Yat Alımında Ön Ödeme ve Kaporanın Hukuki Niteliği
Yat alımı kurulurken yapılan ön ödeme veya kapora, taraflarca aksi kararlaştırılmadığı müddetçe cayma yetkisi doğurmaz. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 177 uyarınca, akdin tesisi sırasında verilen para cayma amaçlı değil, anlaşmanın yapıldığını gösteren bağlanma parası hükmündedir. Taraflarca farklı bir kural getirilmedikçe veya yerel teamül aksini öngörmedikçe, bu tutar esas borçtan mahsup edilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 177Kaynağı aç
Tarafların sözleşmede cayma parası kararlaştırmış olması durumunda ise farklı bir hukuki rejim uygulanır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 178 gereğince cayma parası kararlaştırılmışsa, taraflardan her biri sözleşmeden caymaya yetkili sayılır. Bu durumda parayı vermiş olan taraf cayarsa verdiğini bırakır; parayı almış olan taraf cayarsa aldığının iki katını geri vermekle yükümlüdür.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 178Kaynağı aç
Satış Sözleşmesinde İfa Borcu ve Mülkiyet Devri Şekli
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 207 uyarınca satış ilişkisinde satıcı, konunun mülkiyetini ve zilyetliğini karşı tarafa geçirmeyi; alıcı ise belirlenen tutarı ödemeyi üstlenir. Taraflar sözleşmede farklı bir ifa sırası kararlaştırmamışsa ve bu yönde aksine bir adet de yoksa, yükümlülüklerin karşılıklı ve eş zamanlı biçimde yerine getirilmesi zorunludur.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 207Kaynağı aç
Yat ve deniz araçlarının devrinde sicil ve şekil kuralları bağlayıcıdır. Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca gemi sicili herkese açık olup dileyen herkes sicil kayıtlarını inceleyebilir. Kütükte malik olarak kayıtlı bulunan kimse malik kabul edilir; aynı şekilde lehine ipotek ya da ipotek üzerinde hak tescil edilen kişi de hak sahibi sayılır. Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği kapsamındaki araçların ise kütüğe kaydedilmesi ve ruhsatname temin edilmesi zorunludur. Anılan yönetmelik uyarınca mülkiyetin devrine ilişkin belgelerin başkanlıklar nezdinde veya noterde tanzim edilmesi şarttır; bu merciler haricinde gerçekleştirilen mülkiyet devir işlemleri hukuken geçersizdir.
Borçlunun Temerrüdü ve Sözleşmeden Dönme
Yat satışında borcun ifa edilmemesi halinde temerrüt hükümleri uygulanır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 117 gereğince, muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Borcun ifa edileceği gün taraflarca birlikte belirlenmişse veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanılarak usulüne uygun bildirimle tayin edilmişse, bu günün geçmesiyle borçlu başkaca bir ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 117Kaynağı aç
Temerrüt durumunda alacaklının kullanabileceği seçimlik haklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 125 ile düzenlenmiştir. Temerrüde düşen borçlu verilen süre içinde borcunu ifa etmezse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum varsa alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteyebilir. Alacaklı ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatından vazgeçtiğini derhal bildirerek ifa edilmemeden doğan zararın giderilmesini talep edebilir veya sözleşmeden dönebilir. Sözleşmeden dönme hakkı kullanıldığında taraflar karşılıklı edimlerini geri isteme yetkisine sahip olur.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 125Kaynağı aç
Ayıp İhbarı ve Tüketici İşlemi Niteliği
Teslim sonrasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 223 uyarınca alıcının inceleme ve ihbar külfeti doğar. Alıcı devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkan bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp tespit ederse bunu uygun süre içinde satıcıya bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak gizli ayıpların varlığı sonradan anlaşılırsa hemen satıcıya bildirilmelidir; aksi takdirde satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 223Kaynağı aç
Yat alımına konu ilişkide 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri gündeme gelebilir. Anılan Kanun, mal veya hizmet piyasalarında ticari veya mesleki amaçlarla hareket edenler ile ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiler arasında kurulan her türlü tüketici işlemini ve tüketiciye yönelik uygulamayı kapsar. Alıcının ticari veya mesleki olmayan bir amaç gütmesi ve karşı tarafın ticari veya mesleki faaliyet kapsamında hareket etmesi halinde işlem tüketici işlemi tanımı çerçevesinde ele alınır.
Yat alımında verilen kapora sözleşmeden vazgeçildiğinde ne sayılır?
Sözleşmede açıkça cayma parası olarak kararlaştırılmadıkça, verilen bedel 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 177 uyarınca bağlanma parası sayılır ve aksine sözleşme veya yerel adet olmadıkça esas alacaktan düşülür.
Cayma parası kararlaştırılmışsa tarafların hakları nelerdir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 178 uyarınca cayma parası kararlaştırıldığında her iki taraf da caymaya yetkili sayılır; parayı veren cayarsa verdiğini bırakır, alan cayarsa aldığının iki katını geri verir.
Bağlama kütüğüne tabi yatlarda mülkiyet devri nasıl yapılmalıdır?
Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği uyarınca mülkiyet devrini gerektiren belgelerin başkanlıklar huzurunda veya noterde düzenlenmesi zorunludur; bu merciler dışında yapılan devir işlemleri geçersizdir.
Teslim alınan yatta gizli ayıp çıkarsa bildirim süresi nedir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 223 uyarınca olağan gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak gizli ayıplar sonradan anlaşılırsa durum hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan ayıpla kabul edilmiş sayılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy