Tek bir ekran görüntüsü, hukuk veya ceza davalarında uyuşmazlığın niteliğine göre önem taşısa da kural olarak davayı kendiliğinden kazandırmaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199 uyarınca elektronik ortamdaki veriler, görüntüler ve ses kayıtları belge niteliğindedir. Bir ekran görüntüsünün vakıayı tam olarak ispatlayabilmesi için delilin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş olması, karşı tarafa aidiyetinin belirlenebilmesi ve içeriğin iddia konusu olguyu doğrulamaya elverişli bulunması gerekir; sunulan delilin caiz olup olmadığını takdir ve tayin etme yetkisi ise HMK m. 189/4 uyarınca mahkemeye aittir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 199Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 189Kaynağı aç
Hukuk Davalarında Belge Niteliği ve Delil Başlangıcı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199/1 uyarınca dava konusu vakıaları ispata elverişli her türlü yazılı metin, senet, görsel ve işitsel kayıt ile elektronik ortamdaki tüm bilgi taşıyıcıları hukuken belge sayılır. Mahkemeye sunulan dijital mesajlar, ekran çıktıları ve sohbet kayıtları da bu yasal çerçevede belge vasfına sahiptir.
Senetle ispat zorunluluğunun bulunduğu uyuşmazlıklarda delil başlangıcı mevcutsa 6100 sayılı Kanun m. 202/1 uyarınca mahkemece tanık dinlenebilir. Delil başlangıcı, Kanun'un 202/2. maddesine göre iddia edilen hukuki muameleyi bütünüyle kanıtlamaya yetmeyen ancak işlemi muhtemel kılan ve aleyhine delil getirilen tarafça veya temsilcisince verilip gönderilmiş belgelerdir. Karşı tarafın mesajların kendisinden çıkmadığını iddia etmemesi veya yazışmaların karşı taraftan sadır olduğunun tespiti halinde bu kayıtlar delil başlangıcı sayılabilir; nitekim Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin E. 2024/2762, K. 2025/2939 sayılı ilamında da aidiyeti belirlenen elektronik yazışmaların HMK m. 202/2 kapsamında delil başlangıcı niteliğinde bulunacağı kabul edilmiştir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 202Kaynağı aç
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/2762, K. 2025/2939Kaynağı aç
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/2084, K. 2024/2593Kaynağı aç
Sunulan yazışmaların delil başlangıcı kabul edilebilmesi için içeriğinin iddia edilen hukuki muameleyi muhtemel göstermesi zorunludur. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin E. 2023/2084, K. 2024/2593 sayılı ilamında açıklandığı üzere, mesaj içerikleri ileri sürülen hukuki ilişkiyi muhtemel kılacak nitelikte değilse delil başlangıcı vasfı kazanamaz.
İnançlı İşlemler, Havale Dekontları ve İspat Yükü
İnanç sözleşmesine dayalı iddiaların kural olarak şekle bağlı olmayan yazılı delille kanıtlanması gerekir. İspat yükü kendisinde olan tarafın elinde kesin bir yazılı delil bulunmasa dahi taraflar arasındaki mektup, banka dekontu veya elektronik yazışma gibi belgeler delil başlangıcı kabul edilerek iddianın tanık dahil her türlü delille ispatlanması mümkündür.
Banka havalesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 555 ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 6 uyarınca kural olarak borcun ödendiğini gösteren bir ödeme aracıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin E. 2023/2986, K. 2024/1491 sayılı ilamında açıklandığı üzere, paranın borç ödeme dışında ödünç verme gibi farklı bir hukuki nedenle gönderildiğini ispatlama külfeti gönderene aittir. Havale ile paranın intikal ettiğini kabul eden davalının bu ödemenin borç değil başka bir alacağa dayalı olduğunu savunması vasıflı ikrar (gerekçeli inkâr) oluşturur; vasıflı ikrar bölünemeyeceğinden ispat yükü yer değiştirmeyip davacı taraf üzerinde kalmaya devam eder.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/2986, K. 2024/1491Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 555Kaynağı aç
Yemin Delilinin Mahkemece Hatırlatılması
İddia sahibinin elinde kesin yazılı delil veya delil başlangıcı sayılabilecek bir veri bulunmadığında başvurulacak son yasal ispat imkanı karşı tarafa yemin teklif etmektir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 31'de düzenlenen hâkimin davayı aydınlatma ödevi ve m. 225 çerçevesinde, delil listesinde açıkça yemin deliline dayanmış olan tarafa diğer delillerle ispat sağlanamadığında mahkemece re'sen yemin teklif etme hakkı hatırlatılmalıdır. Bu usul kuralı Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin E. 2023/2084, K. 2024/2593 sayılı kararında da hükme bağlanmıştır.
Aidiyetin Tespiti, Sözleşme Kurulması ve Noter Kaydı
Kimin oluşturduğu ve taraflarının kim olduğu belirlenemeyen elektronik yazışmalar tek başına vakıanın ispatında yeterli görülmez ve hâkimin vicdani kanaati için diğer yan delillerle desteklenmesi gerekir. İlgili tarafça inkar edilen veya sahteliği öne sürülen mesaj kayıtlarında, verinin hangi telefondan ve hesaptan çıktığı teknik incelemeyle aydınlatılmalıdır.
Kanunda özel bir geçerlilik şekli öngörülmemiş sözleşmeler, WhatsApp üzerinden karşılıklı irade beyanlarının bildirilmesiyle geçerli biçimde kurulabilir. Buna karşılık, kanunun resmi veya yazılı şekil şartına tabi tuttuğu sözleşmeler ve işlemler yalnızca elektronik mesajlaşma üzerinden geçerlilik kazanamaz.
Mesaj kayıtlarının kaybolmasını engellemek için yaptırılan noter tespiti içeriğin gerçekliğini her yönüyle kesin olarak ispatlamaz. Noterlik işlemi, yalnızca kendisine gösterilen içeriği belirli bir gün ve saat itibarıyla kayıt altına alır; mesajın karşı tarafça oluşturulup gönderildiği gerektiğinde bilirkişi incelemesi ve yan delillerle araştırılır.
Hukuka Aykırı Delil ve Haberleşmenin Gizliliğini İhlal Suçu
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 189/2 uyarınca hukuka aykırı yollarla elde edilmiş olan deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Kişinin doğrudan tarafı olduğu haberleşmeyi hak arama özgürlüğü çerçevesinde yargı merciine sunması kural olarak hukuka aykırı delil oluşturmaz.
Buna karşılık başkasına ait telefon şifresinin gizlice öğrenilmesi, cihazın izinsiz açılması, WhatsApp Web hesabının habersiz şekilde bilgisayara bağlanması, casus yazılım kullanılması veya üçüncü kişiler arasındaki haberleşmenin gizlice ele geçirilmesi durumunda elde edilen kayıtlar hukuka aykırı delil sayılabilir.
Mesajların hukuka aykırı elde edilmesi ve ifşası cezai yaptırıma bağlanmıştır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 132/1 uyarınca haberleşmenin gizliliğini ihlal edenler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile karşılaşabilir; gizliliğin kayıt yoluyla ihlali halinde ceza bir kat artırılır. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre taraf olunan haberleşme içeriğinin muhatabın rızası dışında hukuka aykırı şekilde kamuya ifşası veya kitle iletişim araçlarıyla yayılması da hapis cezası yaptırımına tabidir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 132Kaynağı aç
İşyerinde Elektronik Denetim ve Ceza Muhakemesi Usulü
İşverenin çalışana ait elektronik iletişimi denetleyebilmesi hukuki sınırlara tabidir. Denetimin meşru kabul edilebilmesi için çalışana önceden açık bilgilendirme yapılması, denetimin meşru bir amaca dayanması, daha az müdahaleci bir yöntemin bulunmaması, uygulamanın amaçla sınırlı tutulması ve özel hayat ile haberleşmenin gizliliğine ölçüsüz müdahalede bulunulmaması şarttır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 217 uyarınca hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir; deliller hâkimin vicdani kanaatiyle serbestçe takdir edilir ve yüklenen suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispatlanabilir. Ceza soruşturmasında bilgisayar ve kütüklerinde arama ve kopyalama işlemleri, CMK m. 134/1 gereğince somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka delil elde etme imkânının bulunmaması halinde hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararıyla yapılır. Savcının verdiği kararlar 24 saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim 24 saat içinde onaylamazsa çıkarılan kopyalar ve metinler derhâl imha edilir. CMK m. 134/3-4 uyarınca elkoymada sistemdeki verilerin tamamı yedeklenir ve bir kopya şüpheliye veya müdafiine imza karşılığı verilir. Kanuni usullere uyulmaksızın mesajların incelenmesiyle düzenlenen tutanaklar ilgilinin rızası olsa dahi ceza muhakemesinde hukuka uygun delil sayılmaz.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 217Kaynağı aç
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 134Kaynağı aç
WhatsApp ekran görüntüsü tek başına davayı kazandırır mı?
WhatsApp ekran görüntüsü HMK m. 199 uyarınca belge niteliğindedir; ancak kimin oluşturduğu belirlenemeyen kayıtlar vakıanın ispatında tek başına yeterli olmayıp delil başlangıcı şartlarını taşıması veya yan delillerle desteklenmesi gerekir.
Kişinin taraf olduğu WhatsApp konuşmasını mahkemeye sunması suç mudur?
Hayır, kişinin doğrudan tarafı olduğu haberleşmeyi hakkını savunmak amacıyla mahkemeye sunması kural olarak hukuka aykırılık oluşturmaz; ancak bu içeriklerin üçüncü kişilere alenen ifşası TCK m. 132/3 uyarınca suç teşkil edebilir.
Karşı taraf WhatsApp mesajlarını inkar ederse süreç nasıl işler?
Mesajların aidiyeti karşı tarafça inkar edildiğinde göndericinin ve iletinin gerçekliği bilişim araştırması ve yan delillerle incelenir; gönderenin karşı taraf olduğu saptanırsa yazışmalar HMK m. 202/2 uyarınca delil başlangıcı niteliği taşır.
Banka havalesiyle gönderilen paranın borç olduğunu WhatsApp mesajı ispatlar mı?
Banka havalesi kural olarak borcun ödendiğine karinedir; ancak borç ikrarı içeren veya işlemi muhtemel kılan yazışmalar delil başlangıcı oluşturursa tanık ve diğer delillerle paranın borç verildiği ispatlanabilir.
WhatsApp üzerinden sözleşme yapılabilir mi?
Kanunda özel bir resmi veya yazılı geçerlilik şekline tabi tutulmamış sözleşmeler WhatsApp üzerindeki karşılıklı irade beyanlarıyla geçerli olarak kurulabilir.
Eşin veya başkasının telefonundan izinsiz alınan ekran görüntüleri delil olur mu?
Hayır, başkasının telefonunu izinsiz açmak, şifre kırmak veya WhatsApp Web hesabını gizlice bağlamak suretiyle ele geçirilen içerikler HMK m. 189/2 uyarınca hukuka aykırı delildir ve mahkemede hükme esas alınamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

