Yat Sigortasında Teminat Klozları ve İspat Yükü

Yat Sigortasında İspat Yükünün İki Kademeli Dağılımı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1409/1 uyarınca sigortacı, sözleşmede kararlaştırılan rizikonun gerçekleşmesiyle doğan zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Uyuşmazlıklarda ispat külfeti iki kademeli bir yapıya sahiptir; ilk kademede sigortalı taraf, teminat kapsamındaki bir rizikonun vuku bulduğunu ve meydana gelen zarar miktarını ispatlamak zorundadır. Bu ön aşamanın tamamlanmasıyla birlikte 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1409/2 gereğince, hasarın teminat dışı bırakılan istisnai hallerden kaynaklandığını ispatlama külfeti sigortacıya geçer.

İspat yükünün doğrudan sigortacıya yüklenmesi kanuni dengeye aykırılık teşkil eder. Değerlendirmelerde öncelikle sigortalının poliçe teminatına giren rizikonun ve bu riziko sonucu doğan zararın varlığını ortaya koyması şart koşulur; bu husus kanıtlanmadan ispat yükü sigorta şirketine yöneltilemez.

Eksper Raporlarının İspat Gücü ve İstisna Klozları

İkinci kademede hasarın bir istisna klozuna dayandığını savunan sigortacının somut veriler sunması zorunludur. Eksper raporlarında yer bulan öğrenildiği veya edinilen bilgiye göre gibi soyut, duyuma dayalı ve varsayımsal ifadeler, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1409/2 uyarınca aranan istisna ispat külfetini hukuken karşılamaz.

Sigorta sözleşmelerinde yer alan teminat istisnaları dar yorumlanır ve kloz metninde bulunan belirsizlikler sözleşme metnini tek taraflı hazırlayan sigortacı aleyhine değerlendirilir. Sigortacı uyuşmazlığın başında ileri sürmediği bir istisnayı sonradan genişleterek savunmasını genişletemez; istisna klozu kapsamı dışında kalan hasar kalemleri teminat içinde kabul edilir.

Sigortacının aydınlatma yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmediği ileri sürülen hallerde dahi kanuni itiraz sürelerine dikkat edilmelidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1423/2 gereğince, poliçenin tesliminden itibaren on dört gün içinde itiraz edilmemesi halinde sözleşme poliçede yer alan şartlarla geçerli hale gelir.

Kurtarma Manevraları ve Deniz Tehlikesi Kapsamındaki Zararlar

Teknenin selameti ve emniyeti amacıyla icra edilen zorunlu manevralar esnasında ortaya çıkan hasarlarda dürüstlük kuralı ile sözleşmeye bağlılık ilkesi uygulanır. Seyir güvenliğini muhafaza etmek için başvurulan manevralar sonucu pervanede meydana gelen hasarlar gibi durumlarda istisna klozları katı biçimde yorumlanamaz ve zarar teminat dahilinde değerlendirilir.

Makine arızası neticesinde manevra kabiliyetini yitiren bir teknenin başka bir deniz aracıyla çekilerek emniyetli alana alınması deniz tehlikesi sayılır. Tehlikeyi bertaraf etmek maksadıyla yapılan yedekleme ve kurtarma masrafları poliçe teminatı kapsamında tazmin edilir.

Gerçek ve Hükmî Tam Ziyada Tenzili Muafiyet Sorunu

Tenzili muafiyet, mahiyeti itibarıyla küçük ve sık tekrarlanan hasarların teminat dışı bırakılmasına yönelik olup kısmi hasarlara özgü bir kurumdur. Sigorta konusu teknenin fiziken bütünüyle yok olduğu gerçek tam ziya durumunda veya tamirinin iktisadi değerini aşarak ziyan sayıldığı hükmî tam ziya hallerinde tazminat miktarından muafiyet indirimi yapılamaz.

Tazminat Borcunda Temerrüt ve Dövizli Poliçelerde Faiz

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1427/2 uyarınca, tazminata esas gerekli bilgi ve belgelerin sigortacıya teslim edilmesinden itibaren kırk beş günlük bir inceleme ve ödeme süresi öngörülmüştür. Bu kanuni sürenin dolmasıyla birlikte sigortacı tazminat ödeme borcu yönünden temerrüde düşer.

Sigorta bedelinin döviz cinsinden kararlaştırıldığı yat poliçelerinde uygulanacak faiz rejimi 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m. 4/a ile tayin edilir. Sözleşmede daha yüksek bir akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı takdirde, yabancı para borcunun temerrüt faizinde kamu bankalarının o döviz cinsi üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek mevduat faiz oranı işletilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy