Sağlık hizmeti sunucuları tarafından yabancı hastalara yerli hastalardan farklı fiyat uygulanması, mevzuatta öngörülen sağlık turizmi taban fiyat tarifeleri çerçevesinde mümkündür. Bununla birlikte belirlenen ücretlerin sözleşme hukuku ilkeleri, dürüstlük kuralı ve aşırı yararlanma yasaklarına uygun olması zorunludur.
Sağlık Turizmi Kapsamı ve Taban Fiyat Esası
Uluslararası sağlık turizmi düzenlemeleri, sağlık hizmeti alma gayesiyle Türkiye'ye gelen kişileri ve ülkede turist olarak bulunduğu sırada ani sağlık ihtiyacı doğanları kapsar. Yurt dışında ikamet eden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları da tedavi veya ameliyat amacıyla geldiklerinde uluslararası sağlık turisti kapsamında sayılabilmektedir.
Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi Usul ve Esasları doğrultusunda, sağlık turizmi fiyat listesinde bulunan işlem fiyatları kamu ve özel bütün sağlık hizmeti sunucuları bakımından taban fiyattır. Devlet üniversitesi hastanelerinde rektörlük, Sağlık Bakanlığına bağlı kamu hastanelerinde ise Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü, USHAŞ'ın önerisi doğrultusunda taban fiyatlara uygulanacak katsayıları belirleyebilmektedir.
Türkiye'nin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında sağlık yardımı alma hakkı bulunan kişiler, geçici koruma altındakiler ve öğrenci ikamet iznine sahip yabancılar ise kural olarak sağlık turizmi fiyatlandırmasından farklı hükümlere tabidir.
Tüketici Hukuku Çerçevesinde Yabancı Hastanın Korunması
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 3/1-k uyarınca tüketici; ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir. Kanuni tanımda vatandaşlık veya yabancılık şartına yer verilmemiştir. Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari ya da mesleki amaçla hizmet sunan sağlık tesisleri ise m. 3/1-ı kapsamında sağlayıcı sayılır.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 3Kaynağı aç
Hizmet, bir ücret veya menfaat karşılığında taahhüt edilen mal sağlama dışındaki işlemleri; tüketici işlemi ise vekâlet veya eser gibi sözleşmeler dahil olmak üzere tüketici ile sağlayıcı arasındaki her türlü hukuki işlemi oluşturur. Bu yasal çerçevede, ameliyat ve tedavi hizmeti alan yabancı hastalar da tüketici işlemlerine ilişkin koruyucu hükümlerden faydalanır.
Dürüstlük Kuralı ve Aşırı Yararlanma (Gabin) Sınırları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 2 uyarınca hakların kullanılmasında ve borçların ifasında dürüst davranma esastır; bir hakkın dürüstlük kuralına açık biçimde aykırı olarak kötüye kullanılması hukuki himaye görmez.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 2Kaynağı aç
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 28 uyarınca, bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunması ve bu durumun zarar görenin zor durumda kalmasından, düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılarak gerçekleştirilmesi aşırı yararlanma oluşturur. Bu durumda hasta, durumun özelliğine göre sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirerek ediminin geri verilmesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini talep edebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 28Kaynağı aç
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 28 kapsamındaki haklar, deneyimsizlik yahut düşüncesizliğin anlaşıldığı, darda kalma durumunda ise bu halin son bulduğu andan itibaren bir yıl ve her halükarda sözleşmenin kurulmasından başlayarak beş yıl içinde ileri sürülmelidir.
Acil Tıbbi Müdahaleler, Sigorta ve Fatura Yükümlülüğü
Turist olarak bulunan yabancı hastanın acil sağlık ihtiyacında gerekli tıbbi müdahalenin kayıtsız ve gecikmeksizin yapılması zorunludur. Ücret tahsiline ilişkin işlemler ancak acil müdahale ve bakım sağlandıktan sonra yürütülebilir. Ayrıca trafik kazası nedeniyle sunulan sağlık hizmetlerinin bedeli hastanın kendisinden talep edilemez.
Ameliyathane ortamında icra edilecek cerrahi ve girişimsel işlemler bakımından sağlık tesisinin komplikasyon sigortası yaptırması zorunludur.
Sağlık tesisi, sağlık turizmi hastası adına satış fişi veya fatura düzenlemekle yükümlüdür. Fatura ekinde sunulan sağlık hizmetlerinin ayrıntılı dökümü ile her bir birim fiyatın gösterilmesi şarttır.
Yabancı hastaya ameliyat için yerli hastadan farklı ücret uygulanabilir mi?
Sağlık turizmi tarifesindeki işlem fiyatları taban fiyat niteliğinde olduğundan yabancı hastaya farklı ücret uygulanması mümkündür; ancak uygulanan bedelin dürüstlük kuralına uygun olması ve aşırı yararlanma (gabin) teşkil etmemesi zorunludur.
Acil durumlarda yabancı hastadan tedavi ücreti nasıl talep edilir?
Acil hallerde tıbbi müdahalenin gecikmeksizin yapılması zorunlu olup ücret tahsili işlemleri müdahale sağlandıktan sonra yürütülür; trafik kazası nedeniyle sunulan sağlık hizmeti bedeli ise hastanın kendisinden talep edilemez.
Aşırı ameliyat ücreti ödeyen yabancı hasta hangi haklara sahiptir?
Edimler arasında açık oransızlık varsa ve hastanın zor durumundan ya da deneyimsizliğinden faydalanılmışsa, hasta sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirerek ödediği bedelin iadesini veya edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini 1 ve 5 yıllık sürelerde isteyebilir.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları sağlık turizmi kapsamında mıdır?
Yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşları, sağlık hizmeti almak amacıyla Türkiye'ye geldiklerinde sağlık turizmi düzenlemeleri kapsamında uluslararası sağlık turisti sayılabilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy