Yetki Kavramı ve Görevden Farkı
Yetki, bir mahkemenin coğrafi sınırları itibarıyla davaya bakmaya elverişli olup olmadığını tayin eden usul hukuku kuralıdır. Mahkemenin türünü ifade eden görev kavramından farklı olan yetki kuralları, davanın coğrafi olarak hangi yer mahkemesinde görüleceğini düzenler.
Kesin Yetki Kuralı ve Mahkemenin İncelemesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19/1 gereğince, yetkinin kesin olduğu davalarda mahkeme yetkili olup olmadığını davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmakla yükümlüdür. Uyuşmazlığın tarafları da mahkemenin yetkisiz olduğunu davanın her aşamasında ileri sürebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 19Kaynağı aç
Kesin Olmayan Yetkide İtiraz Şartları ve Hukuki Sonuçları
Yetkinin kesin nitelik taşımadığı davalarda yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi kanuni bir koşuldur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19/2 uyarınca, yetki itirazında bulunan tarafın yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme bulunuyorsa bunlardan seçtiği mahkemeyi bildirmesi zorunludur. Belirtilen mahkeme açıkça bildirilmediği takdirde yetki itirazı mahkemece dikkate alınmaz.
Yetkinin kesin olmadığı uyuşmazlıklarda davalı süresi içinde ve usulüne uygun biçimde yetki itirazı öne sürmezse, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19/4 gereğince davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.
Seçimlik Yetki Durumlarında İtiraz
Kanunun birden fazla mahkemeyi yetkili kıldığı seçimlik yetki hâllerinde davacı, belirlenmiş bu yetkili mahkemelerden birini tercih ederek davasını açabilir. Buna karşılık yapılan bu yetki seçimi doğru bir şekilde kurulmadığında davalı tarafça yetki itirazı ileri sürülebilir.
Yetki İtirazının Karara Bağlanması ve Dosyanın Gönderilmesi
Yetki itirazının ilk itiraz olarak ele alınıp ön inceleme aşamasında karara bağlanmaması, itiraz hakkında karar verilmeden tahkikata geçilmesi veya taraflara yetki yönünden delil ve açıklama imkânı tanınmaması gibi usul adımlarının atlanması bozma sebebi oluşturabilmektedir.
Mahkemenin uyuşmazlık hakkında verdiği yetkisizlik kararında, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19/3 hükmü uyarınca yetkili mahkemenin de açıkça gösterilmesi zorunludur. Verilen kararda yetkili mahkeme gösterilse dahi dosyanın belirlenen mahkemeye gönderilmesi usulî işlemlere ve sürelere ilişkin adımların tamamlanmasına bağlıdır.
Kesin yetki hâllerinde mahkeme yetkisizliği kendiliğinden araştırır mı?
Evet, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19/1 gereğince yetkinin kesin olduğu davalarda mahkeme yetkili olup olmadığını davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır ve taraflar yetkisizliği her zaman ileri sürebilir.
Kesin olmayan yetki itirazı ne zamana kadar ve nasıl yapılmalıdır?
Yetkinin kesin olmadığı davalarda yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. İtiraz eden tarafın yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirmesi zorunludur; aksi takdirde itiraz dikkate alınmaz.
Süresinde yetki itirazında bulunulmazsa ne olur?
Yetkinin kesin olmadığı davalarda davalı süresi içinde ve usulüne uygun şekilde itiraz etmezse, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19/4 gereğince davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.
Mahkeme yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi belirtmek zorunda mıdır?
Evet, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 19/3 uyarınca mahkeme yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de göstermekle yükümlüdür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy