idarece tespit edilmesine karşın iki ay içinde yıkım kararı alınmayan veya yıkım kararı alınmasına rağmen altı ay içinde yıkılmayan yapılar, yıkım masrafları döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir.

Yıkım Kararının Hukuka Aykırılığı ve Fiili Yol Teşkil Eden Durumlar

İmar barışı düzenlemeleri kapsamında usulüne uygun şekilde Yapı Kayıt Belgesi alan ve taşınmazlarını ruhsata uygun hale getiren hak sahipleri aleyhine yıkım kararı verilmesi hukuka aykırıdır. Kanuna uygun olarak alınan bu belgeler, yapının imar mevzuatındaki hukuki statüsünü koruma altına almaktadır.

Ruhsata bağlanması hukuken mümkün olan yapılar yönünden, malike tanınan yasal süre beklenmeden veya süre dolmadan yıkım işleminin fiilen icra edilmesi durumunda idarenin eylemi fiili yol teşkil eder. Fiili yol bir haksız fiil niteliğinde kabul edildiğinden, idarenin bu hukuka aykırı eylemine karşı adli yargıdaki hukuk mahkemelerinde dava açılması mümkündür.

Yıkım Kararının İptali Davası ve Yürütmenin Durdurulması

Yıkım kararlarına karşı dava açmadan önce idareye itiraz veya başvuru yapılması zorunlu bir ön şart değildir. İlgililer, yıkım kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde doğrudan iptal davası açabilirler. Dava açma süresi içinde idareye başvuru yolunun tercih edilmesi halinde, idarenin talebi reddetmesi veya otuz gün boyunca herhangi bir cevap vermeyerek talebi zımnen reddetmiş sayılması durumunda idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

İdari işlemler hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı için yalnızca iptal davası açılmış olması yıkım kararının icrasını kendiliğinden durdurmaz. Telafisi güç veya imkansız zararların ve hukuka aykırılığın önlenmesi adına, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Yıkım işlemine karşı açılacak iptal davasında yetkili mahkeme, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca hakkında işlem yapılan taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy