Özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hallerde vergi mahkemesinde dava açma süresi otuz gündür. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıkta sürenin başlangıcı işlemin türüne göre değişir. Dava açılınca tahsilat ancak dava konusu edilen bölüm bakımından durur; bu sonuç her dosya ve her işlem için geçerli değildir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
Dava süresinin genel çerçevesi
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinin birinci fıkrası, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz günlük dava açma süresi öngörür. Otuz gün, özel kanunun başka süre belirlemediği hallere ilişkin genel süredir.
2577 sayılı Kanun’un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, sürenin hangi tarihten sonra işleyeceğini uyuşmazlığın türüne göre ayırır. Süre, ilgili olayın gerçekleştiği günü izleyen günden başlar. Tahakkuku tahsile bağlı vergide bu olay tahsilattır. Tebliğ yapılan veya tebliğ yerine geçen işlemde tebliğ; tevkif yoluyla alınan vergide istihkak sahibine yapılan ödeme; tescile bağlı vergide ise tescildir. İdarenin dava açması gereken konuda başlangıç, ilgili merci ya da komisyon kararının idareye geldiği günü izleyen gündür.
İlan ve düzenleyici işlemlerde başlangıç
Adresi belli olmayan kişiye, özel kanundaki hükme göre ilan yoluyla bildirim yapılmışsa ve özel kanunda aksine hüküm yoksa süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün geçtikten sonra işlemeye başlar. Özel kanundaki farklı hüküm bu başlangıcı değiştirir.
İlanı gereken düzenleyici işlemde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar. İşlem uygulanırsa ilgili, düzenleyici işleme, uygulanan işleme veya her ikisine birden karşı dava açabilir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayanan işlemin iptaline engel oluşturmaz.
Dava açmanın tahsil işlemlerine etkisi
2577 sayılı Kanun’un 27. maddesinin birinci fıkrasına göre Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması, dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. Vergi uyuşmazlığındaki tahsil sonucu bu fıkrada değil, maddenin dördüncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir.
Vergi mahkemesinde vergi uyuşmazlığından doğan davanın açılması; tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının yalnızca dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Dava konusu edilmeyen bölüme bu durdurma kendiliğinden yayılmaz.
26. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca işlemden kaldırılmış vergi davası dosyasında tahsilat sürer. Aynı şekilde kaldırıldıktan sonra yeniden işleme alınan dosyada da tahsilat durmaz. İhtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine yapılan işlemden ve tahsilat işleminden doğan davada tahsilat yine durmaz. Bu hallerde yürütmenin durdurulması istenebilir.
Dosyanın işlemden kaldırılması
Dava sırasında ölüm veya başka bir sebeple tarafların kişilik ya da niteliği değişirse mahkeme, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verir. Gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde dosya, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar işlemden kaldırılır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 26Kaynağı aç
Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmezse, varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir.
Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa dosya, yeni adres bildirilene kadar işlemden kaldırılır ve varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. İşlemden kaldırıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yeni adres bildirilerek dosyanın yeniden işleme konulması istenmezse davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.
Dosyanın işlemden kaldırılmasına ve davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararlar diğer tarafa tebliğ edilir. Tahsilatın devam edeceği haller, 27. maddenin dördüncü fıkrasında 26. maddenin üçüncü fıkrasına göre işlemden kaldırılan vergi davası dosyalarına bağlanmıştır; ölüm veya kişilik değişikliği nedeniyle işlemden kaldırma aynı sonuçla özdeş değildir.
Yürütmenin durdurulması kararı
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir. Durumun gerekleri teminat aranmamasına da imkân tanır. Teminat uyuşmazlığını, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hâkim çözer. İdareden ve adli yardımdan yararlanan kişilerden teminat alınmaz.
Yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen karara, tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde ve bir defaya mahsus itiraz edilebilir. İtiraz mercii dosyanın gelişinden itibaren yedi gün içinde karar verir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
İtiraz mercii kararı veren makama göre değişir. Danıştay dava dairelerinin kararına karşı başvuru, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına yapılır. Bölge idare mahkemesi kararına karşı en yakın bölge idare mahkemesi; idare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim kararlarına karşı bölge idare mahkemesi itiraz merciidir.
Yürütmenin durdurulmasına dair kararlar on beş gün içinde yazılır ve imzalanır. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Ödeme emrine karşı itiraz
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 58. maddesine göre ödeme emri tebliğ edilen kişi, böyle bir borcu olmadığını, borcu kısmen ödediğini veya borcun zamanaşımına uğradığını tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ileri sürebilir. Başvuru, alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonuna yapılır. İtirazın şekli, incelenmesi ve itiraz incelemelerinin iadesinde Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanır.
6183 sayılı AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUN m. 58Kaynağı aç
Borcun bir kısmına itiraz eden kişi, o kısmın yönünü ve miktarını açıkça göstermelidir. Bunlar gösterilmezse itiraz edilmemiş sayılır.
İtiraz komisyonu bu itirazları en geç 7 gün içinde karara bağlamak zorundadır. İtiraz komisyonlarının bu konudaki kararları kesindir.
Borcun tamamına yöneltilen itiraz tamamen veya kısmen reddedilirse borçlu, ret kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunmak zorundadır. Borcun bir kısmına yapılan itiraz, mal bildirimi süresini uzatmaz.
Cezanın yarısının indirilmesi
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 376. maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi, ikmalen, resen veya idarece yapılan tarhiyata ilişkindir. Mükellef veya vergi sorumlusu, ihbarnamelerin tebliğinden sonraki otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurur. Başvuruda, tarh edilen vergi veya vergi farkının tamamı ile vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısı için ödeme iradesi açıklanır. Ödeme ya vadede yapılır ya da 6183 sayılı Kanun’da gösterilen türden teminat verilerek vade bittikten sonraki üç ay içinde yapılır. Bu bildirimle indirilen miktar, kesilen cezanın yarısıdır. Verginin veya vergi farkının kendisi yarıya inmez.
213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. 376Kaynağı aç
Mükellef veya vergi sorumlusu, ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını maddede yazılı süre içinde ödemez ya da bunları dava konusu yaparsa 376. madde hükmünden yararlandırılmaz.
Aynı maddedeki hükümler, vergi aslına bağlı olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları hakkında da uygulanır.
Sık sorulan sorular
Vergi mahkemesinde dava süresi kaç gündür?
Özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hallerde vergi mahkemesinde dava açma süresi otuz gündür. Aynı genel kuralda Danıştay ve idare mahkemeleri için süre altmış gündür.
Vergi davası açılınca tahsilat durur mu?
Vergi uyuşmazlığından doğan davada tahsilat, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının yalnızca dava konusu edilen bölümü bakımından durur. 26. maddenin üçüncü fıkrasına göre işlemden kaldırılan vergi davası dosyasında tahsilat devam eder. Bu dosyanın yeniden işleme konulması, ihtirazi kayıtlı beyanname üzerine yapılan işlem ve tahsilat işleminden doğan dava tahsilatı durdurmaz.
Ödeme emrine karşı hangi süre içinde nereye başvurulur?
Borcun bulunmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası, ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonuna iletilebilir.
Cezada indirim için hangi şartlar aranır?
Mükellef veya vergi sorumlusu, ihbarnamelerin tebliğinden itibaren otuz gün içinde başvurmalı; vergi veya vergi farkının tamamı ile sayılan cezaların yarısını vadesinde ya da belirtilen teminatla vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirmelidir. Bu halde kesilen cezanın yarısı indirilir. Süresinde ödeme yapılmaz veya konu dava edilirse indirimden yararlanılamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy