Yakalama, suça rastlanması veya suçüstünde izlenen kişinin durumu gibi sayılan hallerde herkesin geçici olarak uygulayabildiği bir tedbirdir. Kolluğun yetkisi ise tutuklama kararı ya da yakalama emri gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, savcıya veya amirlere hemen başvurulamamasına bağlıdır. Yakalama emrinin kim tarafından düzenleneceği, gözaltı, yazılı emre karşı sulh ceza hâkimine başvuru, yakınlara haber verilmesi ve yakalananın hâkim ya da mahkeme önüne çıkarılması 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda ayrı ayrı gösterilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 90Kaynağı aç
geçici olarak yakalama yapılabilir:
a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.
b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının
bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.
(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri
düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet
savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde,
yakalama yetkisine sahiptirler.
(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte,
çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle
kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin
yakalanması şikâyete bağlı değildir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/7 md.) Kolluk, yakalandığı sırada
kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri
aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.
(5) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/7 md.) Birinci fıkraya göre
yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce
yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek,
emri doğrultusunda işlem yapılır.
(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama
emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya
Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir.
Gözaltı
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 98Kaynağı aç
evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında,
Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri
düzenlenebilir. Ayrıca, tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde,
itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir.
(2) Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık
ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında
Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler.
(3) Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re'sen veya
Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir.
(4) Yakalama emrinde, kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği ve
yüklenen suç ile yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir.
Yönetmelik
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 91Kaynağı aç
Savcılığınca bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına
karar verilebilir. (Değişik ikinci cümle: 25/5/2005 – 5353/8 md.) Gözaltı
süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu
süre hariç, yakalama anından itibaren yirmidört saati geçemez.(Ek cümle:
25/5/2005 – 5353/8 md.) Yakalama yerine
en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre oniki saatten
fazla olamaz.
(2) Gözaltına alma, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve
kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığına
bağlıdır.[11]
(3) Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya
şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle; Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her
defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak
emir verebilir. Gözaltı süresinin uzatılması emri gözaltına alınana derhâl
tebliğ edilir.
(4) (Ek: 27/3/2015-6638/13 md.)[12]
Suçüstü hâlleriyle sınırlı olmak kaydıyla; kişi hakkında aşağıdaki
bentlerde belirtilen suçlarda mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirleri
tarafından yirmi dört saate kadar, şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu
düzeninin ciddi şekilde bozulmasına yol açabilecek toplumsal olaylar sırasında
ve toplu olarak işlenen suçlarda kırk sekiz saate kadar gözaltına alınma kararı
verilebilir. Gözaltına alma nedeninin ortadan kalkması hâlinde veya işlemlerin
tamamlanması üzerine derhâl ve her hâlde en geç yukarıda belirtilen sürelerin
sonunda Cumhuriyet savcısına, yapılan işlemler hakkında bilgi verilerek
talimatı doğrultusunda hareket edilir. Kişi serbest bırakılmazsa yukarıdaki
fıkralara göre işlem yapılır. Ancak kişi en geç kırk sekiz saat, toplu olarak
işlenen suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Bu fıkra kapsamında
kolluk tarafından gözaltına alınan kişiler hakkında da gözaltına ilişkin
hükümler uygulanır.
a) Toplumsal olaylar sırasında işlenen cebir ve şiddet içeren suçlar.
b) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Kasten öldürme (madde 81, 82), taksirle öldürme (madde 85),
2. Kasten yaralama (madde 86, 87),
3. Cinsel saldırı (madde 102),
4. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
5. Hırsızlık (madde 141, 142),
6. Yağma (madde 148, 149),
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
8. Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma (madde 195),
9. Fuhuş (madde 227),
10. Kötü muamele (madde 232),
c) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda yer alan
suçlar.
d) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri
Kanununun 33 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen suçlar.
e) 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanununa dayanılarak ilan
edilen sokağa çıkma yasağını ihlal etme.
f) 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 3
üncü maddesinde belirtilen suçlar.
(5) Yakalama işlemine, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına
ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı, yakalanan kişi, müdafii veya
kanunî temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı, hemen
serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Sulh ceza
hâkimi incelemeyi evrak üzerinde yaparak derhâl ve nihayet yirmidört saat
dolmadan başvuruyu sonuçlandırır. Yakalamanın veya gözaltına alma veya gözaltı
süresini uzatmanın yerinde olduğu kanısına varılırsa başvuru reddedilir ya da
yakalananın derhâl soruşturma evrakı ile Cumhuriyet Savcılığında hazır
bulundurulmasına karar verilir.
(6) Gözaltı süresinin dolması veya
sulh ceza hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi hakkında yakalamaya
neden olan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet
savcısının kararı olmadıkça bir daha aynı nedenle yakalama işlemi uygulanamaz.
(7) Gözaltına alınan kişi bırakılmazsa, en geç bu süreler sonunda sulh
ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir. Sorguda müdafii de hazır bulunur.
Gözaltı işlemlerinin denetimi
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 95Kaynağı aç
alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, Cumhuriyet savcısının emriyle
bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir.
(2) Yakalanan veya gözaltına alınan yabancı ise, yazılı olarak karşı
çıkmaması halinde, durumu, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir.
Yakalamanın ilgililere bildirilmesi
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 94Kaynağı aç
(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine
soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat
içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır.
(2) Yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya
mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde,
mevcut değil ise en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim
sisteminin kullanılması suretiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından bu
kişinin sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.
(3) (Ek:8/7/2021-7331/12 md.) İfadesi alınmak amacıyla düzenlenen
yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte
yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması,
Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir. Bu hüküm her yakalama emri için
ancak bir kez uygulanabilir. Taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama
emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari
para cezası verilir.
Yakalanan veya gözaltına alınanın durumunun yakınlarına bildirilmesi
Herkesin geçici yakalama yapabileceği haller
5271 sayılı Kanun'un 90. maddesinin birinci fıkrası, geçici yakalamayı iki hale bağlar. İlkinde kişiye suç işlerken rastlanması yeterlidir. İkincisinde, suçüstü bir fiil nedeniyle izlenen kişinin kaçmasının muhtemel olması veya kimliğinin hemen saptanamaması gerekir.
Hüküm, yakalamayı her olay için ve süresiz biçimde herkese bırakmaz. Geçici yakalama, fıkrada yazılı bu iki halin varlığına bağlıdır. Suçüstünde izlenen kişi bakımından kaçma olasılığı ile kimliğin hemen belirlenememesi ayrı ayrı değerlendirilir.
Kolluğun yakalama yetkisi ve savcıya bilgi
Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri çıkarılmasını gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yakalama yetkisini kullanabilir. Yetkinin kullanılabilmesi için Cumhuriyet savcısına veya amirlere derhal başvurma imkânının bulunmaması gerekir.
Birinci fıkra uyarınca yakalanıp kolluğa teslim edilen kişi ile ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay, Cumhuriyet savcısına hemen bildirilir. Bundan sonra yapılacak işlem savcının emrine göre belirlenir.
Şikâyete bağlı suçlarda suçüstü istisnası
Soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı bir suç söz konusu olsa bile, çocuklara karşı işlenen suçüstü hallerinde yakalama şikâyete bağlı değildir. Aynı sonuç, beden veya akıl hastalığı, malullük ya da güçsüzlük sebebiyle kendisini idare etmekten aciz kişilere karşı işlenen suçüstü halleri için de geçerlidir.
Düzenleme yalnızca bu suçüstü hallerini kapsar. Şikâyete bağlı suçlarda yakalamanın bunlar dışında genel olarak yasak veya serbest olduğu bu fıkradan çıkarılamaz.
Yakalanana kanuni hakların bildirilmesi
Kolluk önce yakalananın kaçmasını, kendisine zarar vermesini veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri alır. Bu tedbirlerden sonra yakalanana kanuni hakları derhal bildirilir.
Yakalama emrinin düzenlenmesi ve içeriği
Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya kendisine çağrı yapılamayan şüpheli hakkında yakalama emri, Cumhuriyet savcısının istemiyle sulh ceza hâkimi tarafından düzenlenebilir. Tutuklama isteminin reddine itiraz edilmesi halinde itiraz mercii de yakalama emri düzenleyebilir.
Yakalanmışken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilir. Bu yetki, tutukevinden veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu ya da hükümlü için de geçerlidir.
Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri, hâkim veya mahkeme tarafından re'sen düzenlenir. Emir, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine de çıkarılabilir.
Yakalama emrinde kişinin açık eşkali, kimliği biliniyorsa kimliği, kendisine yüklenen suç ve yakalandığında gönderileceği yer gösterilir.
Yakalama emrine konu işlem yerine getirildiği için emrin çıkarılma amacı ortadan kalkmışsa mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı emrin hemen iade edilmesini ister.
Gözaltının şartı ve sürenin uzatılması
Gözaltına alma, tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına bağlıdır. Ayrıca kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir.
Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin uzatılmasına yazılı emir verebilir. Uzatma her defasında bir günü geçemez ve üç gün süreyle yapılabilir. Uzatma emri gözaltına alınana derhal tebliğ edilir.
Suçüstü halleriyle sınırlı olmak üzere, 91. maddenin dördüncü fıkrasında bentler halinde belirtilen suçlarda, mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirleri gözaltı kararı verebilir. Bu karar, bentlerde sayılan suçlarda yirmi dört saate kadar verilebilir. Şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzenini ciddi biçimde bozabilecek toplumsal olaylar sırasında ve toplu işlenen suçlarda süre kırk sekiz saate kadar çıkabilir.
Yazılı emre karşı sulh ceza hâkimine başvuru
Yakalama, gözaltına alma veya gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurulabilir. Başvurabilecek kişiler yakalanan, müdafii, kanuni temsilci, eş ile birinci veya ikinci dereceden kan hısımlarıdır.
Sulh ceza hâkimi başvuruyu dosya üzerinden inceler ve derhal, en geç yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır. Yakalamanın, gözaltına almanın veya gözaltı süresinin uzatılmasının yerinde olduğu kanısına varırsa başvuruyu reddeder ya da yakalananın derhal soruşturma evrakı ile Cumhuriyet savcılığında hazır bulundurulmasına karar verir.
Yeniden yakalama yasağı, gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi bakımından geçerlidir. Bu kişi, yakalamaya yol açan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı bulunmadıkça aynı nedenle yeniden yakalanamaz.
Gözaltına alınan kişi serbest bırakılmazsa, en geç öngörülen sürelerin sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır ve sorguya çekilir. Sorguda müdafii de hazır bulunur.
Hâkim veya mahkeme önüne çıkarılma
Hâkim veya mahkemenin yakalama emriyle soruşturma ya da kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır.
Kişi bu süre içinde yetkili merci önüne çıkarılamazsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde sorgusu yapılır veya ifadesi alınır. Bu yerde sesli ve görüntülü iletişim sistemi yoksa en yakın adliyede kurulu sistem kullanılır. İşlemi yetkili hâkim veya mahkeme yapar.
İfadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir. Bu hüküm her yakalama emri için ancak bir kez uygulanabilir. Taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir.
Kovuşturma sırasında mahkeme, sanığın duruşmada hazır bulunmasına her zaman karar verebilir. Sanığın zorla getirme kararıyla veya yakalama emriyle getirilmesine de karar verebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 199Kaynağı aç
getirme kararı veya yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir.
Sorgu sırasında sanığın mahkeme salonundan çıkarılabilmesi
Nakil sırasında kelepçe
Yakalanarak veya tutuklanarak bir yerden başka yere nakledilen kişiye kelepçe, kaçacağına ya da kendisinin veya başkalarının hayat ve beden bütünlüğü bakımından tehlike oluşturduğuna ilişkin belirtiler varsa takılabilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 93Kaynağı aç
yere nakledilen kişilere, kaçacaklarına ya da kendisi veya başkalarının hayat
ve beden bütünlükleri bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin
varlığı hâllerinde kelepçe takılabilir.
Yakalanan kişinin mahkemeye götürülmesi
Yakınlara ve konsolosluğa haber verilmesi
Şüpheli veya sanık yakalandığında, gözaltına alındığında ya da gözaltı süresi uzatıldığında, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya kendisinin belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir.
Yakalanan veya gözaltına alınan kişi yabancıysa ve yazılı olarak karşı çıkmazsa, durumu vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir. Bildirim, bu yazılı karşı çıkmanın bulunmaması şartına bağlıdır.
Kaçak kişi, elkoyma ve yoklukta tutuklama
Hakkındaki soruşturma veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak için yurt içinde saklanan ya da yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle Cumhuriyet savcısı veya mahkemece kendisine ulaşılamayan kişi kaçak sayılır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 247Kaynağı aç
veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde
saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle Cumhuriyet
savcısı veya mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kişiye kaçak
denir.
(2) (Ek: 25/5/2005 – 5353/31 md.)[84] Hakkında, 248 inci maddenin
ikinci fıkrasında belirtilen suçlardan dolayı soruşturma
veya kovuşturma başlatılmış olan şüpheli veya
sanığın, yetkili Cumhuriyet savcısı veya
mahkemece usulüne göre yapılan tebligata uymamasından dolayı verilen zorla
getirilme kararı da yerine getirilemez ise, Cumhuriyet
savcısı veya mahkeme;
a) Çağrının bir gazete ile şüpheli veya
sanığın bilinen konutunun kapısına asılmak suretiyle ilânına karar verir;
yapılacak ilânlarda, onbeş gün içinde gelmediği takdirde 248 inci maddede
gösterilen tedbirlere hükmedilebileceğini ayrıca açıklar,
b) Bu işlemlerin yerine getirildiğinin bir tutanak ile saptanmasından
itibaren onbeş gün içinde başvurmayan şüpheli veya sanığın kaçak olduğuna karar
verir.[85]
(3) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 22/3/2023 Tarihli ve E:
2022/145, K: 2023/59 Sayılı Kararı ile.) (Yeniden Düzenleme:2/3/2024-7499/16
md.) Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir. Ancak, daha önce sorgusu
yapılmamış ise, mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.[86]
(4) Duruşma yapılan hâllerde kaçak sanığın müdafii yoksa, mahkeme barodan
bir avukat görevlendirilmesini ister.
Zorlama amaçlı elkoyma ve teminat belgesi[87]
Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir. Buna karşılık daha önce sorgusu yapılmamışsa hakkında mahkûmiyet kararı verilemez. Aynı durumda ceza verilmesine yer olmadığı kararı da verilemez.
Duruşma yapılan hallerde kaçak sanığın müdafii yoksa mahkeme, barodan bir avukat görevlendirilmesini ister.
Kaçağın başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla Türkiye'deki malları, hak ve alacakları hakkında amaçla orantılı elkoyma kararı verilebilir. Kararı, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi veya mahkeme verir. Gerektiğinde bu malvarlığının idaresi için kayyım atanır; elkoyma ve kayyım kararı müdafie bildirilir. Tedbir, 248. maddenin ikinci fıkrasında sayılan suçlarla sınırlıdır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 248Kaynağı aç
savcısına başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla
Türkiye'de bulunan mallarına, hak ve alacaklarına amaçla orantılı olarak Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi veya
mahkeme kararıyla elkonulabilir ve gerektiğinde idaresi için kayyım atanır.
Elkoyma ve kayyım atama kararı müdafiine bildirilir.[88]
(2) Birinci fıkra hükmü;
a) Türk Ceza Kanununda tanımlanan;
1. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
2. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80),
3. Hırsızlık (madde 141, 142),
4. Yağma (madde 148, 149),
5. Güveni kötüye kullanma (madde 155),
6. Dolandırıcılık (madde 157, 158),
7. Hileli iflas (madde 161),
8. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
9. Parada sahtecilik (madde 197),
10. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220),
11. Zimmet (madde 247),
12. İrtikâp (madde 250),
13. Rüşvet (madde 252),
14. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
15. Edimin ifasına fesat karıştırma (madde 236),
16. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 305, 306,
307, 308),
17. (Ek: 24/11/2016-6763/33 md.) Anayasal
Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313),
18. Silahlı örgüt (madde 314) veya bu örgütlere silah sağlama (madde
315),
19. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331,
333, 334, 335, 336, 337),
Suçları,
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda
tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları,
c) Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında
tanımlanan zimmet suçu,
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını
gerektiren suçlar,
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü
maddelerinde tanımlanan suçlar,
Hakkında uygulanır.
(3) Elkonulan mal, hak ve alacakların korunmasında, elkoymaya ilişkin
hükümler uygulanır. Tedbirlere ilişkin kararların özetinin bir gazetede ilânına
sulh ceza hâkimince veya mahkemece karar
verilebilir.[89]
(4) Kaçak yakalandığında veya kendiliğinden gelerek teslim olduğunda
elkoymanın kaldırılmasına karar verilir.
(5) Kaçak hakkında 100 üncü ve sonraki maddeler gereğince, sulh ceza
hâkimi veya mahkeme tarafından yokluğunda tutuklama kararı verilebilir.
(6) Sulh ceza hâkimi veya mahkeme
elkoymaya karar verdiğinde, kaçağın yasal olarak bakmakla yükümlü bulunduğu
yakınlarının alınan tedbirler nedeniyle yoksulluğa düşebileceklerini saptarsa,
bunların geçimlerini sağlamak üzere, elkonulan mal varlığından sosyal durumları
ile orantılı miktarda yardımda bulunulması konusunda kayyıma izin verir.[90]
(7) 246 ncı madde hükmü kaçaklar hakkında da uygulanır.
(8) Bu kararlara karşı itiraz edilebilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Tüzel
Kişilerin Soruşturmada ve Kovuşturmada Temsili
Tüzel kişinin temsili
Sulh ceza hâkimi veya mahkeme, tedbir kararlarının özetinin bir gazetede ilan edilmesine karar verebilir. İlan kendiliğinden yapılmaz; bunun için ayrıca karar verilmesi gerekir.
Kaçak yakalandığında veya kendiliğinden gelip teslim olduğunda elkoymanın kaldırılmasına karar verilir.
Kaçak hakkında, 100. madde ve sonraki maddeler uyarınca sulh ceza hâkimi veya mahkeme yokluğunda tutuklama kararı verebilir. Tutuklamanın maddi şartları bu hükümde ayrıca sayılmaz.
248. madde kapsamındaki kararlara itiraz edilebilir. İtirazın süresi ve hangi mercie yapılacağı bu fıkrada ayrıca gösterilmemiştir.
Hâkim ve mahkeme kararlarına itiraz
Hâkim kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir. Mahkeme kararları bakımından ise itiraz, kanunun bu yolu açıkça gösterdiği hallerde mümkündür.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 267Kaynağı aç
mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.
İtiraz usulü ve inceleme mercileri
Herkes hangi halde yakalama yapabilir?
Kişiye suç işlerken rastlanırsa herkes geçici yakalama yapabilir. Suçüstü bir fiilden izlenen kişinin kaçma olasılığının bulunması veya kimliğinin hemen belirlenememesi de bu kapsamdadır.
Kolluk ne zaman yakalama yapabilir?
Tutuklama kararı veya yakalama emri gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan halde, savcıya ya da amirlere derhal başvurma olanağı yoksa kolluk yakalama yetkisini kullanabilir.
Yakalama emrinde neler yazılır?
Emirde açık eşkal, kimlik biliniyorsa kimlik, yüklenen suç ve yakalanan kişinin nereye gönderileceği gösterilir.
Gözaltı hangi şarta bağlıdır?
Gözaltı, soruşturma bakımından zorunlu olmalı ve suçun işlendiği şüphesini gösteren somut deliller bulunmalıdır.
Savcının yazılı emrine kim başvurabilir?
Yakalanan, müdafii, kanuni temsilci, eş ve birinci veya ikinci dereceden kan hısımları serbest bırakılmak için sulh ceza hâkimine başvurabilir.
Serbest bırakılan aynı nedenle yeniden yakalanabilir mi?
Gözaltı süresi dolduğu veya sulh ceza hâkimi kararıyla serbest bırakıldığı için salıverilen kişi, yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça aynı nedenle yeniden yakalanamaz.
Yakalanma yakınlara bildirilir mi?
Yakalama, gözaltı veya gözaltı süresinin uzatılması halinde Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına ya da şüpheli veya sanığın belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir.
Yabancının durumu konsolosluğa bildirilir mi?
Yakalanan veya gözaltına alınan yabancı yazılı olarak karşı çıkmazsa durumu, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy