Vasiyet Yapma Ehliyeti ve El Yazılı Vasiyetnamenin Temel Şartları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 502 uyarınca vasiyet yapabilmek için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması ve onbeş yaşını doldurmuş bulunması gerekir. Bu şartları taşıyan mirasbırakan, terekesine ilişkin son arzularını el yazılı vasiyetname yoluyla belirleyebilir. Türk Medeni Kanunu m. 538/1 gereğince el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 502Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 538Kaynağı aç
El Yazısı, Tarih ve İmza Zorunluluğu
Vasiyetname metninin baştan sona bizzat mirasbırakan tarafından kaleme alınması kanuni geçerlilik koşuludur. Bilgisayarda hazırlanan, daktilo ile yazılan veya yazıcı çıktısı alınıp yalnızca imzalanan metinler el yazılı vasiyetname niteliği taşımaz. Bununla birlikte vasiyetnamedeki imzanın da bizzat mirasbırakanın el yazısıyla atılması şarttır; mühür tatbiki, parmak basılması veya imza kaşesi kullanılması geçerlilik şartını sağlamaz.
Vasiyetnamenin Saklanması ve Mahkemeye Teslimi
El yazılı vasiyetname, Türk Medeni Kanunu m. 538/2 hükmü uyarınca saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Mirasbırakanın vefatı üzerine vasiyetnameyi elinde bulunduran kişi, belgenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın vasiyetnameyi gecikmeksizin mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine teslim etmekle yükümlüdür.
Sulh Hukuk Mahkemesinde Açılma ve Hükümsüzlük Rejimi
Sulh hukuk mahkemesinde vasiyetnamenin açılması ve ilgililere okunması işlemi, belgenin resmen ortaya konulması ve ilgililere duyurulması işlevini görür; sulh hâkimi bu aşamada kural olarak vasiyetnamenin geçerliliği hakkında kesin bir değerlendirmede bulunmaz. Tarih, imza, el yazısı ya da ayırt etme gücü yönünden ileri sürülebilecek eksiklikler vasiyetnameyi kendiliğinden hükümsüz kılmaz. Söz konusu sakatlıklar ancak bir iptal davası açılarak tasarrufun tamamen veya kısmen geçersiz kılınması yoluyla ileri sürülebilir. Ayrıca Türk Medeni Kanunu m. 559 uyarınca tasarruftaki hükümsüzlük, ilgililerce def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 559Kaynağı aç
Vasiyetnamenin İptali Davası ve Hak Düşürücü Süreler
Türk Medeni Kanunu m. 557 uyarınca mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada tasarruf yapması, tasarrufun yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda gerçekleştirilmesi, içeriğinin, koşullarının veya yüklemelerinin hukuka yahut ahlâka aykırı olması veya kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılması durumlarında ölüme bağlı tasarrufun iptali davası açılabilir. Bu davayı açma hakkı yasal mirasçılara, atanmış mirasçılara, vasiyet alacaklılarına ve iptal halinde miras üzerinde hak kazanabilecek menfaati bulunan ilgililere aittir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 557Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu m. 559 gereğince iptal davası açma hakkı; davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yılın geçmesiyle düşer. Bu hak her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden, iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer.
El Yazısı ve İmzanın Mirasbırakana Aidiyetinin Belirlenmesi
Vasiyetnamedeki el yazısının veya imzanın mirasbırakanın eli ürünü olup olmadığına ilişkin bir uyuşmazlık çıktığında mahkemece inceleme yoluna gidilebilir. İnceleme sürecinde mirasbırakana ait olduğu bilinen imza ve yazı örnekleri toplanarak vasiyetname metniyle karşılaştırılmak üzere bilirkişi raporu aldırılabilir.
Bilgisayar çıktısı alınarak imzalanan vasiyetname geçerli midir?
Bilgisayarda hazırlanan, daktilo ile yazılan veya yazıcı çıktısı alınıp imzalanan metinler el yazılı vasiyetname sayılmaz; metnin başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılması zorunludur.
El yazılı vasiyetnamede parmak basma veya mühür kullanılabilir mi?
İmzanın mirasbırakan tarafından bizzat el yazısıyla atılması zorunludur; mühür basılması, parmak basılması veya imza kaşesi kullanılması el yazılı vasiyetnamenin geçerlilik şartını sağlamaz.
El yazılı vasiyetnamenin iptali davası hangi sürelerde açılmalıdır?
İptal davası, tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı 10 yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı 20 yıllık hak düşürücü sürede açılmalıdır.
Şekil eksikliği vasiyetnameyi kendiliğinden geçersiz kılar mı?
Tarih, imza, el yazısı veya ayırt etme gücü yönünden ileri sürülen nedenler vasiyetnameyi kendiliğinden hükümsüz kılmaz; bu eksiklikler ancak iptal davası sonucunda vasiyetnamenin tamamen veya kısmen geçersiz hale gelmesine yol açabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy