Beyaz Kodun Tanımı ve Kapsamı
Beyaz kod, sağlık çalışanlarının hasta veya hasta yakınları tarafından fiziksel ya da sözlü şiddete uğraması halinde güvenlik görevlilerinin olay yerine en hızlı biçimde intikal etmesini sağlayan ve yaşanan hadiseyi kayıt altına almayı amaçlayan bir acil durum alarm sistemidir. Bu mekanizma yalnızca fiziki ve sözlü şiddet vakalarında değil; sağlık kuruluşunda meydana gelen hırsızlık ve cinsel taciz eylemleri karşısında da devreye sokulabilir.
Beyaz Kod Alarmı Vermeye Yetkili Kişiler
Acil bildirim yetkisi sadece hekimler ve hemşirelerle sınırlı tutulmamıştır. Görev yaptıkları sağlık kurumunda benzer risklerle karşılaşan intörnler ve stajyerler de beyaz kod alarmı verme hakkına sahiptir.
Beyaz Kod Bildirim Yöntemleri
Sağlık çalışanları acil bildirimlerini kurum içi dahili hattan 1111 numarasını tuşlayarak yapabilir. Dahili hattan aramanın imkânsız olduğu ya da personelin olay yerinden uzaklaşamadığı durumlarda ise kesintisiz hizmet sunan 113 Beyaz Kod Çağrı Merkezi aranabilir veya ilgili resmi internet adresi üzerinden temin edilen form doldurularak başvuru gerçekleştirilebilir.
Beyaz Kod Tutanağının Düzenlenmesi ve İçeriği
Meydana gelen olayın akabinde can güvenliği sağlandıktan ve tehlike bertaraf edildikten sonra yazılı belgelendirme aşamasına geçilir. Tutanak, olayı doğrudan görmüş olan en az iki hastane personelinin şahitliğinde, herhangi bir sansürleme yapılmaksızın ve eldeki deliller açıkça gösterilerek hazır bir forma veya standart A4 kâğıdına kaydedilir.
Düzenlenen beyaz kod tutanağında olayın gerçekleştiği tarih, saat ve yer ayrıntılı biçimde belirtilir. Şüpheli kişilerin kimlik bilgileri mevcutsa bunlar yazılır; tespit edilememişse boy, kilo, cinsiyet ve yaş gibi belirleyici eşkâl verilerine yer verilir. Maruz kalınan şiddetin niteliği ile olaya dair ses ve kamera kayıtlarının bulunup bulunmadığı belgede gösterilir; nihayetinde tutanak mağdur çalışan, şahitler ve kurum yöneticisi tarafından müştereken imzalanır.
İdari İntikal ve Bildirim Süreci
Hazırlanan tutanak doğrultusunda şiddet başvuru formu tanzim edilir ve Sağlıkta Çalışan Güvenliği Bildirim Sistemi üzerinden sisteme işlenir. Şiddete uğrayan personelin bireysel olarak şikâyetçi olup olmadığı gözetilmeksizin, belgeler 24 saat içinde il koordinatörlüğüne ulaştırılır.
Sağlık Personelinin Hukuki Hakları
Beyaz kod sürecine yol açan bir haksız fiile maruz kalan sağlık çalışanı, gördüğü zararın tazmini amacıyla hukuk mahkemelerinde tazminat davası açabilir. Ayrıca fail hakkında şikâyette bulunarak adli makamlarca ceza davası yürütülmesini sağlayabilir.
Hastanelerde Kullanılan Diğer Acil Durum Kodları
Sağlık tesislerinde farklı acil müdahale halleri için çeşitli renk kodları uygulanmaktadır. Mavi kod (2222), acil tıbbi müdahale gerektiren durumlarda hasta, hasta yakını veya personelin güvenliğini hedefleyen acil durum kodudur. Pembe kod (3333) ise hastanede tedavi gören bebek ve çocukların kaçırılması girişimlerinde kullanılan alarm sistemidir.
Beyaz kod alarmını kimler verebilir?
Beyaz kod alarmı, doktor ve hemşirelerin yanı sıra kurum bünyesindeki stajyerler ve intörnler tarafından da verilebilir.
Beyaz kod hangi durumlar karşısında verilir?
Beyaz kod; hasta veya yakınlarının sağlık çalışanına yönelttiği fiziksel ve sözlü şiddet olaylarının yanı sıra kurumda gerçekleşen hırsızlık ve cinsel taciz fiillerinde verilir.
Beyaz kod tutanağı idareye kaç saatte iletilir?
Olay tutanağı ve şiddet başvuru formu, personelin şikâyetçi olma şartına bakılmaksızın 24 saat içinde Sağlıkta Çalışan Güvenliği Bildirim Sistemi vasıtasıyla il koordinatörlüğüne intikal ettirilir.
Şiddete uğrayan çalışanın dava açma hakkı var mıdır?
Sağlık personeli uğradığı zararların karşılanması için tazminat davası açabileceği gibi, şikâyette bulunarak fail hakkında ceza davası açılmasını sağlayabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy