Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere düzenlediği tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Bu tasarrufta irade beyanının karşı tarafa ulaşması ya da muhatapça kabul edilmesi aranmaz. Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiyet resmî şekilde, mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir. Kanunda öngörülen kurallara uyulmaması vasiyetnameyi sakat kılar ve geçerliliğini ortadan kaldırır. Mirasbırakan, aksine bir düzenleme bulunsa dahi ölene kadar vasiyetnamesinden serbestçe dönebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 531Kaynağı aç
Vasiyet Yapma Ehliyeti ve Yaş Sınırı
Türk Medeni Kanunu'nun 502. maddesi gereğince vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip bulunmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak şarttır; bu işlem için erginlik aranmaz. Ayırt etme gücünün vasiyetnamenin yapıldığı anda bulunması zorunludur. Tasarruf anında ehliyete sahip olan bir kimsenin sonradan bu gücü kaybetmesi vasiyetnamenin geçerliliğini etkilemez. Buna karşılık, ayırt etme gücünden yoksunken yapılan vasiyetname, sonradan bu ehliyet kazanılsa dahi kendiliğinden geçerli hale gelmez.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 502Kaynağı aç
Vasiyetçinin salt altmış beş yaşının üstünde bulunması vasiyetin geçerliliğini tek başına etkilemez. Mevzuatta belirli bir yaşın üzerindeki kişilerin vasiyet düzenlerken sağlık raporu almasını zorunlu kılan bir hüküm yer almamaktadır. Uygulamada noterlerin yaşlı kişilerden tedbiren sağlık raporu talep edebildiği durumlar bulunsa da bir tasarrufun hükümsüz kılınabilmesi için kanunda öngörülen iptal sebeplerinin varlığı ve buna ilişkin bir iptal davasının açılması gerekir; yaşlılık tek başına bir iptal sebebi oluşturmaz.
El Yazılı Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?
El yazılı vasiyetname nitelikli adi yazılı şekle tabidir. Türk Medeni Kanunu'nun 538. maddesi uyarınca el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Vasiyetnamenin bilgisayar, daktilo veya başka bir ortamda yazılması, el yazısıyla başka bir kimseye yazdırılması veya elektronik imza kullanılması tasarrufu geçersiz kılar.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 538Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 538. maddesi doğrultusunda el yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.
Resmî ve Sözlü Vasiyetname Usulü
Türk Medeni Kanunu'nun 532 ve 533. maddeleri gereğince resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine yetki verilmiş diğer bir görevli önünde düzenlenir. Mirasbırakan arzularını resmî memura bildirir; memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırıp okunması için mirasbırakana verir. Vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalandıktan sonra memur belgeye tarih koyarak imzalar. Okuma yazma bilmeyenler ya da okuma yazma bilmesine rağmen yazamayanlar için tek yol resmî vasiyetnamedir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 532Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 533Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 531. maddesi uyarınca sözlü vasiyet, kanunda öngörülen vasiyet şekillerinden biridir. Resmî veya el yazılı vasiyetname düzenlenmesini imkânsız kılan yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık ya da savaş gibi olağanüstü durumların bulunması halinde bu yola gidilebilir. Sözlü tasarrufu doğuran bu olağanüstü engellerin ortadan kalkması ve mirasbırakan için el yazılı veya resmî vasiyetname yapma olanağının yeniden doğmasından itibaren bir ay geçmesi durumunda ise sözlü vasiyetname hükümsüz hale gelir.
Vasiyetnamenin Kapsamı ve Mirasçılıktan Çıkarma
Mirasbırakan, saklı paylı mirasçılarının haklarını ihlal etmemek koşuluyla terekesini dilediği kimseye bırakabilir; tasarruf yasal mirasçılar dışındaki kişilere, komşuya veya vakıf ve derneklere yönelik gerçekleştirilebilir. Buna karşılık mesleki faaliyet sonucu doğan emekli maaşı kişiye bağlı bir hak olup vefatla sona erdiğinden vasiyet konusu yapılamaz. Öte yandan Türk Medeni Kanunu'nun 295. maddesi gereğince babanın çocuğunu tanıması vasiyetnamede yapacağı bir beyanla da mümkündür; ancak tanıma beyanında bulunan kişi küçük veya kısıtlı ise veli veya vasisinin rızası aranır ve başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 295Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesi uyarınca mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir. Bunun için mirasçının, mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi ya da mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olması gerekir. Mirasçılıktan çıkarma sebebi kanunda belirlenen hallere dayanmalı ve vasiyetnamede açıkça anlatılmalıdır. Çıkarılan kimse mirastan pay alamaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 510Kaynağı aç
Vasiyetnameden Dönme ve Hükümsüzlük Halleri
Türk Medeni Kanunu'nun 542. maddesi uyarınca mirasbırakan, kanunda öngörülen şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapmak suretiyle önceki vasiyetnamesinin tamamından veya bir kısmından her zaman dönebilir. Kanunun 544. maddesi uyarınca mirasbırakan, önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki tasarrufu tamamlamadıkça sonraki vasiyetname onun yerini alır. Ayrıca vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, belirli mal bırakma vasiyeti mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 542Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 544Kaynağı aç
Vasiyetname yırtılarak, yakılarak veya benzeri yollarla yok edilerek de hükümsüz bırakılabilir. Bunun yanında vasiyet belgesi kaza yahut üçüncü bir kişinin kusuru sonucu zarar görüp okunamaz ve anlaşılmaz hale geldiğinde de hükümsüz kalır.
Vasiyetnamenin İptali Davası Sebepleri
Türk Medeni Kanunu'nun 557. maddesi uyarınca ölüme bağlı bir tasarrufun iptali için dava açılabilir. Bu sebepler tasarrufun mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmış olması; yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmış bulunması; tasarrufun içeriğinin, bağlandığı koşulların veya yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması ve tasarrufun kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmış olmasıdır. Kanuni sakatlık veya irade fesadı durumlarında mahkemeden vasiyetnamenin iptali talep edilebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 557Kaynağı aç
El yazılı vasiyetname bilgisayarla yazılabilir mi?
Hayır. Türk Medeni Kanunu'nun 538. maddesi gereğince el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, yıl, ay ve gün belirtilerek imzalanmış olması zorunludur; bilgisayar, daktilo veya elektronik imza kullanımı tasarrufu geçersiz kılar.
Vasiyetname düzenlemek için kaç yaşında olmak gerekir?
Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip bulunmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir; erginlik şartı aranmamaktadır.
Altmış beş yaşın üzerindekiler için sağlık raporu zorunlu mudur?
Mevzuatta salt altmış beş yaşın üstünde olunması sebebiyle sağlık raporu alma mecburiyeti bulunmamaktadır; ancak uygulamada noterlerin tedbiren rapor isteyebildiği bilinmekte olup vasiyetnamenin geçersizliği ayırt etme gücünün bulunmadığı iddiasıyla açılacak iptal davasına konu olabilir.
Emekli maaşı vasiyetnameyle bir başkasına bırakılabilir mi?
Hayır. Emekli maaşı kişilik hakkı niteliğinde olup kişinin ölümüyle son bulduğundan ve terekeye dahil olmadığından vasiyet edilemez.
Sözlü vasiyetname hangi şartlarda yapılır ve ne zaman hükümsüz kalır?
Sözlü vasiyete yalnızca yakın ölüm tehlikesi, hastalık, savaş veya ulaşımın kesilmesi gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyet yapılamadığında başvurulabilir; bu olağanüstü haller kalkıp resmî veya el yazılı vasiyet yapma imkânı doğduktan itibaren bir ay geçince sözlü vasiyetname hükümsüz kalır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy