Yapay Zekâ ile Ses Taklidi Dolandırıcılığı Suçu ve Cezası

Yapay Zekâ ile Ses Klonlama Teknolojisi ve Dolandırıcılık Suçu

Yapay zekâ algoritmalarının bir bireye ait ses kayıtlarını çözümleyerek kişinin konuşma tınısını, nefes aralıklarını, ritmini ve ses tonunu dijital ortamda yeniden üretmesi ses klonlama olarak tanımlanır. Bu biyometrik sentezleme yöntemiyle hedeflenen kişinin gerçek sesinden güçlükle ayırt edilebilen sahte ses kayıtları veya eşzamanlı konuşmalar oluşturulabilmektedir. Üretilen bu sentetik sesler, mağdurların güvenini kötüye kullanarak haksız menfaat temin etme amacıyla kullanıldığında ceza hukuku anlamında suç teşkil eder.

Sentezlenen ses verileriyle muhatabın aldatılması durumunda temel dolandırıcılık suçu vücut bulur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157 kapsamında, sergilenen hileli hareketlerle bir kişinin yanıltılması ve bu aldatma sonucunda mağdurun veya bir başkasının malvarlığı aleyhine, failin kendisi veya üçüncü bir kişi lehine yarar sağlaması yaptırıma bağlanmıştır. Bu fiili gerçekleştiren kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasına hükmedilmektedir.

Bilişim Sistemlerinin Araç Kılınması ve Ağırlaştırıcı Sebepler

Yapay zekâ destekli ses taklidi eylemlerinde bilişim sistemlerinin, bankaların ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanılması veya failin kendisini kamu görevlisi ya da finans kuruluşu çalışanı olarak tanıtması halinde eylem nitelikli dolandırıcılık vasfı kazanır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1 son cümlesi uyarınca, bu sayılan nitelikli hallerin varlığında hükmedilecek hapis cezasının alt sınırı dört yıldan az olamazken, adli para cezasının alt sınırı da suç neticesinde elde edilen maddi menfaatin en az iki katı tutarında belirlenir.

Dolandırıcılık eyleminin birden fazla fail tarafından organize biçimde yürütülmesi yaptırımın daha da ağırlaşmasına yol açar. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/3 uyarınca, söz konusu dolandırıcılık suçlarının üç veya daha fazla kişi tarafından el ve işbirliği içinde icra edilmesi durumunda belirlenen ceza yarı oranında artırılmaktadır. Fiilin suç işlemek maksadıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde yürütülmesi durumunda ise verilecek ceza bir kat artırılarak uygulanır.

Failin tek bir suç işleme kastı doğrultusunda hareket ederek değişik tarihlerde aynı kişiyi sahte ses kayıtlarıyla birden fazla kez dolandırması halinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 43/1 hükmü gereğince zincirleme suç hükümleri tatbik olunur ve tek bir ceza verilerek bu yaptırım dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Benzer şekilde, failin tek bir aldatıcı fiiliyle aynı anda birden çok kişiyi mağdur etmesi durumunda da 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 43/2 yollamasıyla aynı artırım kuralı uygulanmaktadır.

Kişisel Verilerin İhlali, Bilişim Suçları ve Şantaj

Klonlama modellerini beslemek ve eğitmek amacıyla kişilerin ses verilerinin rızaları hilafına toplanması ve arşivlenmesi kişisel verilerin korunması rejimine aykırılık teşkil eder. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 135/1 hükmünce, hukuka aykırı biçimde kişisel verileri kaydeden faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Kaydedilen bu biyometrik ses verilerinin yetkisiz biçimde başka kişilere aktarılması, dağıtılması ya da gayrikanuni yollarla temin edilmesi halinde ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 136/1 uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası tatbik edilir.

Yapay zekâ ile taklit edilecek hedef ses örneklerinin elde edilmesi aşamasında kişilerin akıllı telefon, bilgisayar veya dijital hesaplarına yetkisiz erişim sağlanması bilişim suçlarını oluşturur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 243/1 gereğince, bir bilişim sisteminin bütününe veya belirli bir bölümüne hukuka aykırı şekilde giren ya da sistemde yetkisiz şekilde kalmayı sürdüren fail hakkında bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına karar verilebilir.

Taklit edilen ses kayıtlarının muhataptan haksız yarar koparmak üzere şantaj aracına dönüştürülmesi durumunda çok yönlü ceza sorumluluğu gündeme gelir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 107/1 uyarınca, yasal bir hakkı veya görevi yerine getireceğinden yahut getirmeyeceğinden bahisle kişiyi haksız çıkar sağlamaya zorlayan faile bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir. Kanunun 107/2 maddesi gereğince de haksız bir yarar temin etmek maksadıyla mağdurun şeref ve saygınlığına zarar verecek durumların açıklanacağı veya isnat edileceği yönünde tehditte bulunulması halinde aynı cezai müeyyide uygulanır.

Yargılamada Delil Niteliği ve Adli Bilişim İncelemesi

Uyuşmazlıkların çözümünde ses ve dijital veri kayıtları ispat aracı olarak önem taşır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199 gereğince vakıaları ispata elverişli her türlü ses kaydı ve elektronik veri belge niteliğindedir. Mahkemeye sunulan bir ses kaydının yapay zekâ yazılımlarıyla oluşturulduğu veya üzerinde tahrifat yapıldığı yönünde itiraz ileri sürüldüğünde, ses dalgalarının bütünlüğünün, tını frekanslarının ve montaj izlerinin tespiti amacıyla uzman bilirkişiler eliyle adli bilişim incelemesi gerçekleştirilmesi gerekir.

Ceza yargılamasında hükme esas alınacak delillerin kanuni usullere uygun toplanması zorunludur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 206/2 uyarınca, kanuna aykırı yollarla elde edilmiş deliller, olayın karara bağlanmasına etkisi bulunmayan vakıalar ve yalnızca süreci uzatmayı hedefleyen talepler mahkemece reddedilir. Bununla birlikte, bir bireyin anlık olarak uğradığı haksız eylemi, tehdidi veya hakareti başka türlü ispatlama olanağı bulunmadığı hallerde, önceden kurgulanmamış ani ses kayıtları somut olayın özelliklerine göre yargı kararlarında hukuka uygun delil kabul edilebilmektedir.

Hukuki Sorumluluk: Bankalar, GSM Operatörleri ve Kurum İçi İhlaller

Telekomünikasyon altyapısındaki güvenlik zaafları yapay zekâ dolandırıcılığında sıklıkla araç kılınmaktadır. Kötü niyetli kişilerin GSM altyapısını suistimal ederek SIM kart kopyalama, sahte hat çıkarma veya arayan kimliğini taklit etme yöntemleriyle mağdurlara ulaştığı görülmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 kapsamında, kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren fail bu zararı tazminle yükümlüdür. Kendi sistem güvenliğini ve hat tahsis denetimlerini sağlamakta ihmali bulunan iletişim operatörlerine karşı da haksız fiil sorumluluğu temelinde tazminat davası açılabilmesi mümkündür.

Finansal transfer süreçlerinde ses biyometrisi doğrulaması kullanan bankaların da gerekli özen yükümlülüğünü yerine getirmesi şarttır. Müşterinin mutat işlem sınırlarını aşan veya olağandışı nitelik taşıyan para transferlerinde çift aşamalı ek güvenlik adımlarını devreye sokmaksızın sırf taklit edilmiş ses talimatına dayanarak işlem onayı veren bankalar, kusurlu sorumluluk prensibi doğrultusunda doğan maddi zararlardan sorumlu tutulabilir.

Şirket yöneticilerinin seslerinin taklit edilmesi suretiyle gerçekleştirilen üst düzey yetkili dolandırıcılığı vakalarında ise şirket içi uyum mekanizmaları belirleyicidir. Finansal işlemlerde çift imza kuralını, yetki tavanlarını ve teyit protokollerini göz ardı ederek talimatı sorgulamadan yerine getiren şirket çalışanının ağır kusurlu veya ihmalkâr davrandığının saptanması halinde, iş ilişkisinin feshi ve çalışana rücu davaları gündeme gelebilmektedir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy