Yapay zeka kullanılarak üretilen reklam içeriklerine teknik bir bilgilendirme etiketi eklenmesi, ilgili tanıtımı kendiliğinden hukuka uygun kılmaz. Ticari reklamların dürüst, doğru ve kişilik haklarına saygılı olması esastır; tüketiciyi aldatıcı veya tecrübe eksikliğini istismar edici içerikler etiket taşısa dahi mevzuata aykırılık oluşturur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında reklamda ileri sürülen iddiaların doğruluğunu ispatlama yükümlülüğü reklam verene aittir.
Ticari Reklam Mevzuatında Yapay Zeka Düzenlemeleri
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'ne ilişkin değişiklikler, 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış olup 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Söz konusu düzenleme gereğince, tanıtımlarda gerçek bir insandan ayırt edilmesi zor olan sanal figür veya dijital karakterlerin kullanılması durumunda, bu vaziyetin tüketicilerce net biçimde kavranabilecek, açık ve ayırt edilir bir tarzda gösterilmesi gerekmektedir.
Gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileriyle üretilen dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği ya da tavsiye ettiği yönünde gerçeğe aykırı izlenim oluşturulması kesin olarak yasaktır. Reklamda gerçeğe aykırı bu nitelikte bir kurgu bulunması durumunda içeriğe yapay zeka etiketi iliştirilmesi tanıtımı hukuka uygun hale getirmemektedir.
Reklam Hükümlerine Uyum ve İspat Külfeti
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları reklam hükümlerine uymakla yükümlüdür. Tüketiciyi aldatan veya bilgi ve tecrübe eksikliğini istismar eden tanıtımlar yasaklanmış olup reklamda ileri sürülen iddiaların doğruluğunu ispatlama sorumluluğu münhasıran reklam verendedir.
Hedefli Reklamcılık ve Profilleme Sınırları
Yönetmelik hükümleri gereğince reklam verenlerin, hedefli reklamın hangi kriterlere dayanılarak sunulduğunu ve bu kriterlerin kullanıcı tarafından nasıl değiştirilebileceğini doğrudan ve kolay erişilebilir şekilde bildirmesi gerekir. Bununla birlikte çocuk olduğu bilinen ya da çocuk olması makul olarak beklenen kişilere yönelik biçimde, kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleriyle hedefli reklam yapılması yasaklanmıştır.
Yapay Zeka Sistemlerinde Kişisel Verilerin İşlenmesi
Kişisel Verileri Koruma Kurumunun Üretken Yapay Zeka ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi doğrultusunda; kullanıcı verilerinin modelin çalıştırılması, eğitilerek geliştirilmesi, kişiselleştirme yapılması ve üretilen çıktıların model geliştirme amacıyla kullanılması süreçleri ayrı veri işleme faaliyetleri niteliğindedir. Bu süreçlerin her biri için 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında uygun hukuki işleme şartının somut olarak tespit edilmesi zorunludur.
Fotoğraflar ile ses kayıtları doğrudan biyometrik veri statüsünde değerlendirilmez; ancak gerçek kişinin benzersiz biçimde tanımlanmasını veya kimliğinin doğrulanmasını sağlayan özel teknik bir yöntemle işlendikleri takdirde biyometrik veri niteliği kazanır. Diğer yandan hedefleme ve reklam çerezleri yönünden kullanıcılara çerez türlerine göre seçim imkânı sunulması ve açık rızanın opt-in yöntemiyle temin edilmesi gerekmekte, toplu rıza alınması hukuka uygun görülmeyebilmektedir.
Yurt Dışına Veri Aktarımı Rejimi ve Tarafların Rolleri
6698 sayılı Kanun kapsamında veri sorumlusu ve veri işleyen rolleri, tarafların sözleşmede kararlaştırdığı unvanlara göre değil, verilerin işlenme amaç ve vasıtalarına fiilen kimin karar verdiğine bakılarak belirlenir. Bu nedenle bir yapay zeka veya teknoloji sağlayıcısının sözleşmede veri işleyen olarak nitelendirilmesi tek başına yeterli kabul edilmez.
Yurt dışında yerleşik yapay zeka veya reklam teknolojisi sağlayıcılarına kişisel veri aktarımı yapıldığında 6698 sayılı Kanun'un 9. maddesindeki aktarım rejimine uyulması şarttır. Kişisel veriler, kanunun 5. ve 6. maddelerinde belirtilen şartlardan birinin varlığı ve aktarım yapılacak ülke, sektör veya uluslararası kuruluş hakkında Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından verilmiş bir yeterlilik kararının bulunması halinde aktarılabilir. Yeterlilik kararı Kurul tarafından verilerek Resmî Gazete'de yayımlanır ve en geç dört yılda bir değerlendirilir; Kurul bu kararı ileriye etkili olarak değiştirebilir, askıya alabilir veya kaldırabilir. Yeterlilik değerlendirmesinde karşılıklılık durumu, hedef ülkenin mevzuatı, uygulaması ve bağımsız veri koruma organının mevcudiyeti öncelikle dikkate alınır.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 9Kaynağı aç
Yeterlilik kararının bulunmadığı durumlarda ise aktarım; kanuni işleme şartlarının varlığı, ilgili kişinin hedef ülkede haklarını kullanma ve kanun yollarına başvurma imkânının bulunması ve kanunda düzenlenen uygun güvencelerden birinin sağlanmasıyla gerçekleştirilebilir. Uygun güvence olarak standart sözleşmeye dayanılması halinde bu sözleşmenin imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirilmesi zorunludur. Yeterlilik kararı ve uygun güvencelerin bulunmadığı durumlarda ise yalnızca süreklilik arz etmeyen, arızi nitelikteki hallerde açık rıza veya sözleşmenin ifası gibi kanunda sayılan istisnalara başvurulabilir; bu arızi istisnalar kamu kurum ve kuruluşlarının kamu hukukuna tâbi faaliyetlerine uygulanamaz.
Yurt dışına aktarılan kişisel verilerin sonraki aktarımları ile uluslararası kuruluşlara aktarılması süreçlerinde de 6698 sayılı Kanun'un 9. maddesindeki güvencelerin sağlanması zorunludur. Türkiye'nin veya ilgili kişinin menfaatinin ciddi şekilde zarar göreceği durumlarda uluslararası sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgili kamu kurumunun görüşü alınarak Kurul izni aranır. Diğer kanunlarda yer alan özel hükümler saklı tutulmuş olup aktarım usul ve esasları yönetmelikle düzenlenmektedir.
Yapay zeka etiketi bulunması gerçeğe aykırı reklamı hukuka uygun kılar mı?
Hayır, gerçeğe aykırı izlenim oluşturan veya aldatıcı nitelikteki reklamlara etiket eklenmesi içeriği hukuka uygun hale getirmez; özellikle gerçek kişinin dijital kopyasıyla bizzat deneyim veya tavsiye algısı yaratılması yasaktır.
Reklam iddialarının doğruluğunu ispatlama yükümlülüğü kime aittir?
Reklam verenler, ajanslar ve mecra kuruluşları reklam hükümlerine uymakla yükümlü olmakla birlikte, reklamda ileri sürülen iddiaların doğruluğunu ispatlama sorumluluğu münhasıran reklam verendedir.
Çocuklara profilleme yoluyla hedefli reklam yapılabilir mi?
Hayır, hedef kitlenin çocuk olduğu bilinen ya da bu yönde makul bir beklenti bulunan durumlarda, bireysel verilerden hareketle profilleme yapılarak hedefli tanıtım sunulması yasaklanmıştır.
Fotoğraf ve ses kayıtları kendiliğinden biyometrik veri sayılır mı?
Hayır, fotoğraf ve ses kayıtları doğrudan biyometrik veri kabul edilmez; ancak kişinin benzersiz biçimde tanımlanmasını ya da kimliğinin teyidini sağlayan özel teknik bir yöntemle işlendiklerinde biyometrik veri niteliği kazanır.
Yurt dışı veri aktarımında standart sözleşme Kuruma ne zaman bildirilmelidir?
6698 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca standart sözleşmenin imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy